Yekitiya Jinên Ciwan a #Minbic#ê konferansa xwe ya 2’yemîn bi dirûşma “Bi rihê ciwantiya Nûjiyan û Viyan em ê di cenga azadiyê de bi ser kevin” li dar xist.
Konferans li hola Çand û Hunerê ya Minbicê hat lidarxistin, tê de endamên saziyên Rêveberiya Sivîl a Demokratîk a Minbicê, Meclisa Leşkerî ya Jinan, Kombûna Jinan a Zenûbya û Mala Jinan a Minbicê, beşdar bûn.
Di destpêka konferansê de, Mizgîn Cotkar bi navê Rêveberiya Sivîl a Demokratîk a Minbicê axivî û hemû şehîdên azadiyê bi bîr anîn. Mizgîn Cotkar lidarxistina konferansa 2’yemîn a Yekitiya Jinên Ciwan pîroz kir.
Mizgîn Cotkar bal kişand ser rola mezin a ciwanan di birêxistinkirina civakê de û gotina rêber Ocalan anî ziman: “Sedsala 21’emîn dê bibe sedsala rizgariya jinan ji koletiyê.”
Piştre, endama Yekitiya Jinên Azad a Minbicê Sara Îbrahîm perspektîfên rêber Ocalan ên li ser ciwanan xwendin û got: “Ciwan ew beşa ku coşa xwe diparêze û ber bi avakirina civakeke azad ve diçe. Bikeftinê qebûl nake.”
Piştre, sînevîzyonek li ser xebatên yekitiyê hat pêşandan, geşedanên siyasî yên Bakur û Rojhilatê Sûriyê hatin şîrovekirin û rapora salane ya yekitiyê ji aliyê endama yekitiyê Şîrîn Ehmed ve hat xwendin.
Di dawiya konferansê de, gelek biryar hatin stendin ku ji aliyê endama yekitiyê Sara Îbrahîm ve hatin xwendin, hinek ji biryarên sereke ev in: “Zêdekirina perwerdeyên girtî, pêkanîna projeyên xizmetguzariyê ji bo pêşxistina aboriya jinên ciwan, lidarxistina hemleyên ji bo şîrovekirina rêbazên şerê taybet, zindîkirina çand û folklorê û avakirina komên govend û stranan.”
Di dawiya konferansê de, beşdaran 11 endam ji bo Meclisa Yekitiya Jinên Ciwan a Minbicê hilbijartin.[1]
ANHA

‘#Yekitiya# neteweyî bûye pêdiviyeke dîrokî’

Rewşenbîr û çalakvanên ji bajarê Hesekê bang li partiyên kurdî kir ku nakokiyên xwe deynin aliyekî û ji bo yekitiya neteweyî bixebitin. Her wiha gotin yekitiya neteweyî daxwaz û pêdiviyeke dîrokî ye.
‘Yekitiya neteweyî bûye pêdiviyeke dîrokî’

Rewşenbîr û çalakvanên ji bajarê Hesekê der barê girîngiya yekitiya neteweyî ya Kurdan de axivîn.
Hevserokê Nivîsgeha Kar û Barên Rêxistinan a bajarê Hesekê Remedan Fetah îşaret pê kir ku li Rojhilata Navîn guhertin çêdibin û nîşaneyên nû yên herêmê tên diyarkirin. Fetah anî ziman ku li gel van guhertinan jî yekitiya neteweyî di vê pêvajoyê de mijareke çarenûsî ye.
Remedan Fetah bi domdarî got: Parçebûn helwesta partiyên Kurdan lawaz dike û bandorê li hezaran Kurdan dike, lewre divê partiyên Kurdan nakokiyên xwe bidin aliyekî û rûpelekr nû ya li ser esasê hevgirtin û tevkariyê vekin.

Remedan Fetah destnîşan kir ku divê ew aliyên ku berjewendiyên xwe yên teng di ser yekitiya neteweyî re dibînin, hesab bê pirsîn.
Endamê Saziya Zimanê Kurdî (SZK) Mihemed Zeydo jî bi bîr xist ku gelê Kurd bê seber li benda yekitiyê ye û wiha domand: Yekitiya neteweyî ya kurdî wê mafên rewa yên siyasî û destûrî bide gelê Sûriyeyê û dê helwesta wan di çareseriya siyasî ya siberojê de bi hêz bike.
Endamê PYD’ê Mihemed Eşref jî da zanîn ku parçebûn di navbera gelê Kurd de nîn e, lê di navbera partiyan de ku berjewendiyên xwe yên teng li ser hesabê doza Kurd re dibînin, heye.
Mihemed Eşref got piştî sed sal ji zilm û zordariyê, yekitiya neteweyî bûye pêdiviyek û gelê Kurd dizane ku derfeteke dîrokî heye û divê bê qezenckirin.

Çalakvana civakî ya bi navê Şêrîn Ebas jî destnîşan kir ku divê Kurd li ser maseya diyalogan rûnên da ku daxwaz û mafên xwe yên rewa di diyalogên bi Şamê re yê der barê destûra nû ya Sûriyeyê de bikin yek.
Şêrîn Ebas bang kir ku divê gel zextê li partiyan bike da ku ji berjewentiyên teng dûr bikevin û yekitiya xwe çêkin.[1]

Bi yekitiya #rojnaveman# re dê çapemeniya kurdî bi ser bikeve
Reportaj Summay

Rojnamevan Ferhad Şamî bang li xebatên ragihandinê yên li Kurdistanê û derve kir ku li ser esasê doza Kurdî bikin û ragihandinê ji bo berjewendiyên hêzên desthilatdar bi kar neyînin.
22‘yê Nîsanê Roja Rojnamegeriya Kurdî ye, anku salvegera derxistina yekemîn rojnameya Kurdî ye ku li Misirê ji aliyê Miqdad Mithet Bedirxan ve hate derxistin. Rojnamevan û nûçegihan Ferhad Şamî derbarê dîroka çapemeniya kurdî li Rojavayê Kurdistanê û Sûriyê, gavên ku di warê ragihandinê de di nava 9 salên de çi bi xwe re anî û di halê hazir de erka dikeve ser milê rojnemevanekî Kurd.
Naveroka hevpeyvînê wiha ye:

-Ji destpêka hejmara yekemîn a rojnameya Kurdistan û heta niha çapemeniya kurdî çi qezenc kir?
Despêkê em Roja Rojnamegeriya Kurdî li hemû rojnemevanên Kurd ên li cîhanê pîroz dikin û hemû şehîdên çapemeniya azad bi bîr tînin.Di dîroka gelê Kurd de rojên girîng hene, ji ber gelê Kurd ji aliyê çandî û civakî ve rastî gelek komkujiyan hatine lewma gelek şoreşên gelerî derketin û yek ji van şoreşana jî Şoreşa Çapemeniyê ye.
Em dikarin bibêjin ku yekemîn rojnameya kurdî bi navê Kudistan li Qahîrayê di sal 1898`an derket û êdî ji rojê û şûn ve ev roj bû Roja Rojnamegeriya Kurdî, ev jî tê wateya wê çapemeniya kurdî gaveke nû avêt, ji ber di wê demê de Kurdistan hem ji aliyê neteweyî ve û hem jî ji aliyê çandî ve bi helandinê re rû li rû dima, li gel vê yekê hewldanên tunekirina zimanê kurdî xwe dida der, lewmanê derxistina vê rojnameyê û gelek wetên dûr wekî ceja rojnemevanên Kurd e.
Destpêkê rojnemevanên Kurd heta sala 1970`ê girîngî nedidan Roja Rojnamegeriya Kurdî lê piştî wê çend hejmarên rojnameyê derketin û tê de Roja Çapemeniya Kurdî hate diyarkirin, lewma çapemeniya kurdî rolek lîst û navekî xwe di rûpelên dîrokê de çêkir.

-Hûn rewşa ragıhandınê lı rojavayê kurdıstanê çawa dınırxînın?
Heke em rewşa çapemeniya kurdî ji wê demê û heta roja îro binirxînin, mirov dikare qala pêngavên tê re derbas bûye bike, ji van qonaxan jî destpêka rojnameya kurdî derket mirov dikar bi navêSerdema Binemaliya Bedirxaniyan bi nav bike ji ber wan bingeha zimanê kurdî danîn, her wiha bingeha çapemeniya kurdî, rojnameya Kurdistan a ku li Qahîrayê derket û paşê ji ber zextên şovînîstan hate rawestandin, di vir de mirov tê digihêje ku dîroka çapemeniya kurdî mîna dîroka gelê Kurd e, ji ber her du alî ji hev ne qut in bi çewisandin û zordariyê re rû li rû mane, lê dîsa pêş ve çû û li her çar parçeyên Kurdistna belav bû.

Qonaxa duyemîn jî ji sala 1919`an ve dest pê dike anku dema desthilata Osmaniyan ji ber Osmaniya rê li pêşiya nivîskar û rewşenbîran digiritin, rewşenbîr baweriya çi be bila biba ji tundî, darvekirinê û koçberkirinê xelas nedibû, lê tevî vê yekê jî gelê Kurd terka doza xwe nekirin.Lê heke mirov bixwaze ji vê salê heta 1925`an binirxîne, mirov dikara bibêje ku li her çar parçeyên Kurdistanê 15 rojnameyên kurdî bike, ku di wê demê de li Misirê û Ewropa ji ber siyaseta çewisandinê û qedexeyê rojnameyan tenê mijarên wêjeyî diweşandin.

Qonaxa din jî dema Kovara Hawarê derket ew jî sala 1932`an bû, paşê sal 1943`yan Kovara Ronahî derket û ev qonax ji bo çapemeniya kurdî qonaxeke girîng e.
Li gel vê yekê piştî hilweşandina dewleta Osmaniyan û avakirina dewleta Sûriyê rojnamegeriya kurdî di gelek qonaxan re derbas bû, li Sûriyê gelek rojnemevanên Kurd ji çapemeniya Sûriyê roleke pêşeng lîstin, isbata vê yekê jî di navbera 1920 û heta 1943`yan rojnamevanên wekî Nazik Abid ku bi eslê xwe Kurd e û ji bajarê Şamê ye, di sala 1920`an de rojnameyek taybet bi jinan derxist û navê Nûr El-Feyha lê kir, her wiha Xelîl Eyûbî, Ehmed Kurd, Mehyedîn şemdîn û kesên din, li milekî din jî li parçeyên Kurdistanê yên dîtir jî gelek kovar û rojnameyên wekî Azadiya Welat li Bakurê Kurdistanê derket her wiha li Başûrê Kurdistanê jî derket lê mixabin di çarçoveyeke teng de ma û piştî partiyên siyasî di sala 1975`an de hatin ragihandin, rojnameyên taybet bi partiyên derketin.

-Beriya Şoreşa Rojava çapemeniya kurdî yan jî çapemeniya azad çi halî de bû?
Di salên 80 û 90`yî ji sedsala borî de her wiha bi derketina Tevgera Azadiya Kurdistanê re gelek guhartin û veguhartin bi xwe anî, isbata vê yekê jî cara yekemîn bû ku qala parçebûna Kurdistanê tê kirin, her wiha behsa serxwebûna gelê Kurd û azadiya Kurdistanê tê kir, di heman demê de doza kurdî wekî dozeke hevbeş û yek doz hate dîtin.Paşê dema liv û tevgera siyasî xurt bû, gelek kovar û weşanên kurdî derketin, naveroka wan cudatirî weşanên partîtiyê bûn û çapemeniya kurdî bal dikişandin ser xwepêşvebirinê, bi vî awayekî heta ku MED TV hate vekirin, di vir de tevî ku dewletên şovînîst domdar hewldana xerabkirina tereduda weşanê dikirin û siyasetên çewisandinê li dijî temaşevanan dimeşand, lê dîsa jî nû ve yekitiya Kurdistanê ava kir, roleke sekere û kalîte lîst hişt ku civak bi berpirsyaritiya xwe beramberî şoreşa azadiyê bihise.

-Şoreşa Rojava ji çapemeniyê gaveke ber bi çav bû, gelo li Rojavayê Kurdistanê çiqasî karîbû bandorê li pêşvebirina çapemeniya kurdî bike?
Piştî Şoreşa Rojava tevgera çapemeniya kurdî berdewam kir û bixurtî tev geriya, isbata vê yek jî gelek radio hatin avakirin ji wan sala 2013`an Radyoya Cudî ku yekemîn radio bû hate vekirin, her wiha rojnameya Rohanî jî di sala 2012`an de hate weşandin paşê bi şeklekî rojane dihat weşandin, li milekî din jî Ajansa Nûçeya A Hawarê hate vekirin, paşê kanalên kurdî hatin vekirin û akademiyên taybet bi ragihandinê vebûn ev hemû dibin berdewamiya destkeftiyên çapemeniya kurdî.

-PIŞTÎ ŞOREŞA ROJAVA HÛN DI GELEK TECRÛBEYAN RE DERBAS BÛN, BI NÊRÎNA WE MIROV ÇAWA DIKARE QADA RAGIHANDINÊ PÊŞ VE BIBE Û DI HALÊ HAZIR DE ROL Û MÎSYONA WÊ AKTÎFTIR BIKE?
Bê guman çapemeniya Kurdî li her çar parçeyên Kurdistanê gihaştiye asteke bilind, êdî zehmet e hêzên hegemonic rê li pêşiya tevgera çapemeniyê bigirin ev jî têrê dike ku mirov bibêje di nava Şoreşa Bakurê Sûriyê de çapemeniya kurdî serkeftineke mezin e qecenz kiriye.
Di Şoreşa Rojava de hejmarek ciwan tev li qada çapemeniyê bûn, lê ji ber baweriyên wan ên neteweyî û girêdana wan bi doza kurdî pêşketina ciwanan paş xist, ji ber rojnemevan bi doza ya neteweyî ve girêdayî ne, siyasetên çewisandinê hîn zêdetir li ser wan têne meşandin, wek ku em dibînin hikumeta dewleta Tirk gelek kanalên çapemeniyê girtin û çend rojnemevan bin çav kirin, ev jî isbat dike ku dagirker ji çapemeniya kurdî ditirse.
Her wiha rejîmên destpotîzimê rê nade weşandina kanalên kurdî, hejmareke rojnemevan li gorî karînên xwe dixebitin û ev jî bandorê li pêşketina ragihandinê dike.
Li Rojavayê Kurdistanê gelek rojname û kovar derketin û bi zimanê Suryanî, erebî û kurdî dinivîsandin, di heman demê de gelek dezgehên çapemeniya cîhanî şaxên xwe li Bakurê Sûriyê vekirin, xebatkarên li van dezgehan dixebitin hem Kurd û hem Erebin û her rojnevemekî/ê Kurd divê xwedan exlaqekî rojnemevantiyê be, di xizmetkirina welatê xwe de serwext be, bi baldarî madeyên xwe hilbijêre û xizmeta dijminan bike, jixwe li Bakurê Kuristanê ev yek li pêş e.

-JI BO YEKITIYA KURDAN ROL Û MÎSYONA DIKEVE SER MILÊ ÇAPEMENIYA KURDÎ ÇI YE?
Pêwîstiya dezgehên çapemeniyê bi dengvedana gelê Kurd ê her çar pareyên Kurdistanê heye, domdar em banga yekitiya gelê Kurd û hêzên Kurdan dikin û heke çapemeniya kurdî li her çar parçeyan yekitiya xwe ava neke dê bandorê li yekitiya Kurdan jî bike, her kes dizane bandora ragihandinê li vê yekê heye, lê mixabin hin dezgeh hene parçebûna gelê Kurd dikine karê xwe ji ber vê yekê gelê Kurd li her çar parçeyên Kurdistanê û nexasim li Bakurê Kurdistanê divê giraniya bidin ragihandina kurdî.
Heke mirov bi zimanê Kurdî biaxive nayê wê wateyê ku mirov nûnetiya dezgeheke kurdî dike, mînaka vê yekê kanala TRT 6 a ku dewleta Tirk serkêşiya wê dike bi zimanê kurdî bernameyên diweşîne lê nayê wateyê ku dezgeheke kurdî ye, her wiha ajans rojname û kovar hene bi zimanê kurdî berhemên xwe diweşînin lê temsîla dengê Kurdan nakin berevajî vê yekê xizmeta şerê çapemeniyê dike, ev li Rojava tê meşandin, isbata vê yekê jî hin dezgehên çapemeniyê têgehên parçebûna gelê Kurd bi xwe re tîne bi kar tînin, di heman demê li Rojavayê Kurdistanê dezgehên ku êrişên dewleta Tirk ên li ser herêmên Bakur û Rojhilatê Sûriyê rewa dikin hene.
Li ser vî esasî û da ku em vê yekê derbas bikin divê dezgehên çapemeniyê hevbeş werin avakirin, hevpyemaneke nû û li ser bingeh û pîvanên exlaqî yên çapemeniyê were nivîsandin, anku dûrî birakujiyê be û hewldanên keysbaziyê bihetikîne, li milekî din jî rêzê ji sloganên Kurdan re bigire û têkiliyê bi dijminan re neke, lewma di em di qada çapemiya kurdî de ji bo yekitya Kurdan baş kar û xebatê bikin.
Di dawiyê de em bang li hemû rojnemevanan dikin ku baweriyên wan çi dibe bila bibe lê divê ji yekitiya kurdî kar û xebat were kirin, ji ber bi vê yekê mirov dikar planên dagirkeran bişkîne û di şoreşê de bibin dengê têkoşîn û berxwedanê.[1]

Mirov dikare edebiyata #kurdên Sovyetê# an jî bi jargona zanistî “di #edebiyata kurdî# de êwra #Qafqasya#yê” di binê sê beşan de bide nasîn.
Beşa yekem ji sala 1920an dest pê dike û hetanî sala 1937an didome. Ji serî de jî ku me behs kiribû, piştî damezirandina #alfabeya kurdî#, xebatên edebiyatê dest pê dikin. Lê di navbera van salan de kêmasiya kadroyên edebiyatê yên netewî hene. Wek keresteyên edebiyatê tenê zargotin hebû. Ji ber kêmasiya kadroyên netewî, ermeniyên ku kurmancî zanibûn, cara yekem bi edebiyata kurdî ve pêywendûdar dibin. Ji serî de jî ku me behs kiribû, dema şerên Osmanîyan û Rusiyayê de bi hezaran kurd revîyabûn di nav welatên Qafqasyayê. Di van şert û mercên pir zehmet de bi hezaran zarokên kurd jî sêwî mabûn. Tê zanîn ku komara Ermenistan û gurcistanê ji boyî sêviyên kurd, li Aştarakê sêwîxaneyekî ava dikin. Berpirsiyarê sereke yê vê sêwîxanê jî Nura Egît e. Berpirsiyarên din jî Ahmedê Mirazî û Lazo ne. Di van rojan de Erebê Şemo, Nura Egît û serleşkerê kurd Şemo Têmu- rov ji boyî edebiyata kurdî ya netewî çend caran li hev dicivin. Cara yekem kadroyên netewî, sewi- yên sêwîxana Aştarekê ne. Heciyê Cindî, Emînê Evdal ji van sêwiyan du heb in. Paşê bi tevahiya Cerdoyê Genco, Qanadê Kurdo, Wezîrê Nadirî, Casîmê Celîl, Etarê Şero ve tên digîhejin Erebê Şemo û Ahmedê Mirazî. Bi vî şeklî jî kadroyên yekem amade dibin. Pirsgirêka herî mezin ew bû ku yên di sêwîxanê de mezin bibûn, zimanê xwe bîr kiribûn. Ji ber vê yekê, Emînê Evdal û Heciyê Cindî diçin di nav gundên kurdan ên Elegezê digerin û ji kurdan zimanê xwe yê dayikê hîn dibin. Em dikarin ji edebiyata kurdên Sovyetê re bibêjin “Edebiyata Sewiya”.
Sedat Ulugana
_________________________
1 – Candan Badem, Rohat Alakom, “ Karslı Bir Kürdün Digor’dan Sibirya’ya Uzanan Öyküsü” , Kürt Tarihi, 3.stenbol. 2012, r.11
2 – Eskerê Boyik, Çanda Kurdên Sovêtê, weşanên Deng, Amed, 2012 15[1]

=KTML_Bold=ˋDiyaloga navxweyî ya Sûriyeyî, klîta yekitiya neteweyî yeˊ=KTML_End=
HENAR ÎBRAHÎM

Partiya El Weten El #Sûrî# bang li gelê Sûriyeyê kir ku diyaloga navxweyî ya Sûriyeyî dûrî tundî û destwerdanên derve pêk bînin da ku bibe rêbaza pêkanîna lihevkirineke neteweyî û parastina mafên pêkhateyên Sûriyeyê.
Hemwextî geşedanên lez ên li qada Sûriyeyê, pêwistiya bi pêkanîna çareseriyên domdar, bidawîkirina krîzê û misogerkirina mafên hemû pêkhateyan, zêdetir dibe.
Girêdayî wê, berdevkê fermî yê Partiya El Weten El Sûrî Mihemed Derwîş ji bo misogerkirina mafên hemû pêkhateyan bang li Sûriyeyan kir ku dûrî tundî û destwerdanên derve diyalogeke navxweyî ya Sûriyeyê li dar bixin da ku mafên tevahî pêkhate û etnîkên gelê Sûriyeyê werin misogerkirin.
ˋPÊWÎST BI DIYALOG Û LIHEVKIRINEKE NETEWEYÎ HEYEˊ
Mihemed Derwîş diyar kir ku di vê rewşa heyî ya Sûriyeyê de pêwist e hemû alî xwedî li berpirsiyariyê derkevin û got: “Armanca me ew e ku gelê Sûriyeyê diyalogeke giştî ku tê de mafên hemû pêkhateyên herêmê werin misogerkirin, li dar bixe.”
Derwîş destnîşan kir ku pêwist e gelê Sûriyeyê bi xwe pêşeroja nû ya Sûriyeyê diyar bikin da ku alyiqî fekdariyên wan be û ji nifşên nû re bibe hêvî.
=KTML_Bold=ˋÎNSIYATÎFÊN HERÊMÎ Û NAVNETEWEYÎˊ=KTML_End=
Derwîş der barê civîna Eqebê de got: “Em însiyatîfên herêmî û navneteweyî yên ji bo pêkanîna çareseriyeke domdar ji krîza Sûriyeyê re, erênî dibînin. Lê divê mafên tevahî Sûriyeyiyan bêyî paşguhkirina tu aliyekî werin misogerkirin.
Derwîş diyar kir ku Partiya El Weten El Sûrî bi rêbazên aştiyane re ye. Derwîş daxwaz kir ku li seranserî erdnîgariya Sûriyeyê agirbesteke giştî pêk were û ji bo lihevkirineke giştî tevahî li ser maseyê bicivin.
=KTML_Bold=ˋTAYBETMENDIYA BAKUR Û ROJHILATÊ SÛRIYEYÊˊ=KTML_End=
Derwîş li ser girîngiya Herêma Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê got: “Taybetmendiya herêmê pêwist e di çareseriyên pêşerojê de di ber çavan re were girtin. Em çareseriyên ku li Sûriyeya nû jiyaneke ewleh û aram misoger dike re ne. Her wiha em bi çareseriyên ku jiyaneke ewleh û aram li Sûriyeya nû peyda bike re ne. Em bi pirrengî û demokrasiyê re ne.
Derwîş da zanîn ku daxuyaniyên hin aliyan erênî ne û hêviyê didin, lê belê ya girîngtir ew e ku ew gotin bikevin partîkê.
=KTML_Bold=ˋEM DESTWERDANÊN DERVE RED DIKINˊ=KTML_End=
Mihemed Derwîş nerazîbûna xwe li hemberî hemû destwerdanên derve yên bi armanca têkbirina hevgirtina civakî nîşan da û got: “Em bi diyalogeke wiha re ne ku tu aliyên derve destwerdanê nekin. Banga me ji tevahî gelê Sûriyeyê re ku li kêlek hin taybetmendiyên me yên cuda bînin bîra xwe em bira ne û dîrokeke me ya hevbeş heye. Ev cudabûn pêwist e bibe sedema hêzê, ne ya lewaziyê.”
=KTML_Bold=ˋJI FITNEYAN HIŞYAR BINˊ=KTML_End=
Derwîş di dawiya axaftina xwe de bang li gelê Sûriyeyê kir ku hin alî hewl didin li ser medyayên dîjîtal fitneyan derxistin û got: “Zanabûn û hişyarî xeta yekemîn a parastina yekbûna civakê ye.”
(mh/fr)
ANHA
[1]

Endamên Yekitiya Jinên Kurd a El-tealî 1919
[1]

Gelo yekitiya Kurd armanc e, an rêbaza pêkanîna armancê ye?
Aliyên Kurd ên danûstandinên Yekitiya Kurd li dar dixin hin şertên ku aliyekî diyalogê danîne eşkere kirin. Ji wan şertan jî ku mîna binketina diyaloga Kurdî-Kurdî ye û wiha ye; Rakirina meteryala Kurdî da ku yekitiya Kurd pêk were.
Ji wê zêdetir jî, hinceta wan a rewakirina şertên xwe ye ku rejîm û opozîsyon bi meteryala kurdî itîraf nake. Ev hincet ji gunehê kirêtir e…li vir jî pirsa ji wan ew e ku çi sûdê yekitiya Kurd heye, heke ji yek şertên wê yên pêkanîna yekitiyê rakirina zimanê kurdî ye? Lê ji dêvla wê diviyabû şertên we berovajî bûya? Anku ji şertên herî girîng ew e ku têkoşîna bi hev re ji bo itîrafkirina bi zimanî kurdî û meteryala wê bûya?
Piştre çawa aliyek idîa dike ku Kurd e û li ser metoda nîştimaniya kurdî dimeşe, şertên pêkanîna yekitiyê datîne ku perwerdeya bi zimanê kurdî anku bi zimanê dayikê rabe? Êdî ez nizanim têgeha nîştimaniyê li gel wan çi ye, heke itîrafa rejîmê û opozîsyonê li gel wan ji parastina ziman û kesayeta Kurd girîngtir e?
Lê di bingeh de nabe mîna vê şertê di danûstandinên navbera her du aliyên Kurd de bê danîn. Heke Kurd dixwaza rakirina perwerdeya bi zimanê xwe di danûstandinên hundirîn de dike, gelo dema ew piştî yekitiya Kurd çêbû ku biçin danûstandinê, ji şertên aliyên dijber re ji bo dozên xwe çi hiştin. Ev şert mîna şewitandina kaxiza herî girîng a danûstandinên pêşerojê bi rejîm û opozîsyonê re ye. Gelo dê çawa ev Kurdên ku xwe kirine yek di pêşerojê de daxwaza perwerdeya bi zimanê kurdî li Sûriyê bikin û wan bi xwe rakir û itîraf bi zimanê xwe nekir?
Heke em bixwazin tevahî destkeftiyên Kurd li ser meramiya kesên itîrafê pê bikin û itîrafê pê nakin bipîvin, ev yek nezaniya siyasetê bi xwe ye. Anku heke em angaşt bikin her tiştê ne itîraf kiriye, wê demê em doza Kurd jî ji bingeh de rakin û vegerin nuqteya sifirê û bila rejîmên destpot li ser gelê Kurd desthilat bin. Ji ber doza Kurd jî pê nayê itîrafkirin. Gelo sûda yekitiya Kurd çi ye, heke encamên wê vegera Kurd li nuqteya sifirê ye?
Bi vê yekê ev aliyê Kurd ê ku şert daniye, bi xwe re nakok e. Gelo çawa dixwaza di tevahî saziyên Rêveberiya Xweser de yên ku li gel rejîmê, opozîsyonê û cîhanê ne itîraf kiriye, bibe şirîk. Wê demê tu pirsgirêka itîrafê li gel wê tune ye, heke nîv-nîv radest birin. Lê belê bi hinceta pê nayê itîrafkirin, daxwaza rakirina zimanê kurdî dike? Gelo dê çawa qebûl bikin ku piştî lihevkirin û yekitiyê bi şêniyên li sazî û rêveberiya neitîrafkirî kar dikin re, bixebitin û mûçeyan jê wergirin û li aliyekî din jî bang li ciwanên gelê Kurd dikin xwendina li dibistan û zanîngehên Rêveberiya Xweser berdin ji ber bawername û dîplomayên wan neitîrafkirî ne? Pirsa me ji wan, me têrê nake hûn û şirîkên xwe yê di rêveberiyê itîrafê bi wan dîplomayên kurdî bikin? Û kesên dîploma wergirtin di saziyên we de bixebitin? Na belkî wê demê jî hûn şertên karkirinê ji xort û keçên gelê Kurd re di saziyên xwe de deynin, ku divê dîplomayên wê li gel rejîm û opozîsyonê itîrafkirî bin?
Lê na heke hinceta we ku ev meteryal niha îdolojîk e, ev mijareke din e dê piştî yekitiyê were çareserkirin, anku piştî itîraf bi mafên kurdî bibe. Wê demê em dikarin meteryalê bi rêya avakirina komîteyên yekalî û pispor ku xwe bispêrin bingehên zanistî biguherin. Ne ku em tevahî rakin û her tiştê ku heta niha hatiye avakirin hilweşînin. Lê belê divê em destpêkê bibin yek û piştre çewtiyan sererast bikin. Ne ku em daxwaza hilweşîna maf û destkeftiyan bikin ku ew jî wek şertê pêkanîna yekitiyê ye.
Di demekê de ku gelê Kurd li benda yekitiyê ye û bi eşq li vê yekitiya Kurd dinêre û mafên xwe bistînin da ku itîraf pê bibe, em dibînin ku şertên yekitiya berovajî hêviyên gel in!
Divê yekitî bibe rêbazeke pêkanîna armancê, ne ku em armancan hilweşînin da ku yekitiyeke vala pêk bînin.[1]

=KTML_Bold=Hêza ku yekitiya xaka Sûriyê û gelê wê diparêze, #QSD# ’ê ye=KTML_End=
NAVENDA NÛÇEYAN- EHMED MIHEMD

QSD'ê ku li ser bingehê parastina rewa, rêgezên nîştimanî û peymanên navneteweyî yên girêdayî şer tev digire, gelek herêmên Bakur û Rojhilatê Sûriyê ji çeteyan rizgar kirin û têkoşîna li dijî dagirkeran û şaneyên çeteyan didomîne. Rûspî û siyasetmedar hêvî dikin ku ev hêz bibe bingehek ji hemû hêzên leşkerî yên nîştimanî re.
Îro salvegera damezirandina Hêzên Sûriya Demokratîk (QSD) ye. QSD' di 15'ê Cotmeha 2015'an de hate avakirin, dikeve sala xwe ya 7'an de, di tunekirina terorê de destekdayîneke mezin a gel girt û di dezgehên çapemeniyê yên herêmî û navneteweyî de bûye rojev.
Li gel hebûna gelek komên leşkerî û yên çekdar ên girêdayî hêzên derve, QSD'ê di qada hundirîn û derve de xwedî girîngiyeke mezin e, ji ber ku di parastina xaka Sûriyê, rizgarkirina wê û têkbirina terorê li welat de roleke pêşeng dilîze.
Şoreşa Sûriyê di 2011'an de dest pê kir û bi rêya hêzên herêmî û navneteweyî yên ku ji bo berjewendiyên xwe dest li Sûriyê werdan ji xeta xwe ya aştiyane derket û veguherî şerekî navxweyî. Di encamê de kuştin, wêranbûn û koçberî çêbû. Gelê Sûriyê ev zêdetirî 10 sal in azarên vê yekê dikişînin.
Şêniyên Bakur û Rojhilatê Sûriyê destwerdana derve û ji şerê nijadî û etnîkî dûr ketin. Ji bo parastinê, şêniyên herêmên Bakur û Rojhilatê Sûriyê bi hemû pêkhateyên xwe hêzên xwe yên leşkerî bi navê Hêzên Sûriya Demokratîk (QSD) ava kirin.
QSD'ê 15'ê Cotmeha 2015'an di kongreyeke çapemeniyê de hate avakirin. QSD'ê ji hevgirtina 8 kom û yekîneyên leşkerî ji hemû pêkhateyên herêmê (Kurd, Ereb û Suryan) hate avakirin. QSD'ê piştî rêzecivînan di navbera fermandarên van koman de û piştî serkeftinê hevbendiya Odeya Operasyonan a Volkana Firatê ku li kantona Kobanê di 2014'an de hatibû avakirin, hate ragihandin.
Yekîneyên Parastina Gel (YPG), Yekîneyên Parastina Jin (YPJ), Hêzên Senadîd ên eşîrên ereban, Hêzên Kombûna Tûgeyên Cizîrê, Hevbendiya Erebî-Sûrî, Meclisa Leşkerî ya Suryanî, Ceyş El-Siwar (Artêşa Şoreşgeran) û Odeya Operasyonan a Volkana Firatê tovê avakirina QSD'ê ne.
Di demekê de ku alozî û şerekî navxweyî li welat hebû, komên çete xwe li hêzên navneteweyî û herêmî digirtin û berjwendiyên wan pêk dianîn, her wiha di demekê de artêşa hikumeta Şamê û artêşa Iraqê hilweşiyan û rê li ber DAIŞ'ê vekirin ku herêmên berfireh ji Sûriyê û Iraqê dagir kirin, avabûna QSD'ê hate ragihandin.
=KTML_Bold=QSD'Ê MERTAL E=KTML_End=
Şêxê eşîra Xewatina ya Ereb li navçeya Holê, Besman Nayif El-Ebûd têkildarî pêvajoya avabûna QSD'ê got: QSD'ê hate avakirina da ku ji bo parastina ewlehiya herêmê û pêkhateyên wê bibe mertal.
Girîngiya avabûna QSD'ê ew e ku ji malzaroka azarên şêniyên Bakur û Rojhilatê Sûriyê derket û ji hêzên leşkerî yên cûda yên li ser xaka Sûriyê pêk tê.
QSD'ê xwe dispêre rêgeza parastina rewa, rêgezên niştimanî yên ku di rêzikanameya wê de hatiye diyarkirin a ku di 26'ê Kanûna 2016'an de hate dayîn.
Ji armancên sereke yên QSD'ê ku gelek caran diyar kiriye, rizgarkirina gel, xaka Sûriyê û parastina wê ji hemû êrişan e. Her wiha QSD'ê li gorî peymanên navneteweyî yên girêdayî şer, di serî de peymana Cinêvê tev digere.
Besman Nayif El-Ebûd anî ziman ku QSD'ê garantorê tekane yê parastina ewlehî û istiqrara xaka Sûriyê û gelê wê ye.
QSD'ê ji ber rola xwe ya mezin di tunekirina terora DAIŞ'ê de, bi taybet di pêngavên xwe yên rizgarkirina navçeyên Holê de di Mijdara 2015 de û Bendava Tişrînê di 26'ê Kanûna 2015'an de, di qada herêmî û navneteweyî de deng veda.
Ji destpêka avabûnê ve, QSD'ê gelek herêmên Bakur û Rojhilatê Sûriyê ji çeteyên DAIŞ'ê rizgar kirin; navçeyên Hol û Şedadê, Bendava Tişrîn, Minbic, Tebqa û Reqa. Herî dawî gundewarê rojhilatê bajarê Dêrazorê ku baregeha dawî di destê DAIŞ'ê de mabû.
=KTML_Bold='ROLA HERÎ GIRÎNG DI TUNEKIRINA DAIŞ DE LI SÛRIYÊ, BI SAYA QSD'Ê YE'=KTML_End=
Li ser mijarê, lêkolîner û pisporê kar û barên komên îslamî yên cîhadîst ên tundraw Dr. Mistefa Emîn diyar kir ku rola herî girîng di tunekirina DAIŞ'ê li Sûriyê de bi saya QSD'ê ye ku xwedî pisportiyên leşkerî yên meydanî yên mezin in.
Dr. Mistefa Emîn bi domdarî got: Pisportiya QSD'ê û lezbûna tevgera wê li ser erdê hişt ku di demeke kurt de herêmên ji terorîstên DAIŞ'ê rizgar bike û wê li baregeha dawî li herêmê tune bike. QSD'ê erdîngariya Sûriyê yên di bin serweriya wê de parast. Piştî ku şerê li hemberî DAIŞ'ê bi dawî bû jî, barê herî mezin û herî xeter girt ser xwe ku kampên malbatên wan tê de hene û girtîgehan diparêze, her wiha li hemberî şaneyên wê yên veşartî şer dike.
Muxalifa Sûriyê însaf Silêtîn jî destnîşan kir ku avabûna QSD'ê mîna hejmarekê ye ku nayê derbaskirin û wiha pê de çû: Di axaftina li ser şerê li dijî terorê û rawestandina zêdegaviyên rêxistina DAIŞ a terorîst de, QSD'ê roleke girîng di xêzkirina hevsengiyên leşkerî û siyasî li Sûriyê de lîst.
QSD'ê di têkoşîna xwe ya li hemberî DAIŞ'ê de ji sedî derdora 30 ji xaka Sûriyê rizgar kirin û derdora 12 hezar şehîd dan. Ev yek li ser zimanê fermandarê giştî yê QSD'ê Mezlûm Ebdî hate piştrastkirin.
Saziya Gaziyan a Bakur û Rojhilatê Sûriyê diyar kir ku di şerê li hemberî çeteyên DAIŞ' û artêşa Tirk a dagirker de derdora 22 şervanên QSD'ê gazî bûne.
=KTML_Bold=BERDÊLÊN AZADIYÊ=KTML_End=
Şervanê QSD'ê Aram Îbrahîm di şerê li hemberî DAIŞ'ê de ji milekî xwe bûye dibêje: Ez poşman nebûme, birîna me çi be, min ji erka min a di nava QSD'ê de û rêgezên wê dûr naxe. Çi bikeve ser milê min ez ê pêk bînim.
Îbrahîm diyar kir ku têgihiştina wî ji rewşê, xeteriya êrişan û girîngiya parastina herêmê û pêkhateyên wê hişt ku tev li YPG'ê bibe ku di bin sîwana QSD'ê de ye.
Aram Îbrahîm berpirsê rêveberiya saziyên hêzên leşkerî li warê xwe bajarê Qamişlo ye, di şerê li navçeya Til Temirê de milê xwe yê çepê û beşek ji madeya xwe winda kir, cara duyemîn li bajarê Reqayê milê xwe yê rastê û lingê xwe yê çepê winda kir.
QSD'ê ku ji gelekî meclisên leşkerî yên herêman pêk tê roleke mezin di parastina herêmên rizgarkirî yên Rêveberiya Xweser de dilîze. Bi awayekî mezin dixebite da ku çeteyên DAIŞ'ê careke din vengerin. Operasyonên wê yên li hemberî şaneyên DAIŞ'ê heya niha berdewam in.
Di girîtgehên QSD'ê de zêdetirî 19 hezar çeteyên herêmî û biyanî hene. Lê heya niha tu gaveke navneteweyî ji bo çareserkirina pirsgirêka DAIŞ'iyên girtî û darizandina wan nehatin avêtin.
Şêxê eşîra Xewatina li Holê, Besman Nayif El-Ebûd got: QSD'ê hêmaneke ku dikare artêşa Sûriya ya pêşerojê li ser were avakirin. Ji ber ku hemû beş û pêkhateyên civaka Sûriyê di nav xwe de digire ku bi bêyî cûdabûn parastina pêkhateyên Sûriyê dike û xwe naspêre ajandeyên derve.
Çavdêr û siyasetmendarên Sûriyê di karînên QSD'ê yên şerê li dijî DAIŞ'ê de, rêgeza wê ya parastina mafên rewa, parastina pirrengya Sûriyê de hêviya avabûna artêşeke sûrî yekbûyî ji bo avakirina jiyaneke hevbeş dûrî mezhebperst û netewperast dibînin.
Însaf Silêtîn dibêje: Rola ku vê hêzê berê lîstiye û niha jî dilîze dihêle ku cihekî girîng di pêşeroja welat de bigire ku wekî beşek ku ji tevna niştimanî ya Sûrî de neyê cûdakirin. Ev yek ancex bi rêya diyalogan bi dewleta Sûriyê re pêk were ku di encamê de formeke hevbeş ya siyasî, civakî, leşkerî were avakirin. Bêyî van diyalogan axaftin li ser pêşeroja Sûriyê nabe. Lê dê nakokî û tawanên li hemberî ve dewam bikin.[1]

Yekitiya Pîşeyên Tenduristî ya Herêma #Efrîn#ê bi diruşma Bi yekitiyê em civakeke tendurist, exlaq û demokratîk ava dikin 1.konferansa xwe li kantona #Şehba#yê li dar xist.
Konferans li holê şehîd Axîn Welat a navçeya Fafîn a Şehbayê hat lidarxistin. Her wiha ‎nûnerên beşa tenduristî û meclisên saziyên sivîl a herêma Efrîn beşdar bin.‎
Endamê rêveber ê Tevgera Civaka Demokratîk (#TEV-DEM#) a Herêma Efrîn Gulê Cefar nirxandina rêber ‎Abdullah #Ocalan# li ser girîngiya avakirina civakeke tendurist û avakirina bingeheke tendurist ‎ku li ser rêgezên jiyana tendurist a exlaqî, xwend.‎
Hevserokê TEV-DEM′ê ya Bakur û Rojhilatê Sûriye Xerîb Hiso axivî û ‎lidarxistina konferansê li xebatkarên beşa tenduristî pîroz kir û piştrast kir ku ev gaveke ‎erênî ye ku civaka tenduristî, exlaqî û demokratîk xurt bikin.‎
Hiso wiha got: Li gel rewşên dijwar û dorpêça ji hêla hikumeta Şamê ve û siyasetên din konferans hate lidarxistin. Her wiha berxwedana şêniyan bersiva herî guncaw li dijî wan siyasetên qirêj e. Li ser vê bingehê divê em xwe ji aliyên leşkerî û siyasî ve bi rêxistin bikin û hêzeke ava bikin ku hemû plan û siyasetên qirêj têk bibin.
Xerîb Hiso behsa bikaranîna dewleta Tirk ji çekên Kiymawî re di êrişên li dijî çiyayên ‎Kurdistanê kir û wiha pê de çû: Piştî dewleta Tirk armancên xwe pêk neanîn, dest bi bikaranîna #çekên ‎kiymawî#, li pêş çavên cîhan, kir.
Dûre endama Yekitiya Pîşeyên Tenduristî Fehîme Koşan rapora xebatên yekitiyê yên salên borî xwendin û deriyê nîqaşê li pêş beşdaran hate vekirin.
Piştre endamê yekitiyê Ferîd Elî rêzikname xwend û deriyê nîqaşê li ser 15 bendan hate vekirin. Her wiha hevserokatiya yekitiyê hate hilbijartin. ‎[1]
‏(dm)
ANHA

Pira yekitiya neteweyî û kend û kospên li ber wê
UMUT AYDIN
Ev demeke dirêj e nîqaş û guftûgoyên yekrêziya navmala kurdan di nav partî û rêxistinên kurdan de tê kirin û rojeva sereke ye. Ev guftûgo, di asta muzakereyan de berdewam dikin helwesta partî û rêxistinan dê aqûbeta vê muzakereyê diyar bike ji bo ew bi “yekitiyekê” tacîdar bibe.
Yekitiya neteweyî; hevgirtineke ser binemayê îdeolojî û rêxistinî nîn e. Demokrasî pirrengîyê wek dewlemendiya civakî dibîne. Heçî xêza îdeolojî ye; her takekes, komik an jî partî bi çavê xwe yê xweser li dinyayê dinêre, gorî xwe jiyanê şîrove dike û li gorî wateya xwe ya jiyanê bi pêş dikeve, teşe digire û xwe saz dike.
Çi xwesazkirina civakî-çandî, çi rewşa perwerdeyî ya takekesan yeko yeko, têgihîştina cîhanê, armanc û daxwaz, bawerî ji bo teşegirtina nêrîna îdeolojîk wek qonaxên sereke rola xwe heye.
Xaleke din di nîqaşa ser yeketiya neteweyî ya nav kurdan de ew e ku mesele ew nîn e ku kurd di bin banê îdeolojiyekê an jî partiyeke siyasî de bêne cem hev. Mesele ew e ku kurd welatê xwe yê bi destê dewletên herêmê û dinyayê ve hatiye parçekirin dîsa bigihînin hev, çand û zimanê xwe yê qedexekirî, vîna xwe ya sîyasî, nasnameya neteweyî dîsa qezenc bike û li dijî qirkirin, pişaftin, bindestî û siyaseta faşilkirinê di eniyeke hevbeş de bisekine, siyaseta vê rawesta neteweyî û têkoşîna wê di ser asta herêmî û cîhanî bide meşandin.
Nirxên neteweyekê yên jêneger hene ku hebûna wê mîsoger dikin. Ev, ji bo hemû neteweyên dinyayê heta bo hoz, êl û eşîran jî wisa ne û çênabe dest ji wan nirxan berdin. Heta ji bo malbatek jî jiyana xwe bidomîne û wek malbat xwedan keramet hebûna xwe bidomîne, hin prensîbên xwe hene ku divê hemû kesanên wê malê paxavê bi wan prensîban bikin. Ev rêgezên sereke ne.
Lewxasim, ku mebest miletek ku miletê kurd ku gelek komkujî û dagirkerî bi serî de hatine, ji bo bikaribe wek netewe hebûna xwe biparêze, nirxên xwe yên ji nijadî wek ziman, çand, nasnameyê biparêze û wan mîsoger bike, neçar e yekitiya xwe hebe.
=KTML_Bold=NE PARÇE-PARÇEBÛN YEKRÊZÎ=KTML_End=
Cografyaya kurdan dabeşî çar parçeyan bûye; ji ber vê çendê hêsantir mêtingeriyeke bi xwîndarî û dijwartir li ser wê kartêkeriya xwe heye. Dagirkerên Kurdistanê stratejiya ji hev xe-par bike- bi rê ve bibe li ser welêt kûr dike û ev siyaset û pêkanîna kone, bêguman qestê canê hebûna gelê kurd dike. Di dîroka Kurdan de tijî nimûneyên vê yên dilsoj hene. Lewra pêngava pêşîn divê êdî ev siyaset bête pûçkirin û jinavbirin.
Bêguman çawaniya vê jî bi ser analîzkirina rast û durist a realîteyê ye. Vê dema ku berê Kurdistanê li standina statûyekê ye, gelek normal e ku enî û bereyên cihê cihê pêşniyarên xwe hebin û wan bi pêş bixin. Lê belê divê ev rêbaz û pêşniyar li gorî zimanê demê/pêvajoyê bin, divê ruhê demê bê zeftkirin û di nav vê realîteyê de divê rêbaza herî maqûl bête hilbijartin û bête bipêşxistin. Bi gotineke din, her partî an jî layen divê xudan tezên wisa bin ku xizmetî yekitî û tifaqa neteweyî bikin û rê bo wergirtina statûyê xweş bikin. Ev jî heke dê di rêya standina statûya neteweyî de xizmetî têkoşîna yekitiyê bike; ne ku hêza heyî qels bike û destleftiyan têk bide, berevajiyê heke dê destleftiyan xurt bike û rê li ber bidestxistina azadiyê veke wê demê ev perspektif şayanî pûkepêdanê ne û dê bo neteweya me baş bin.
=KTML_Bold=DIVÊ ARMANC YEKITÎ BE=KTML_End=
Di vê rewşê de esas tiştê divê bê zelalkirin û pûkepêdan ew e, ka ava van hemû çem û robaran diherike nav behrekê an her yek bi kelekekê de diçe xwarê. Heke ku ew hemû partiyên li ser navê gelê kurd tevdigerin an jî ew ê îdida dikin ku ew li ser navê azadîya Kurdistanê bizavê dikin, bi rastî jî bo bidestxistina statûya Kurdistanê jidil bin nexwe ew mecbûr in di vê yekrêziya navmala kurdî de cihê xwe bigirin.
Heke mebesta sereke ya her kesî dabînkirina azadiya Kurd û Kurdistanê be û di vê armanca xwe de jî ji dilsoz bin û bi biryar bin, her weha bi vê biryardariyê xwe bidin ber barî ew ê derbendekî giring bête borandin. Wekî dîtir tişta din a kêmî-kêm bi qasî armancê giring û bi qasî biryardariyê ferz arguman e. Di rêya ber bi armancê de rêbaz, têkilî, hevpeymanî, argûman gelekî diyarker in.
Heke bal û dêhna xwe bidinê, gelek zal û aşkere ye ku di kêlîka dawîn de hemû tevger û partiyên kurdî xwe binbarê azadkirina kurd û Kurdistanê didine zanîn. Li gorî vê bîr û boçûna xwe di nav civakê de têne pejirandin an jî nayêne pejirandin.
Divê neyê jibîrkirin, armanc bi tena serê xwe argûmanek nîn e ku bikaribe rêya azadiyê veke an jî azadiyê dabîn bike. Ji bo vê têkoşîn divê û ferz e. Heçî têkoşîn e jî, îja rêbaza wê di rêya berev azadiyê de argûmanan peyda dike an jî argûmanên heyî jî ji dest dike. Lewra jî heta ku ev tiştina tev neyêne gutûbêjkirin û nîqaş li ser neyêne meşandin ne mimkûn e mirov bo tevger û bizavekê bibêje ew bi rastî jî azadîxwaz e.
=KTML_Bold=TÊKILÎ Û HEVGIRTIN=KTML_End=
Armanc-rêbaz bi hev re di nav têkiliyeke diyalektîk de ne. Yek bê şik teşe dide ya din, bandorê lê dike, radike an jî têk dibe.
Tevger û pêkhateyên bi îdiaya azadiyê radibin ji bo li ber dilê civakê bikaribin bête pejirandin da ku bikaribin ber bi armanca xwe biçin û bi ser bikevin, di vê meşê de têkilî û hevpeymaniyên wan rê li wan diyar dike. Ya rastî di rêya ber bi serkeftinê de têkilî û hevpeymaniyên têne kirin argûmanên sereke têne hesibandin.
Li welatekî wek Kurdistanê dabeşî çar parçeyan kirî, civaka wê jî di bin nîrê netewe-dewletan de bi zexta pişaftinê ji hev parçe parçe kirî meşa ber bi serkeftinê bo bidestxistin û garantîkirina statûyekê giring e divê bête pirsparkirin ka kî, çawa, kengî û bi kê re tevdigere û dimeşe.
Di vê dinyaya me ya serdema teknîk û zanistê de ne mimkûn e bi xwe îzolekirinê bikaribî hebûna xwe mîsoger bikî, divê ev rastî li ber çavan bê girtin. Ligel vê ji aliyekî ve divê tu xwe ji dinyaya heyî îzole nekî, ji aliyê din ve jî hêzên serdest bi rêbazên cuda cuda îpotekê datînin ser vîna te, ev helwesta han ne ya qebûlkirinê ye.
=KTML_Bold=RÊGEZÊN YEKITIYA NETEWEYÎ=KTML_End=
Azadî bi parastina bîr û boçûnan mimkûn e. Bîr û boçûn jî, bersiveke xweş e bo rêbaz û çawaniya jiyanê. Heke dê yeketiya neteweyî bête avakirin divê serê ewil yekrêziya digel bîr û boçûnan bête dabînkirin. Her têkilî û danûstandina dijî maf û azadiyên sereke yên neteweyî, divê teqez ji aliyên hemû layenan ve bi zimanekî bê hêve-wêve xeternak û bi zirar bêt pênasekirin. Wê demê tifaqa li ser rêgezên bingehîn heman wext tifaqa yekrêziya navmala kurdî ye jî. Ev pîvan jê re şert e, bivê-nevê ye.
Her çendî mecbûrî nebe ku partî û rêxistinên cuda di bin banekî de bibin yek jî, lê belê ew neçar in li ser xal û rêgezên bingehîn bibin yek. Hin rêgez divê hebin ku hemû layen divê pabendê wan bin, heke layenekê ew pêşel kirin divê hesabê wê kiryara xwe bide, ev rêgez bo yekrêziya navmala kurdî ferz e. Ev pîvan, divê li ser reda hemû tifaq û têkiliyên ku zirarê bidine têkoşîna azadiya gelê kurd bête tekûzkirin. Bêguman ji bo ev rêgez bêne destnîşankirin nîqaş, hevdîtin, civîn dê bêne lidarxistin. Bêguman ev rêgez dê ji aliyê partî an jî rêxistinekê bi tenê ve neyêne diyarkirin. Heçî berevajiya vê ye, ev helwest têkdana yekitiya neteweyî ye, bêsamîmiyeta di armanca azadiyê de ye. Ev sepandin nayêne qebûlkirin. Lewra jî di rêya berev yekitiyê de divêt hemû rêxistinên civaka sîvîl, şax û melbendên pîşeyî, rewşenbîr, hunermend û ya herî giring rêxistinên jin û ciwanan têkilî birêveçûna vê prosesê bêne kirin.
=KTML_Bold=TÊKILIYÊN LIGEL DAGIRKERÊN KURDISTANÊ=KTML_End=
Di rêya parastina hebûnê û standina statûyê de yek ji mijarên herî bêhtir ku divê li ser rawestin ev tifaq û têkilî ne ku me li jorî behsa wan kir. Ev netewe-dewletên ku Kurdistan kiriye çar parçe, civaka kurdî ji hev belawela kiriye, daye ber aşê pişaftinê, mişext û derbider kiriye, çanda wî, zimanê wî, nasnameya wî qedexe kiriye û roja îro jî hê jî bi qasî serê mûyekî ev polîtîkaya xwe neguhertî, pirs ev e: gelo em ê têkiliyên çawa bi van dewletan re deynin.
Pir zelal e ku ev rewş, li ber pêkhatina yekitiya neteweyî ya kurdî kelem û girja herî mezin e. Çênabe her tevger û partiya ji xwe re dibêje ez ser navê kurdan tevdigerim bi serê xwe siyaseteke neteweyî hebe, rabe bêje “ez wisa rast dibînim” û biçe bi dewletên derdorê re rûne, bi vê siyasete ti têkiliyeka sîstematîk ava nabe. Jixwe ji ber vê yekê Kurdistan maye bindest û ev helwest destlkeftiyên ku îro di encama bedelên bêhempa de hatine bidestxistin jî dixe ber xeterê. Lewra a qenc ew e dest ji vê helwesta rûxîner berdin û pê re bila platformeke neteweyî bête damezrandin û her kes pabendê biryarên wê be, têkilî û hevpeymanî jî li ser destê vê platformê bi hev re bêne wergirtin û ev wek komîteyeke bilind be û temsîliya hemû kurdan bike.
=KTML_Bold=NE PARÎ PARÎ KIRIN, TÊ DE CIH BIGIRIN=KTML_End=
Hinek partiyên siyasî divê bîr û boçûna xwe ya der barê zihniyet û siyaseta parastina destketftiyan de biguherînin û nêzîktêdayîna xwe ji nû ve dabîn bikin.
Kurdan bi berdêlên giran hinek destkeftî bi dest xwe ve anîne. Lê belê heta niha jî hêj tu mîsogeriya van destkeftiyan nîn e. Lewra gava ku bi navê yekrêziya navmala kurdan guftûgo têne kirin, ku tu rabî çav berdî pariyekî destkeftiyan û li dû parî parîkirinê bigerî tu yê nikaribî behsa giyanê yekitiya neteweyî bikî.
Yekitiya neteweyî şirîkatiyeka ticarî nîn e, ew nîn e tu di şîrketekê de pariyekî hildî. Tu radibî bibêjî, ji sedî evqasî destkeftiyan bo min û tu di vê de israr bikî, tu eleqeya vê israrê bi yekrêziya kurdî nîn e, heman wext ev helwest destkeftiyan dixe nav xeterê.
Bo nimûne îro garantîkirina destleftiyên li Başûrê Kurdistanê û Rojavayê Kurdistanê ancax bi têkoşîneke hevpar a eskerî û siyasî li ser binemayê yekitiya neteweyî mimkûn e. Berî sedsalan dewletên dagirker Kurdistan parçe kir, tu radibî îdiaya yekitiya neteweyî dikî û bi ser de tu dibêjî ev der ji bo min, ew dera han ji bo te, em vê siyasete rast nabînin. Ev siyaset hemû destkeftiyan dide ber bayê kendalan, dixe xeterê. Ev nêziktêdayîna nedurist, dihêle ku êrîşkariyên nû yên xwîndartir bi ser kurdan de bên. Nexasim, vê pêlê tu rabî bi Dewleta Tirk a xwînxwar re tifaqê bikî, dewleta ku her roj erda kurdan dagir dike, talan û kuştin, guhartina demografî û her cure zilmê rewa dibîne, bi ser de tu li Enqereyê niştecih bibî û bê lome li tevgera azadiya kurdî bikî, ev nayê qebûlkirin.
Kurdistanê tu mededeka xwe nemaye bo parçekirinê, bo parî parî lêkvekirinê. Ev sedsal e jixwe têra xwe tê parçe parçekirin, têra xwe gelê kurd di nav xwe de kiriye neyarê hev, di encama wê de dagirkerî gihîştiye vê asta îro. Kurd, ne ku lêkvekirina welatekî her roj destdirêjî lê dibe dixwazin, ew yekrêziya wî dixwazin, ew dixwazin welêt ji ber destê dagirkeran bê derxistin. Ev bo her layenî berpirsyariyeke dîrokî ye. Daxwaza parî parîkirina welatekî bindest, ji daxwaza yekitiya neteweyî bêhtir, wek rantekê xuya dike. Îro di rewşeke weha de daxwaza ranta welatekî parçeparçe ne mimkûn e ji aliyê gelê kurd ve bêt qebûlkirin. [1]