شارێکی خۆراوای کوردستانە. بێجگە لە کورد ژمارەیەکی زۆری ئەرمەنیشی تێدایە. دەیان ساڵە ئەم شارە لەلایەن داگیرکەری سوورییەوە لەژێر پڕۆسەی بەعەرەبکردندایە. [1]
قامیشلۆ (بە کوردیی باکووری: Qamişlo) شارێکە لە ڕۆژاوای کوردستان باکووری ڕۆژھەڵاتی سووریا لەسەر سنووری سووریا و تورکیا، کە ھاوسنوورە لەگەڵ شاری نسێبین لە تورکیا. ڕووباری جەخجەخ بەناو شارەکەدا تێ دەپەڕێت. بەپێی سەرژمێری ساڵی 2004 ژمارەی دانیشتووانی 184٬231 کەس بووە، کە دەکاتە نۆیەم پڕدانیشتووانترین شار لە سووریا و دووەم گەورەترین شار لە پارێزگای حەسیچە لە دوای شاری حەسیچە.
قامیشلۆ بە شێوەیەکی نەریتی شارێکی زۆرینە کریستیان ئاشووری بووە، بەڵام ئێستا زۆرینەی دانیشتووانەکەی کوردن لەگەڵ ژمارەیەکی زۆر لە عەرەب و ئاشووری و ژمارەیەکی کەمتر لە ئەرمەنییەکان. شارەکە 680 کیلۆمەتر لە باکووری ڕۆژھەڵاتی دیمەشقەوە دوورە. ئەم شارە پایتەختی کارگێڕیی شارۆچکەی قامیشلۆیە لە پارێزگای حەسیچە، ھەروەھا ناوەندی کارگێڕیی شارەدێی قامیشلۆیە کە لە 92 ناوچە و گوند پێکھاتووە و کۆی ژمارەی دانیشتووانەکەی لە ساڵی 2004دا 232٬095 کەس بووە.
=KTML_Bold=ناو=KTML_End=
شارەکە سەرەتا گوندێکی بچووک بوو کە ئاشوورییەکان تێدا دەژیان و پێیان دەگوت «بێت زالین» کە بە واتای «ماڵی قامیش» دێت. ناوە مۆدێرنەکەی (قامیشلۆ) وەرگێڕانێکی تورکیی ھەمان ناوە؛ وشەی (Kamış) لە تورکیدا بە واتای «قامیش» دێت و پاشگری (لۆ یان لی) ئاماژەیە بۆ «شوێن»یان «خاوەن».
=KTML_Bold=مێژوو=KTML_End=
شارەکە لە ساڵانی 1920ەکاندا لەلایەن ئاشوورییەکانەوە دامەزرا کە لە کۆمەڵکوژیی سەیفۆ ھەڵاتبوون و ڕوویان لە ڕۆژھەڵات و باکووری کوردستان کردبوو. ئەوان شارۆچکەیەکی بچووکیان لەژێر دەسەڵاتی ژێرفەرمانی فەڕەنسیدا درووست کرد و سەرەتا ناویان نا «بێت زالین». لە ساڵی 1926دا ناوەکەی گۆڕدرا بۆ قامیشلۆ و وەک وێستگەیەک لەسەر ھێڵی ئاسنی تۆرۆس خزمەتی دەکرد. یەکێک لە پارەدارکەرانی پەرەپێدانی سەرەتایی شارەکە «مەسعوود ئەسفەر» بوو، کە ئاشوورییەک بوو لە منداڵیدا لە کۆمەڵکوژییەکانی دیاربەکر (1895) ڕزگاری ببوو. مەسعوود لەگەڵ براکەیدا، کە پاشناوەکەی نەجاڕ بوو، «کۆمپانیای ئەسفەر و نەجاڕ»یان دامەزراند، کە کۆمپانیایەک بوو بەرھەمی گەنمی لە قامیشلۆ دەرھێنا. لە ماوەی ساڵانی 1920ەکان تا 1940ەکاندا، کۆمپانیای ئەسفەر و نەجاڕ پارەی نەخۆشخانە، قوتابخانە ئاشوورییەکان و کڵێساکانی لە سەرتاسەری شارەکەدا دابین دەکرد.
لە ھەمان کاتدا، زۆرێک لە ئەرمەنی و ئاشوورییەکان، کە لە چەوساندنەوە لە عێراق و تورکیا ھەڵاتبوون، ڕوویان لە ناوچەکە کرد. بە دوای ئەمەدا کۆچی کوردەکان لە تورکیاوە دەستی پێ کرد، کە زۆربەیان لە گوندەکان نیشتەجێ بوون و دواتر دەستیان کرد بە ڕووکردنە ناو شارەکە؛ بەڵام لە ساڵانی 1960ەکان و تا کۆتایی ساڵانی 1970ەکان، کاتێک ئاشوورییەکان ھێشتا دوو لەسەر سێی دانیشتووانی شارەکەیان پێکھێنابوو، حکوومەتی بەعسی سووریا، بە شێوەیەکی چالاک دەستی بەسەر کێڵگە، زەوی و ناوچەکانی ئاشوورییەکاندا گرت، کە بووە ھۆی کۆچکردنی بەکۆمەڵی ئاشوورییەکان.
قامیشلۆ بە ناوەندێک بۆ ھەردوو نەتەوەی کورد و ئاشووری لە سووریا دادەنرێت. شارەکە بە چڕی لەلایەن پەنابەرانی جینۆسایدی ئاشوورییەکانەوە ئاوەدان کرایەوە. ئاشوورییەکان زۆرینەی شارەکە بوون تا ساڵانی 1970ەکان، کاتێک کوردەکان لە گوندەکانی دەوروبەرەوە بە ژمارەیەکی زۆر ڕوویان لە شارەکە کرد. قامیشلۆ بە ڕێپێوانی گەورەی کریسمس و فیستیڤاڵەکانی نەورۆز و سەری ساڵی ئاشووری (ئەکیتۆ/خە ب-نیسان) بەناوبانگە.
=KTML_Bold=سەدەی 21=KTML_End=
لە ئازاری 2004، لە کاتی یارییەکی تۆپی پێی پڕ ئاژاوەدا، «ڕاپەڕینی قامیشلۆ» دەستی پێ کرد کاتێک ھاندەرانی عەرەبی سەردانیکەر لە دێرەزوورەوە دەستیان کرد بە ستایشکردنی سەددام حسێن بۆ ئەوەی گاڵتە بە ھاندەرانی کورد بکەن. ئاژاوەکە لە یاریگاکەوە تەشەنەی کرد و چەک دژی کورد بەکارھێنرا. لە ئەنجامدا، لایەنی کەم 30 کورد کوژران کاتێک ھێزە ئەمنییەکانی سووریا کۆنترۆڵی شارەکەیان گرتە دەست.
لە حوزەیرانی 2005دا، ھەزاران کورد لە قامیشلۆ خۆپیشاندانیان کرد بۆ ناڕەزایەتی دەربڕین بەرانبەر تیرۆرکردنی شێخ مەعشووق خەزنەوی، کە مامۆستایەکی ئایینی کوردی سووریا بوو، ئەمەش بووە ھۆی کوژرانی پۆلیسێک و برینداربوونی چوار ھاووڵاتی مەدەنی کورد.
لە ئازاری 2008دا، بەپێی ڕاپۆرتی ھیوومان ڕایتس وۆچ، سێ کوردی دیکە کوژران کاتێک ھێزە ئەمنییەکانی سووریا تەقەیان لەو خەڵکە کرد کە ئاھەنگی جەژنی نەورۆزیان دەگێڕا. [2]