بەشێ جە کتېبو ئاوەڎانییەکۍ هۆرامانی
ئاماڎەکەرڎەی و هۊرئەوەگېڵنای: #ئەسعەد ڕەشید#
بەشۍ سەڎ و چل و حۆتەمە
پاسەبۊ ئەقڵو یام ژیری یام ئاوەزو مروڤی داڎ مڎۊن، کە کام ئەچا دەقا، ئێستێتیکا پېوەڼی میانو ڕەخنەی بە زانستی و درووسی جوانی ئا دەقەیە پتەو کەرۊن، یام لاوازش کەرۊن، گەر هونەر سەرچەمەش دلۍ خاک و بومو وېشۆ گېرتەبۊن، ئانە هەم دەقی ئەدەبی و هەم کەلتوور و فەرهەنگ ئەچا شیرازەو ئێستێتیکایە بەرنمەشۊن، چوونکوم سەرچەمەکەش بە پاکی و پوختی مەنەنۆ. دلۍ عەینو سەرچەمەینە لاپەڕە (34) ئامان: (هەر زانست و هونەرێ کۊمەڵێ کەرەسۍ و ئامرازۍ و هۊکارۍ وېش هەنېش، بە مەبەسو وەرجەسەکەرڎەی و وەرهەسکەرڎەو ئا زانستەیە)، پاسەبۊن گرڎو ئامرازەکانو هونەر و ئەدەبی، یام گرڎو کەرەسەکۍ زوانی جە گولانەتەرین کەرەسۆ، کە دەنگەن، ئەچا دەقە هونەرییە ئەدەبېیەنە پېسە ئەلقا زنجیرێ شۊنیرە ئامێنۍ، ئانە ئاوازو بەرزەچڕو سیاوچەمانەو گاتاکان، کە گرڎشان سروودۍ دینیۍ نەتەوەو ئاریزانتەکانۍ، پاسەبۊ هەم دەقەی شېعریەو پېوەڼی مېیانو هونەری پېوەڼیێ زوانەوانین، کە ئا زوانە وەرگیری جە مەنەیۊ نەتەوەی کەرۊن. دلۍ عەینو سەرچەمەینە و دلۍ عەینو لاپەڕەینە ئامان: (ئەدەب تەنیا واچە ڕیزکەرڎەی نېیەن، بەڵکوم پەڕەن جە مانا و وېنە و بەها زەریفەکان، بە یاوانێ تەر گوزارشت کەرڎەیەن جە ئاماڎەبییە (هەڵوېستە) ئینسانیەکا سەبارەت بە بییەی و ژیوای و کۊمەڵیۆ).
ئەدەب و هەنەر ئا بەها پیروزۍ دلۍ هەر میللەت و نەتەوە و کۊمەڵێنۍ کە چواردۆرو وېش پەنە ئاشناکەرۊن، چەنی ئانەیچە ساڎە بییەی ئا هونەر و ئەدەبییە زیاتەر خەڵکی مەیاوۊشەنە و قیمەتش زیاتەر بۊن، هونەرو هۆرامانی کە سەرچەمەش زېدو وېشەن، کە هەزاران ساڵېن بنە و بارگەش ئەچاگە ئارامش گېرتەن.
دلۍ گوڤارو هۆرامانی، ژمارە (33) ئامان: (بۍ گومانەن جە هەر سەردەمێ تاریخینە فرەو جاری کەلتوورە باڵادەسەکۍ هەژموونشان سەرو کەلتوورە ڕەسەن و وېشانەکاوە نیانەرەو بەشێ جە شوناسی کەلتووری و تاریخی گەلە چېردەسەکاشا ئەسڕیەنۆ، بەڵام ناوچەو هۆرامانی پېسە ناوچێوە شارەسانی کۊنی کە هومارو چڼین ۋیر و باوەڕی فەلسەفی و ئایینی وەڵینین، چانېشا ئایینی میترایی، زەردەشتی، یارسانی، ...هتر، خاوەنو کەلتوورێ دوڵەمەڼین، بە درېژایی تاریخی ناحەزۍ و داگیرکەرۍ نەتاوانشان ئی کەلتوورە وەڵینیەیە بشۊراوە، بەڵام هەرچوومنێ بۊن، شۊنەوار و کارەیگەری وېشان جیائاستەن.
ئیسەیچ تەقەلێ فرۍ دریا پەی ئانەی دیموگرافیاو هۆرامانی بشېونان، بەڵام مەشۊم بزانان هەتا هۆرامیێ دلۍ هۆرامانینە مەنەبۊن ئا وەڵاتە خڤەنیرەتە، نە هونەرش، نە کەلتوورش، نە فەرهەنگش بە هیچ داگیرکارێ کوردەسانی نمەشۊریۊوە، دیموگرافیاش هەر پېسە وېش مەنۊوە، چوونکوم ئڼە تاریخش کۊنەن هەر بن مەڕێ، یام کېلێ سەرو مەردەکاش گرڎشان بەرکۆتۍ تاریخیېنۍ، هەم تاریخو چڕیەی ئاوازەکان ئانەمان ۋیر مەوزۊوە کە موگانە دینیەکۍ کە وەردەمو ئاتەشگاکانە واتېنېشان هونەرو وەڵاتیمان هەر بە زیڼەیی مەنۊوە، هونەرو هۆرامانی دلۍ دیالێکتەکانو تەرو کوردەسانینە کاریگەری فرە زەریفش بېیەن، ئانا وینمۍ دلۍ داستانو (مەم و زین)ینە بە هۆرامی فرە بە پاک و پوختی مجیانەرە، دلۍ گوڤارو هۆرامانی، لاپەڕە (61) ئامان:
یەک مەحرەمش بۍ، (پەنگینە) نامێ، ڕەفیقی مووئنس، دەورێ ئەییامێ، دایېم مەشغووڵ بۍ بە زەوق و بازی، چەنی (مەم) تەمام، بە دڵنەوازی
ناگا پەی شوومی، بەڎبەختی حاڵش، چوون قەقنەس بایز، سۊچیا باڵش، شەوێ نە شەوان، چەم نە شەکەر خەو، سێ پەری ئاما، نیشت نە قەسری ئەو، یەکې ژوان وات: کۍ وېنەی (مەم) بۊ، شۊقی جەمینش چوون جامی جەم بۊ، دوەم وات یەکې، نە (جەزیر) هەندەن، شەوقی نوور جە ڕووی ماه و خور سەندەن، سێیەم وات یاران، با نەبۊ بە غەم، باوەریم بوزیم چن خوېشان بە هەم. بەشێ جە کتېبو ئاوەڎانییەکۍ هۆرامانی، نویستەی: هیدایەت گوڵپی، فاڕای پەی سەرو زوانی هۆرامی: ئەسعەد ڕەشید.[1]