‌قەڵای ئاکرێ
قەڵای ئاکرێ (کە بە قەڵای میر زەندیش ناسراوە)، یەکێکە لە دێرینترین و گرنگترین شوێنەوارە مێژووییەکانی باشووری کوردستان، ئەم قەڵایە دەکەوێتە ناوەندی شاری #ئاکرێ# لە پارێزگای #دهۆک# و بەسەر شارەکەدا دەڕوانێت، ئەمەش چەند زانیارییەکی پوختە لەسەر قەڵاکە:
$مێژووی قەڵاکە$
مێژووی درووستکردنی دەگەڕێتەوە بۆ نزیکەی ساڵی 580 پێش زایین، زۆربەی سەرچاوە مێژووییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە لە لایەن میر زەند (میرێکی دەسەڵاتداری ناوچەکە) درووستکراوە، هەندێک سەرچاوەی تر مێژووەکەی دەگەڕێننەوە بۆ سەردەمی میدییەکان و وەک بنکەیەکی سەربازی و بەرگری دژی هێرشەکان بەکاریان هێناوە.
$شێوازی تەلارسازی$
قەڵاکە لەسەر لووتکەی شاخێکی زۆر سەخت و بەرز درووستکراوە کە دەڕوانێت بەسەر هەر چواردەوری خۆیدا، ئەمەش وای کردووە گرتنی قەڵاکە لە لایەن دوژمنانەوە زۆر ئەستەم بێت، لەناو قەڵاکەدا چەندین بەش هەیە، وەک: ژووری کۆبوونەوە، زیندان (کە شێوەی لە بیر دەچێت)، شوێنی هەڵگرتنی ئازووقە و چەندین ئاوبار (خەزانی ئاو) کە ئاوی بارانی تێدا کۆکراوەتەوە بۆ کاتی گەمارۆدان.
$پێکهاتەکەی$
قەڵاکە لە چوار بەشی سەرەکی پێک هاتووە کە بە کۆڵەکە ناسراون، دیارترین بەشەکانی بریتین لە: زیندان: شوێنێکی قووڵە و لە بەرد هەڵکەنراوە، ئاوبار: بۆ کۆکردنەوەی ئاو بەکارهاتووە.
$گرنگی کولتووری و نەورۆز$
شاری ئاکرێ بە پایتەختی نەورۆز دەناسرێت. هەموو ساڵێک لە ئێوارەی نەورۆزدا، سەدان گەنج مەشخەڵی ئاگر هەڵدەگرن و بە ڕێگایەکی سەختدا سەردەکەون بۆ سەر قەڵاکە و لووتکەی شاخەکە بۆ کردنەوەی ئاگری نەورۆز، کە دیمەنێکی ناوازە و جیهانی دەبەخشێت بە شارەکە.
قەڵای ئاکرێ ئێستا یەکێکە لە گرنگترین شوێنە گەشتیارییەکانی هەرێمی کوردستان و گەشتیاران لە هەموو جیهانەوە سەردانی دەکەن. [1]