مەزنترین و ناڤدارترین باژێڕێ ڕوژهەڵاتێ کوردستانێ باژێڕێ مەهابادە.
لدیف دابەشکارییا وڵاتێ ئیرانێ وەکە ئێک ل باژێڕێن پارێزگەها ئازەربایەجانا ڕوژئاڤا تێ هەژمار کرن. خەلکێ وێ ب زمانێ کوردی دەڤۆکا سۆرانی و زاراوەیا موکریانی دپەیڤن و موسڵمان و سونی مەزهەبن. هەژمارا ڕونشتەڤانێن ئەڤی باژێڕەی لدیف سەرژمێرییا گشتییا ئیرانێ ل ساڵا 2006، 133، 154 کەسن. ل ناڤدارێن باژێڕێ مەهابادێ، #قازی محەمەد# و هەژار و هێمن هەنە. مەهاباد پایتەختێ کۆمارا کوردستانێ بوو.[1]
=KTML_Bold=دیرۆکا باژێڕێ =KTML_End==KTML_Photo_Begin=https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2009/2577/0002.JPG=KTML_Photo_Alt=مەهاباد=KTML_Style=width:25%;height:20%;float:right;=KTML_Photo_Target_Link=https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2009/2577/0002.JPG=KTML_Photo_End=
لێکۆڵینێن دیرۆکی دبێژن کو جهێ نها یێ باژێڕێ مەهاباد هزار ساڵان پێش ژدایکبوونا مەسیح، جهێ ژیانێ بوو. لوێرێ قەومێن بابلی، ماننایی، ئاشوری و ماد دەسەڵاتدار بووینە. بەلێ نەک هەر ئەو جهێ نها باژێڕ لێ هاتییە ساز کرن، بەلکوو ل باکوورێ نهایێ باژێردا کو ل سەردمێ ئێرشا ئەسکەندەرێ مەقدوونی هات شەوتان و خاپوور کرن.
دەمێ دامەزراندنا باژێڕێ مەهابادا نها ڤەدگەڕێت ژبو سەردەمێ سەفەوییان؛ سارەم بەگ میرزادەیەکێ ساوجبلاغێ موکری ل سەدەیا 11یا کۆچی ل نزیک باکوورێ چەمێ مەهاباد ئەو جهێ کوو نها ب باخێ سیسە و دەباغیان تێ نیاسین، ئاڤەدانییەک دامەزراند کو پشترە بوویە باژێڕ. لدیف وێ ب ئەگەرا لەهییان، باژێڕ بەرەڤ باشوور هات و خانی ل نزیک مەیدانا چوارچرا یا نها هاتن ساز کرن.
مەهاباد سەردەمێ قاجارییان ب ئەگەرێ کوو لسەر ڕییا شامێ بوو باش پێشکەت.
ل ساڵانێن 1960 تا 1970 هەژمارەک زۆر خەلکی ل دەردۆرا وێ کۆچ کرییە ژبو مەهابادێ، لەوڕا باژێڕ مەزن بوویە و زورەک ل باخێن دەردۆرا باژێڕ بوون ب خانی، لێ ناڤێ ئەوان باخان مایەڤە. لەوما هەیا نها ژی ناڤێ هندەک تاخێن مەهابادێ وشەیا باخ ژێڕە هەیە!
وشەیا مەهاباد، ناڤێ باژێڕی
سەردەمێ تورکێن قاجاڕ ناڤێ باژێڕێ مەهاباد هات گوهارتن ژبو ساوجبلاغ کو وشەیەک تورکییە و واتە: کانیا سار، لڤی سەردمەی ڕەزاخان ئەڤ ناڤە ڤەگێڕا ژبو ناڤێ دیرۆکیێ خوە. لێ هەیا نهاژی هندەک کەس ب سابڵاخ ناڤێ وێ دهینن، لێ بەلێ ناڤێ مەهاباد وشەیەک پەیوەندیدارە ب ئایینێ مانناییان و پێکهاتییە ل دوو وشەیێن مەە و ئاباد، واتە ئەو جهێ کوو هەیڤ لێیە، کو هەیڤ هیمایەکە پیرۆز بووە ل ئایینێ وانا دە.
=KTML_Bold=سیاسی=KTML_End=
ل ساڵێن 1900ێ هەیا نهاژی، باژێڕێ مەهاباد جهێ ئاڵۆزی و تێکهەڵچوونا خەڵک و حیزبان دگەل دەسەڵاتدارێن ئیرانی بوویه. ساڵا 1946 کۆمارا مەهاباد دامەزرا و ل ساڵێن 1980، پشتی ڕاپەڕینا گەلێن ئیرانی، حزبێن کۆمەڵە و دیموکرات چالاکی هەبوویە لڤی باژێڕەیدا.
ل ساڵێن دەستپێکا 1900ێ پتریا چالاکییان عەشیرەتی بووینە. هەر سەروک عەشیرەتەک بو سەندنا مافی ل دەسەڵاتێ هەوڵا خوە دایە.
ل ساڵا 1946 مەزنترین ڕیدانا سیاسی یا ئەوی سەردەمێ ڕوژهەڵاتا کوردستان ب گشتی و باژێڕێ مەهاباد ب تایبەتی ڕیدا. ئە ژی دامەزراندنا کۆمارا کوردستانێ ل باژێڕێ مەهابادێ بوو. قازی محەمەد و کۆمەڵەیا ژ-ک ڕیکخەرێن ئەڤێ ڤەلڤینێ بوون کو پشتا خوە ب ئێکەتییا سۆڤیەتێ گەرم کربوو و ژبو مافێن گەلێ کورد هەنبەر ب دەسەڵاتا ناڤەندییا ئیرانێ هەستا بوون.
ساڵا 1979 و نزیک ب ڕاپەڕینا گەلێن ئیرانێ دوو بزووتنەوە ئێن جودا پێک هاتن ل باژێڕێ مەهابادێ، ئێک کۆمەڵە کو حیزبەکە چەپ بوو و ئەوا دن ژی حزبا دموکراتا کوردستانێ ئیرانێ کو هەر پاشمایا کۆمەڵەیا ژ-ک یا سەردەمێ قازی بوو.
ئەڤان دوو حزبان ل ساڵێن پشتی 1979 بەشەکە زور ل خەباتا گەلێن کوردی گرتە ئەستۆیێ خوه.
=KTML_Bold=جوگرافیا=KTML_End=
جهێن گەشتیاری ئێن مەهابادێ بریتینە ل بەنداڤا مەهاباد، ئشکەفتا سەهۆڵان، پارکێ میکاییل، فەقەرەقا
باژێڕێن دەور و دۆرا مەهاباد #سەردەشت#، #پیرانشار#، #نەغەدە#، #ورمێ#، #بۆکان# و میاندواو.
سەقایێ مەهابادێ ئێ سار و کویستانییە، زڤستانەک سار و هاڤینەک گەرم هەیە. بەهار جوانترین وەرزا ساڵێیە ل مەهابادێ. [2]