باژێڕوکەکێ دێرین ئێ کوردستانێ یە و نزیکی 10 کم ل گوندێ (#چەرموو#) دوورە کو ب ئێکەم مەڵبەند تێ ئەژمار کرن کو مرۆڤ چاندن تێدە هاتییە ئەنجامدان، ئەڤە ژی بهێزترین بەڵگەیە ژبو دێرینییا ئەڤی باژێڕوکەی کو ل وی دەمەی مرۆڤ تێدە ئاکنجی بوویە. ئەرگە چی ل ڕووی دیروکیڤە چاڤکانییەکە دیار نییە لسەر ئەڤی باژێڕوکەی، لێ بوونا کەلهەکێ ل ناڤەڕاستا وێ ڕاستی و درووستییا دێرین بوونا وێ دسەلمینیت ب تایبەت پشتی ڤەدیتنا چەند پارچە شینوارەکی ک دیروکا وێ ڤەدگەڕێت بو سەردەمێ ساسانییان.
قائیمقامیەت ب ئێک ژ کەڤنترین دەزگەهێ میری ل ساڵا 1851 ئیمپراتۆریەتا عوسمانی و دەسەڵاتداران چەمچەماڵێ کرییە باژێڕوک، پشترە کەتییە سەر ناحیا #بازیان# جارەکە دن و ل ساڵا 1922 بییە باژێڕوک و هەیا نها ژی قەزایە.
سەبارەت ب ناڤێ وێ چەندەین بیروبۆچوون هەنە، لێ زوربەیا وانا ل خاڵەکێ ئێک دگرن و ئەو ژی وەکە تێ گوتن کو ل دەمێ خوەدە ئەڤ دەڤەرە ڕەز و باخەک زور تێدا بوونە و هەر ماڵەک لسەر ڕەز و باخێن خوە بوونە و پشترە ژبەر لەهییەکە مەزن کو ئەڤێ دەڤەرێ دگڕێتەڤە زوربەیا ڕەز و باخان وێران دکەت، لێ جارەکە دن ئەڤ باژێڕوکە تێ ئاڤەدان دکەن.
ل دەمێ فەرمانڕەواییا بابانیان بەشەک بوو ل خاکا #سلێمانی# و وانا سەرپەرشتییا وێ کرییە هەیا ساڵا 1851 کو دەوڵەتا عوسمانی سلێمانی داگیر دکەت ل دەمێ داگیر کرنا ئیراقێ ژ ئالێ بەریتانیا، ئەڤ باژێڕوکە کەتییە سەر پارێزگەها #کەرکووک#، ل دوماهیکا ساڵا 1975 جارەکە دن ئەڤ باژێڕوکە کەتییە سەر پارێزگەها سلێمانی و بیروبۆچوونەکە دن لسەر چەمچەماڵ ئەوە کو هۆزا هەمەوەند ل دەمێ خوەدە ل باژێڕێ چەمچەماڵێ ل ئیرانێ هاتینە وێرێ و ئاڤەدان کرییە و ئەڤ ناڤە لێ نایە.
باژێڕوکێ چەمچەماڵ ل باکوور دگەل زنجیرە چیایێن دەربەندا بازیان و ل ڕۆژهەڵاتێ ڕووبارێ باسەڕە و زێ خوارێ و ڕۆژئاڤایێ وێ گرێن بانی مەقان، باشوور ژی سنوورێ جوگرافیایا چەمچەماڵ دیار دکەن.
$هۆزە سەرەکە ئێن چەمچەماڵ:$
جاف، هەمەوەند، #زەنگەنە#، شێخبزێنی، کاکەیی، شوان، شێخ سمایلی، شێخان، کافرۆشی، تاڵەبانی، دەلۆ، کێژ، لەک و سارت.
ل ڕوویێ ئابووری ل مێژە خەلکێن وێ، مژویلی چاندنێ بوونە، وەکە گەنم و جۆ و نیسک و نووک، سەرباری وێ ژی ئاژەڵداری کرییە و مەڕو مالات ڕاگرتینە. پەیوەندی و مامەڵە کرنا خەلکێ ئەڤی باژێڕوکەی دگەل باژێڕێ کەرکووکدا بهێز بوویە بازرگان و ئاکنجیێن وێ ژبو دابینکرنا پێدڤیێن بژێوا ڕوژانە ژبو باژێڕێ کەرکووک چووینە. چەمچەماڵ ل کانزایاندا دەوڵەمەندە ب تایبەت گازا سرووشتی. [1] [2]
ڕوژا #09-12-2025# لەهیەکە وێرانکەر ل چەمچەماڵ و دەردورا وێ ڕوودا و زیانا گیانی و ماڵیێن زور مەزن هەبوونە.