بەشێ جە کتېبو ئاوەڎانییەکۍ هۆرامانی
ئاماڎەکەرڎەی و هۊرئەوەگېڵنای: #ئەسعەد ڕەشید#
بەشۍ سەڎ و چل و ششەمە
ئا گورانی واچۍ کە بە ئامېرو تەمبووری ئاوازەکاشان ساز مەکەران، دیارەن هەر ئا هونەرمەڼۍ ئاوازۍ ڕەسەنۍ وېشان بە عالی ساز کەران. کاتێ مروڤ ویر جە تەنگ و چەڵەمەکاش مەکەرۊوە، گۊش پەی ئاوازێ هۆرامیانەی مەگېرۊن، دڵ و دەروونش ساکیۊرە، ئیسراحەت مەکەرۊن، شېعرۍ مەولەوی چوونکوم بە کېشی وېمانە و بە دیموگرافی هۆرامانی سازنێنېش، کاتێ ئا کەسۍ کە گۊش جە شېعرۍ و سیاوچەمانەی و سەمتوور و سازێ مەگېران، ئانە بۍ گومان گیانشان شاڎ مەبۊن، چوونکوم هونەر پېخامو ئارامی و ساکنیش پەنەن. دلۍ عەینو سەرچەمەینە، لاپەڕە (50) ئامان:
قەزای پەنجەکەت دەک جە من کەفێ، خەیلێ عاجزم، سا لێدەر دەفێ، باوەرە کوورەی دڵ وە جەهد و جەخت، ڕووی تەوبیخ وە لای (مەعدوومی) بەڎبەخت.، جەهر و جەخت: جۊش و خرۊش.
تەوبیخ: سەرزەنشت.
ماچۊ: کاکەی دەف ژەن، بە ئاوازو دەفەکېت دڵ باوەوە جۊش وخرۊش، ڕوەو سەرزەنشتی بکەرە (مەعدوومی) چارە سیاوی، بەشکوم ۋیرێ بکەرۊوە. ئانا مەولەوی دلۍ شېعرەکاشەنە نامۍ ئامېرو مووزیکی باس کەرۊن، هانا پەی (دەفۍ، سەمتوور، ساز، تار)ی بەرۊن، داوا مەکەرۊن ئەو ژەنیارو مووزیکی پەی ئانەی ئاوازەکاش ساز کەرۊن، تاکو گیانو مەعدوومی بە جۊش بارۊن. مەگەر مەولەوی بزانۊ کە هونەرو شېعرۍ و ئاواز و گورانیۍ چن بەرزەن. هاوار و هاناو مەولەوی پەی ئامېرەکانو مووزیکی ئانەی پیشانە مدۊن کە شېعرەی وېمانۍ چن چەنی ئاوازی ڕەسەنی گونجیێنە، ئانە مەولەوین بە زەریفی هونەرش ئەشناسان. دلۍ هۆرامانینە کاتێ خەڵک نیشتەجا بېیەن، خەڵکۍ تەرۍ ئاواتشان پەی نیشتەجایی واستەن.
مەڵڵای گۆرە (مەڵڵا محەمەڎی کۆیی) دلۍ لێکۆدایی کورڎینە و دلۍ کەلامو خوراوەندینە، بەرگی یەکەمەنە، لاپەڕە (236)، فەرماوۊ: (کان الناس ئامە واحدە)، ئەوەڵۆ بەشەر کەم بېیەن، ژیوایشان ساڎە بېیەن، (علی الاکثر ) بۍ پۊشاک و یانۍ بیېنۍ، دلۍ مەڕ و زنجەکانە ژیوێنۍ، ڕەگو درەختا و بەرو درەختیشان واردەن، کەم کەمەی حێوانشان نەچیر کەرڎەن، دۆرانو (حجری و حدید)ینە بیېنۍ، کە ئیسە ئەسەرشان بەرمەگنۊن. دمایی ۋردە ۋردە پەی شارەسانی بییەی هەنگامەشان نیا، پۊشاکشان وەشکەرد، یانېشا بینا کەردۍ، واردەی بەلەزەتشان چەشت، ئیتر ئەسپابو ئیختیلافی فرە بی، گرفت مېیانشانە درووس بی، بەپاو پەیلواو مەڵڵای گۆرەی و بەپاو ئا لێکۆدایە زەریفەیە کە فرە بە فراوانی کەرڎەنش، جاران، ژیوای ئاسووڎە بېیەن، هەرچن کېشمە کېش فرە بېیەن، بەڵام جە هۆرامان پەی چڼان هەزار ساڵا ژیوای ئاسووڎە بېیەن.
هونەر جە هۆرامان پارېزگاری دەقە ئەدەبییەکاچش کەرڎەن، پاسەبۊ ئا دەقە شېعریۍ، بە گرڎو شېعرە بڕگەییەکا و گاتاکاچ، بە هۊ ئا ئاوازە بەرزە چڕاوە، کە (99) نەوەڎ و نۊ پیرەو هۆرامانی وەردەمو ئاتەژگاکانە فەرماوێنېشان، ئا ئاوازۍ بیېنۍ بە هۊکارو ئانەی کە چەمەکی ئەدەبی یام دەقی ئەدەبیشان چا کاتۆن تاکو ئارۊ پېسە قەڵغانو خەنجەرۍ، چەنی دلۍ کېلانەکەیشەنە هەر بە زەریفی مەنۊوە، ئەپاسەیچ هونەر و ئەدەب بە ساغی مەنېنێ. بارو ژیاری کۊمەڵو وڵاتو خفەنیرەتەی و حۆزەو سیروانی و دۆروبەریش زېڎ زاڎەو ئا هونەر و فەرهەنگ و کەلتوورەینە. دلۍ کتېبو (ڕەخنەی کۊمەڵایەتی و پراکتیزەکردنی جە شېعرەکانی گۊراندا) ئامان: (دەق پانەیە دیاری کریۊن ئاخۊ تاکو چ ڕادێ ئا بابەتە هونەری وئەدەبییە هەژموونش هەن سەرو ئەقڵ و ویژدانی بە هۊو هەستیارە باڵاکانو مروڤی). بەشێ جە کتېبو ئاوەڎانییەکۍ هۆرامانی، نویستەی: هیدایەت گوڵپی، فاڕای پەی سەرو زوانی هۆرامی: ئەسعەد ڕەشید.[1]