د. نەسرەدین ئیبراهیم گۆلى*
ئاسایشا سایکۆلۆژی وەک پێناسە بریتیە ژ هەستکرنا تاکی ب ئارامی و تەناهییا دەروونی بێی کارتێکرنا هیچ فاکتەر و گڤاشتنەکا دەرەکی کە مەترسیێ لسەر ڤێ تەناهیێ بکەت و وەک ژ ڤێ پێناسە و پێناسەیێن هاوشێوە دیار دبیت فاکتەرێن دەرەکی ڕۆل و کارتێکرنەکا بەرچاڤ دگێڕن د دابینکرن و مسۆگەرکرنا ئاسایشا دەروونی دا. ئەڤ فاکتەر و بناسێن دەرەکی دبیت فاکتەرێن مرۆڤی و جڤاکی بن یان ژی فیزیکی و کۆنکرێت بن. فاکتەرێ مرۆڤی وەک چەوا هەبوونا دوژمن و نەیار و گرووپ و لایەنێن دژایەتیکەر گرنگن د تێکدان و شەپرزەکرنا جڤاکێ بگشتی و سایکۆلۆژیایا تاکی نەخاسمە، هند ژی فاکتەرێن مادی و کۆنکرێت د کارتێکەرن د دروستکرن یان تێکدانا ئارامی و ئاسایشا دەروونی.
ئێک ژ وان فاکتەرێن کۆنکرێت کە گەلەک گرنگە د بەرهەڤییا تاکێن جڤاکێ ژ ئالیێ ئاسایشا دەروونیڤە لایەنێ ئابووری و نەخاسمە ژی کشتۆکالییە. کوردستان وەک جهەک جیۆپۆلیتیک ژبلی کۆ ژ لایەنێ پەترۆلێڤە گەلەک زەنگینە، ب هەمان ئەندازە ژی ئاڤ و خاک د ژیانا جڤاکێ بگشتی و دیمۆگرافیایا وێ دا کارتێکەرە، و دبیتن پشکەکا مەزن ژ وێ زۆردارییا ل کوردستانیان دهێتەکرن بۆ ڤان سێ تەخێن زێڕین، ئانکۆ: ئاڤ، ئاخ و پەترۆلا وێ بزڤڕیت.
لایەنێ کشتۆکالیا کوردستانیان هەمی دەمەکی بارەکێ مەزن ژ ئاسایشا سایکۆلۆژیایا تاکێ ڤی جهی یا هەلگرتی، لێ ئەڤ لایەنە پشتی دەستهەلاتا ڕژێما گۆڕ ب گۆڕا بەعسا فاشی و تێکدانا پترتر ژ ( 4500 ) گۆند و باژێڕۆکێن وێ و هەروەسا پشتی ڕاپەرینا گەلێ مە و سەرهلدانا جەنگێن نافخۆیی و زالبوونا سیستەمێ مووچەی قۆناغەک خراب دەستپێکر، و کار گەهشتە هندێ کە ئه و چەند خەلکا ل گۆندان ژی دژیان بەرێ خۆ بدەنە باژێڕان یان ژی بەهرا پترتریا وان دەست ژ کارێ کشتوکالیێ بەردەن و ئەڤە مەزنترین گۆرزێ کۆژەک بوویە ل ستراکتوورێ ئاسایشا سایکۆلۆژیایا کوردستانیان و ئەڤ ڕاستیە هنگی بەرجستە و بارز بوو کە لڤان سالێن دۆماهیکێ حکومەتا ناوەندی جەنگەکێ ئابووری-سایکۆلۆژی ل دژی کوردستانیان ڕاگەهاند و پیادەکر و ئاستێ ڤێ نەئارامیێ و نەبوونا ئاسایشا سایکۆلۆژی هندێ دیتر بلندتر بوو. هەرچەندە کۆ ئەڤە ئەزموونەک تەحل و دژوار بوو و دیار بوو کۆ مووچە نەهەمی تشتەکە و ئەگەر ئەم وەکی جاران نەزڤڕینە سەر لایەنێ کشتوکالی و ئاستێ ئاسایشا خۆراکییا کوردستانێ بلند نەکەین هەمیشە دێ ئاسایشا سایکۆلۆژییا تاکێ کوردستانێ دبن مەترسی و گەفێن دوژمناندا بیت، و ئەڤ چەندە لسەر دەمێن جۆداجۆدا یا دژی کوردستانیان هاتیە جێبەجێکرن و مە ئەزموونەکا بێ وێنەیا د ڤی بواریدا هەی و نەخاسمە دگەل ڕژێما بەعسی دەمێ ڤیای ب هەمی شیانڤە ڕه و ڕیشالێن ڤی لایەنێ گرنگ ل کوردستانێ هشک بکەتن چونکی ب باوەرا وێ ستونەکێ خۆڕاگرییا نەتەوەیێ کورد د سەردەمێن جیاواز دا بوویە.
پشتی وان ئاستەنگێن حکومەتا ناوەندی د سیاسەتا خۆ بەرامبەر پەترۆل و مووچەیێ هەرێما کوردستانێدا دروستکرین و پشتی وی جەنگێ نەخوازرایێ تیرۆریستێن داعش بسەر مە دا سەپاندی، بڕیارا قەدەغەکرنا ئینانا هندەک بەرهەمێن کشتوکالی و گیانەوەرێن وەک مریشکا ژ دەرڤەی کوردستانێ ئێکە ژ وان پێنگاڤێن مەزن بوویە کە حکومەتا هەرێما کوردستانێ بۆ زڤڕاندنا پرستیژا کشتوکالی ل کوردستانێ و ئاسایشا خۆراکی و لدویڤدا ژی ئاسایشا سایکۆلۆژیایا هەڕفتیا کوردستانیان دای. چونکی ئەڤ هەر دوو جۆرێن ئاسایشێ پێکڤە گرێداینە و هەکەر پلانێن درێژخایەن بۆ بهێنە داڕشتن بێگۆمان نەک تەنها مسۆگەرکەرێ ئاسایشا سایکۆلۆژییا تاکێ ئەڤرۆکەیە، بەلکۆ دەستگرتنەکە بۆ نڤشێن ئاییندە، یێن کۆ بێگۆمان، وان ژی بەهر یا د هەمی خێر و بێرا ڤێ کوردستانێدا هەی.
*بسپۆرێ پێداگۆگیا و سایکۆلۆژیێ / بەشێ دەروونزانی / زانینگەها زاخوَ.[1]
Kurdîpêdiya ne berpirsê naverokê vê tomarê ye, xwediyê/a tomarê berpirs e. Me bi mebesta arşîvkirinê tomar kiriye.
Ev babet bi zimana (کرمانجی) hatiye nvîsandin, klîk li aykona
bike ji bu vekirina vî babetî bi vî zimana ku pî hatiye nvîsandin!
ئەڤ بابەت ب زمانێ (کرمانجی) هاتیە نڤیساندن، کلیک ل ئایکۆنا
بکە ژ بو ڤەکرنا ڤی بابەتی ب وی زمانێ کو پێ هاتیە نڤیساندن!
Ev babet 1,698 car hatiye dîtin
Raya xwe li ser vî babetî binivîsin!