کورديپيديا أکبر مصدر کوردي للمعلومات بلغات متعددة!
حول كورديبيديا
امناء الأرشيف لکوردیپیدیا
 البحث
 ارسال
 الأدوات
 اللغات
 حسابي
 البحث عن
 مظهر
  الوضع المظلم
 الإعدادات الافتراضية
 البحث
 ارسال
 الأدوات
 اللغات
 حسابي
        
 kurdipedia.org 2008 - 2026
المکتبة
 
ارسال
   بحث متقدم
اتصال
کوردیی ناوەند
Kurmancî
کرمانجی
هەورامی
English
Français
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
עברית

 المزيد...
 المزيد...
 
 الوضع المظلم
 شريط الشريحة
 حجم الخط


 الإعدادات الافتراضية
حول كورديبيديا
موضوع عشوائي
قوانين الأستعمال
امناء الأرشيف لکوردیپیدیا
تقيماتکم
المفضلات
التسلسل الزمني للأحداث
 النشاطات - کرديبيديا
المعاينة
 المزيد
 الاسماء الکوردية للاطفال
 انقر للبحث
أحصاء
السجلات
  586,158
الصور
  124,413
الکتب PDF
  22,121
الملفات ذات الصلة
  126,476
فيديو
  2,193
اللغة
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish 
317,317
Kurmancî - Upper Kurdish (Latin) 
95,685
هەورامی - Kurdish Hawrami 
67,750
عربي - Arabic 
44,095
کرمانجی - Upper Kurdish (Arami) 
26,711
فارسی - Farsi 
15,883
English - English 
8,533
Türkçe - Turkish 
3,836
Deutsch - German 
2,037
لوڕی - Kurdish Luri 
1,785
Pусский - Russian 
1,145
Français - French 
359
Nederlands - Dutch 
131
Zazakî - Kurdish Zazaki 
92
Svenska - Swedish 
79
Español - Spanish 
61
Italiano - Italian 
61
Polski - Polish 
60
Հայերեն - Armenian 
57
لەکی - Kurdish Laki 
39
Azərbaycanca - Azerbaijani 
35
日本人 - Japanese 
24
Norsk - Norwegian 
22
中国的 - Chinese 
21
עברית - Hebrew 
20
Ελληνική - Greek 
19
Fins - Finnish 
14
Português - Portuguese 
14
Catalana - Catalana 
14
Esperanto - Esperanto 
10
Ozbek - Uzbek 
9
Тоҷикӣ - Tajik 
9
Srpski - Serbian 
6
ქართველი - Georgian 
6
Čeština - Czech 
5
Lietuvių - Lithuanian 
5
Hrvatski - Croatian 
5
балгарская - Bulgarian 
4
Kiswahili سَوَاحِلي -  
3
हिन्दी - Hindi 
2
Cebuano - Cebuano 
1
қазақ - Kazakh 
1
ترکمانی - Turkman (Arami Script) 
1
صنف
عربي
السيرة الذاتية 
6,493
الأماکن 
4,865
الأحزاب والمنظمات 
44
المنشورات 
33
المتفرقات 
10
صور وتعریف 
284
الخرائط 
19
المواقع الأثریة 
61
المطبخ الکوردي 
1
المکتبة 
2,907
نكت 
4
بحوث قصیرة 
21,467
الشهداء 
5,170
الأبادة الجماعية 
1,468
وثائق 
998
العشيرة - القبيلة - الطائفة 
6
احصائيات واستفتاءات 
13
فيديو 
64
بيئة كوردستان 
1
قصيدة 
38
الدوائر 
148
النصوص الدينية 
1
مخزن الملفات
MP3 
1,499
PDF 
34,764
MP4 
3,993
IMG 
234,717
∑   المجموع 
274,973
البحث عن المحتوى
النتيجة: توجد 27 سجل، صفحة 1 من 3



التحديث
Export Page to MS Excel
Facebook
Twitter
Telegram
LindedIn
Viber
Whats App
Messenger
Email
Copy Link

“Em her yek Li ber sêdarekê sekinîn…” - Ji bo bîranîna Şêx Seîdê kal
صنف: بحوث قصیرة
نأسف لحظر كورديبيديا في شمال وشرق البلاد من قبل الغزاة الأتراك والفرس.
شارک
Copy Link0
E-Mail0
Facebook0
LinkedIn0
Messenger0
Pinterest0
SMS0
Telegram0
Twitter0
Viber0
WhatsApp0
تقييم المقال
ممتاز
جيد جدا
متوسط
ليست سيئة
سيء
أضف الی مجموعتي
اعطي رأيک بهذا المقال!
تأريخ السجل
Metadata
RSS
أبحث علی صورة السجل المختار في گوگل
أبحث علی سجل المختار في گوگل
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish0
English - English0
عربي - Arabic0
فارسی - Farsi0
Türkçe - Turkish0
עברית - Hebrew0
Deutsch - German0
Español - Spanish0
Français - French0
Italiano - Italian0
Nederlands - Dutch0
Svenska - Swedish0
Ελληνική - Greek0
Azərbaycanca - Azerbaijani0
Catalana - Catalana0
Čeština - Czech0
Esperanto - Esperanto0
Fins - Finnish0
Hrvatski - Croatian0
Lietuvių - Lithuanian0
Norsk - Norwegian0
Ozbek - Uzbek0
Polski - Polish0
Português - Portuguese0
Pусский - Russian0
Srpski - Serbian0
балгарская - Bulgarian0
қазақ - Kazakh0
Тоҷикӣ - Tajik0
Հայերեն - Armenian0
हिन्दी - Hindi0
ქართველი - Georgian0
中国的 - Chinese0
日本人 - Japanese0
“Em her yek Li ber sêdarekê sekinîn…” - Ji bo bîranîna Şêx Seîdê kal
بحوث قصیرة

“Em her yek Li ber sêdarekê sekinîn…” - Ji bo bîranîna Şêx Seîdê kal
بحوث قصیرة

#Çiya Mazî#
Gelî xwedîbaweriyên hêja, îşev mirovekî bi şaşik û kiras-fîstanê spî hat xewna min. Şaşika bi kumekî sipî ku li dora wî çefiyeke belek gerandî, ew kiribû wekî Xoceyê Xizir yê ku di xeyala min de her tim hebû. Li ser kirasê sipî jî êlegekî reş ku zincîra seeta wî pê de daleqandî, hebû. Hêzranê wî di destan de û carinan bi wî hêzranî xêtikên tewl bi tewl, wekî nexşeyê li erda nêvî ji qûma şetê Dîcle çêdikir.
Erê… li perê bexçeyê me yê li Hewselê, çîroka xwe ji min re digot wî merivê nûranî;
“Piştî ku serokê rêxistina me Xalit Begê Cibrî û Yusufê Ziya hatin girtin, ez bûm serokê serhildanekê di civîneke li cîhekî Dara Hênê… navê cîh nizanim, nayê bîra min; hema tu bibêjî li wî warî… li wî palî… li wî milî… li nava wê bestê. Piştî ku bûm Emîrul Mucahîddîn. Bi navê “Emîr’ul Mûcâhîdîn Mûhâmmed Sâîd Neqşebendî” min destmala xwe yî hinekirî xist destê xwe û ez rabûm li nava eşîr û cemeatan geriyam, min çû xwe avêt şêx û mişayixan. Min got ’Ma hûn nabêjin çi ji vî halê me re? Ev Kurdistan e, ne bostan e, ku kî bê û lê bidin lotikan, ev nabe, divê em tiştekî bikin, dînê me jî ji dest me çû.’ Xwedê ji te û wan razî be, gelek hatin hewara min. Heta hinekan nizanim ji kêfan, nizanim ji nezanî, nigên xwe radan û zimanê xwe jî dirêj kirin û bêyî haya me jê çêbibe dest bi serhildanê jî kirin. Gelek xeletiyên, eşîrtî û axatiyê em xistin zor û zahmetiyên mezin. Hema hema bi dahfdaneke ji neçarî em hatin heta ber Bircên Bedena Diyarbekir.
Ew roj 7’ê Adara 1925’an bû. Wê rojê heta sibehê me şer kir. Şervanên me ji kuçeya dawî vekişiyan. Bawer bike erê me Diyarbekir nestend û em vegeriyan lê belê bawer bike di orta Adarê de Kurdan Kurdistan giş sitendibû. Belê xwedê ji xayinan re û ji nezantiyê re nehêle, nezaniya fenî. Zanebûna ilmî hebû hinekî, lê a teknîkî na… ku hebûya me dikarîbû pêşiya qefleyên leşkerên ku dihatin ser me, bigirta. Gelek kesan bi hêsanî dikarîbû Stesyona Mêrdînê birûxanda û nehişta leşkerek jî ji wir derkeve. Lê me gelekan tenê bi mêraniya serê çiyan girtibû û ji wê mêraniya tazî bawer kiribû. Fen û teknîk nedihat bîra me wê demê. Siyaseta bêrehm jî nedihat bîra me. Yanî me negot emê bi fenû fûtên siyasetê bigirin, te digot qey em wekîlê xelîfê bûn, rehmê dilê me tije kiribû, me tahde li gêrîkê jî nedikir. Lê bawer bike dinya ne wisa bû, dinya giş bêrehm û li bendî fenan bûn. Haya gelekên hevalê me ji netewetiyê tunebû, kesî ji me azadî tahm nekiribû.
Me digot qey tenê pênc herf in A- Z- A- D- Î. Wateya wê, kûrbûn û mezinbûna wê neketibû hişê me qey. Ku me Kurdan gişan azadî tahm kiribûya me dê gişan ji bo serkeftinê tiştên mezin bikirana bawer bike. Alemên dinyayê ji bo berjewendiyên xwe gelek tişt dikirin, qey em hinekî kawik bûn, nizanim. Me jî zanîbû berjewendî, lê ya şexsî me zanîbû, ya netewî li dû dima. Gelekên ji me, ji eşîrên Kurdan, ji ahlên me, bi dewletê re êrişî me kirin. Gosilmeta mezin tu zanî çibû? Yê pêşî, yekî bi navê Mehmet Beg, ji eşîra me bû, ew bi xwe bi dewletê re bû. Ya duduyan û bobelat û sosretiya bi rûreşî jî çibû tu zanî? Binbaşî Kasim Begê hevlingê min xayintiyek pir mezin bi min re kir, ji xwe nayê gotin û di vekişandina me de wî û mufrezeyekê dora me girtin û ez girtim û teslîmî dewletê kirim, li ber çemekî. Hêjayî ku mirov serê xwe li dîwaran bixe ne wisa. (çend ricifên tenik li çavên wî yê bi xelqeya reş û bi kilê pêçayî peyde bû.
Erêêê… erê… Em çil û heft heb bûn… Erê çil û heft… Em giş li Diyarbekir li ber Deriyê Çiyê… Sêdarên ku ji hewrên ber Çemê Dîjle çêkiribûn serast kirin… berî şeveqê bi fîstanên-kefenên spî û destên me li paş me girêdayî, li kêlekên me her yekî, du leşkerên bi cilên reşxuyayî, di ber kevirê Fîsê re em meşiyan. Berî ku em bigihêjin cihê sêdarê yê ji deriyê çiyê û berbi rojhilat bi 500 metreyî, meleyê sibehê bawer dikim ji minareya çarnig de dest bi azana şerîf kir. Yarebî çiqas xwesh dixwend ew azan, min qet nedixwest ew azan biqede. Min dixwest destê wî melayî, çavên wî meleyî maçî bikim. Min dixwest şaşika wî, xwêdana eniya wî bêhn bikim. Min her tişt ji bîr kiribû wê kêlîka azanê. Min digot qey aniha wê yek bangî min bike bibêje ’heydê nimêjê şêxê min’. Erê bangî min kiribû yekî, dema ku mela gotibû ’Heyalel Felah, Heyalel Felah’. Dengek… dengekî ku nehişt heta dawiyê dengê azanê jî bê me “haydê begler, şêxler, mişaîxler haydê selaya, haydê sehpaya’*. Mirin şêrîn bûbû wê kêlîkê bi min, bawer bike, ji ber wê peyva wî. Erê… ji ber wê yekê me lezand û bi mêranî em çûn ber sêdaran. Em her yek li ber sêdarekê sekinîn. Serê te ne êşînim û hema bi Kurtî bibêjim, berê me dan çem û em xeniqandin. Em wisa têk çûn… Erê em têk çûn lê guhdar bike çi dibêjim, nizanim te dîtiye qet, ’me navê xwe kola li bircên diyarbekir’ tu zanî. Niha li bin rexên birc û bedena Diyarbekir û deviyên Kurdistanê tije neviyên me ne.”
Dema ku peyva xwe qedand, destê xwe yî çepê li pişta min gerand û rabû ser xwe, bi dawa kirasê xwe yî sipî girt û berê xwe bi jor vekir, dengekî ku min fêm nekir ji qirrika wî derket û bi hewa ket. Li jor hinekî zîz bû û pê re jî berê xwe da aliyê rojava û di ser bircên Deriyê Çiyê re winda bû…
Ez pir tirsiyabûm û barînek bi min ketibû. Bi veciniqînekê şiyar bûm ku kes nebîne wê xofa min î mezin. Min xwêdan dabû û hê jî diricifîm. Rabûm û min bi lezgînî berê xwe da bircên Deriyê Çiyê. Çûm ser birca mezin û min berê xwe da rojava û zîvirîm başûr. Ji şênkahiya daran û şitlên hewrên Hewselê erd nexuyabû, heta ser Çemê Dîcleyê û dengê Meryemxan û strana wê ji rawestgeha dolmîşên Çewlikê bilind dibû;
De hêêê…
Wezê bi diyarî Mûşa şewitî ketim navî dara
De wezê bi diyarî Mûşa şewitî ketim navî dara
De bejna bavê Koroxlî bejna wî şîkan û şapikan çitara
De telxirafek vî bavê Koroxlî re vê sibê hatî çi nizara
Perîşanê bi sê denga li Perîxanê dikir gazî Digo,
xwakê porê serê min û te kur bê Derbek li bavê Koroxlî dane
Ay bi sê gulla li biniya ’Deriyê çiyê’ birîndar e
Ay de bavo, ay de bavo wî bavo, ay de bavo wî bavo…
*Heydê sêdarê.[1]

كورديبيديا غير مسؤول عن محتوى هذا التسجيل وصاحبه مسؤول عنه. قمنا بتسجيله لأغراض أرشيفية.
دون هذا السجل بلغة (Kurmancî)، انقر علی ايقونة لفتح السجل باللغة المدونة!
Ev babet bi zimana (Kurmancî) hatiye nvîsandin, klîk li aykona bike ji bu vekirina vî babetî bi vî zimana ku pî hatiye nvîsandin!
تمت مشاهدة هذا السجل 2,142 مرة
اعطي رأيک بهذا المقال!
هاشتاگ
المصادر
[1] موقع الكتروني | Kurmancî | موقع https://rewanbej.com/- 03-02-2023
لغة السجل: Kurmancî
تأريخ الإصدار: 21-12-2015 (11 سنة)
الدولة - الأقلیم: شمال کردستان
اللغة - اللهجة: ک. شمال ح. لاتين
تصنيف المحتوى: مقالات ومقابلات
تصنيف المحتوى: مذکرات
نوع الأصدار: ديجيتال
نوع الوثيقة: اللغة الاصلية
البيانات الوصفية الفنية
جودة السجل: 91%
91%
تم أدخال هذا السجل من قبل ( اراس حسو ) في 03-02-2023
تمت مراجعة هذه المقالة وتحریرها من قبل ( زریان سەرچناری ) في 03-02-2023
تم تعديل هذا السجل من قبل ( اراس حسو ) في 03-02-2023
عنوان السجل
لم يتم أنهاء هذا السجل وفقا لالمعايير کورديپيديا، السجل يحتاج لمراجعة موضوعية وقواعدية
تمت مشاهدة هذا السجل 2,142 مرة
QR Code
100 Jahre nach Şêx Seîd: KNK ruft zu Protest in Köln auf
صنف: بحوث قصیرة
لغة السجل: Deutsch - German
تقوم زميلات كورديبيديا بأرشفةٍ معاصرةٍ للآم المرأة الكردية وأنتصاراتها في قاعدة بياناتها القومية..
شارک
Copy Link0
E-Mail0
Facebook0
LinkedIn0
Messenger0
Pinterest0
SMS0
Telegram0
Twitter0
Viber0
WhatsApp0
تقييم المقال
ممتاز
جيد جدا
متوسط
ليست سيئة
سيء
أضف الی مجموعتي
اعطي رأيک بهذا المقال!
تأريخ السجل
Metadata
RSS
أبحث علی صورة السجل المختار في گوگل
أبحث علی سجل المختار في گوگل
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish0
Kurmancî - Upper Kurdish (Latin)0
English - English0
عربي - Arabic0
فارسی - Farsi0
Türkçe - Turkish0
עברית - Hebrew0
Español - Spanish0
Français - French0
Italiano - Italian0
Nederlands - Dutch0
Svenska - Swedish0
Ελληνική - Greek0
Azərbaycanca - Azerbaijani0
Catalana - Catalana0
Čeština - Czech0
Esperanto - Esperanto0
Fins - Finnish0
Hrvatski - Croatian0
Lietuvių - Lithuanian0
Norsk - Norwegian0
Ozbek - Uzbek0
Polski - Polish0
Português - Portuguese0
Pусский - Russian0
Srpski - Serbian0
балгарская - Bulgarian0
қазақ - Kazakh0
Тоҷикӣ - Tajik0
Հայերեն - Armenian0
हिन्दी - Hindi0
ქართველი - Georgian0
中国的 - Chinese0
日本人 - Japanese0
Şêx Seîd
Şêx Seîd
Zum 100. Todestag von #Şêx Seîd# ruft der KNK zu Gedenken und politischer Aufarbeitung auf. Eine Konferenz in Brüssel und eine Großdemonstration in Köln sollen an die verdrängte Geschichte erinnern und Forderungen nach Gerechtigkeit erneuern.
Anlässlich des 100. Jahrestages des Şêx-Seîd-Aufstandes gegen die frühe türkische Republik ruft der Nationalkongress Kurdistan (KNK) zu einer zweitägigen Konferenz in Brüssel sowie zu einer Demonstration in Köln auf. KNK-Ko-Vorsitzender Ahmed Karamus betonte im Vorfeld die Bedeutung einer kollektiven historischen Aufarbeitung und rief die kurdische Gemeinschaft zur Teilnahme auf: „Am Todestag von Şêx Seîd wollen wir gemeinsam in Köln ein Zeichen für Gerechtigkeit, Erinnerung und nationale Einheit setzen.“

Konferenz und Demonstration zum 100. Jahrestag
Der Aufstand unter der Führung von Şêx Seîd wurde 1925 von der türkischen Regierung gewaltsam niedergeschlagen. Am 29. Juni desselben Jahres wurden Şêx Seîd und 46 seiner Mitstreiter in Amed (tr. Diyarbakır) hingerichtet. Bis heute ist der Verbleib ihrer Gräber unbekannt.

Zum Gedenken an das historische Ereignis veranstaltet der KNK am 27. und 28. Juni eine internationale Konferenz in Brüssel, bei der Historiker:innen, Akademiker:innen und Vertreter:innen kurdischer Organisationen über die Hintergründe des Aufstands und seine Bedeutung für die Gegenwart diskutieren wollen. Daran anschließend folgt am 29. Juni eine Großkundgebung in Köln, zu der Teilnehmer:innen aus ganz Europa erwartet werden.

Aufstand für Rechte und Freiheit
Gegenüber ANF betonte Karamus, es gehe nicht nur um Erinnerung, sondern auch um politische Verantwortung: „Şêx Seîd wurde zu Unrecht als rückwärtsgewandte Figur dargestellt. Dabei war sein Aufstand ein Ausdruck legitimer Forderungen nach kulturellen und politischen Rechten.“

Karamus verwies auf den Bruch zwischen der Verfassung von 1921, die Minderheitenrechte gewährte, und der repressiven Linie nach dem Lausanner Vertrag von 1923. „Mit Lausanne wurden den Kurd:innen alle kulturellen und verfassungsmäßigen Rechte entzogen. Der Aufstand war eine Antwort auf diese Auslöschung“, so Karamus.

Konferenz ist Teil eines politischen Aufarbeitungsprozesses
Die Veranstaltung in Brüssel solle nicht nur das historische Verständnis vertiefen, sondern auch den Zusammenhang zu heutigen politischen Fragen herstellen, ergänzte Karamus. „Die Forderungen von damals sind heute aktueller denn je. Demokratische Rechte und eine Verankerung kurdischer Identität in der Verfassung sind bis heute ungelöst.“ Die Konferenz sei daher zugleich eine Plattform für Debatte und eine Aufforderung zur politischen Reflexion.

Zugleich warnte Karamus vor gezielter Desinformation in der offiziellen Geschichtsschreibung der Türkei: „Die Darstellung des Aufstands als ‚reaktionär‘ soll seine heutige Relevanz delegitimieren. Wir sagen: Es war ein Aufstand für Freiheit, für kollektive Rechte, für nationale Selbstachtung.“

Aufruf zur nationalen Einheit
Karamus betonte, dass der gemeinsame Kampf der Kurd:innen gegen staatliche Repression über ideologische Grenzen hinweg geführt worden sei – von Şêx Seîd über Qoçgirî bis Dersim und Zîlan. Auch heute sei eine geeinte Haltung zentral. „Die kurdische Bewegung braucht gemeinsame Grundlagen – historisch wie politisch. Die Erinnerung an Şêx Seîd kann dabei verbindend wirken“, so der Ko-Vorsitzende des KNK.

Die Konferenz ist laut Karamus offen für alle – Wissenschaftler:innen, politische Vertreter:innen, Aktivist:innen – und werde tiefgehende Analysen zu Ursachen, Ablauf und Folgen des Aufstands bieten. Für die Demonstration am 29. Juni kündigte Karamus eine klare Botschaft an: „Wir fordern die Freigabe der Gräber von Şêx Seîd und seinen Gefährten. Das ist Teil der historischen Würde unseres Volkes. Wir rufen die internationale Öffentlichkeit auf, uns bei dieser Forderung zu unterstützen.“

Einladung nach Köln
Zum Abschluss formulierte Karamus einen öffentlichen Appell: „Egal welcher politischen Richtung man angehört – Şêx Seîd steht für ein kollektives Erbe. Deshalb laden wir alle Kurd:innen und solidarische Menschen ein: Kommt am 29. Juni nach Köln und zeigt, dass wir unsere Geschichte nicht vergessen – und dass wir bereit sind, sie gemeinsam weiterzuschreiben.“[1]

كورديبيديا غير مسؤول عن محتوى هذا التسجيل وصاحبه مسؤول عنه. قمنا بتسجيله لأغراض أرشيفية.
دون هذا السجل بلغة (Deutsch)، انقر علی ايقونة لفتح السجل باللغة المدونة!
Dieser Artikel wurde in (Deutsch) Sprache geschrieben wurde, klicken Sie auf das Symbol , um die Artikel in der Originalsprache zu öffnen!
تمت مشاهدة هذا السجل 743 مرة
اعطي رأيک بهذا المقال!
هاشتاگ
المصادر
[1] موقع الكتروني | Deutsch | anfdeutsch.com
لغة السجل: Deutsch
تأريخ الإصدار: 22-06-2025 (1 سنة)
الدولة - الأقلیم: ألمانيا
اللغة - اللهجة: الماني
تصنيف المحتوى: سياسة
تصنيف المحتوى: القضية الكردية
نوع الأصدار: ديجيتال
البيانات الوصفية الفنية
جودة السجل: 99%
99%
تم أدخال هذا السجل من قبل ( هژار کاملا ) في 22-06-2025
تمت مراجعة هذه المقالة وتحریرها من قبل ( سارا كامالا ) في 23-06-2025
تم تعديل هذا السجل من قبل ( سارا كامالا ) في 23-06-2025
عنوان السجل
لم يتم أنهاء هذا السجل وفقا لالمعايير کورديپيديا، السجل يحتاج لمراجعة موضوعية وقواعدية
تمت مشاهدة هذا السجل 743 مرة
QR Code
Berxwedana ruhê xwebûnê: Şêx Seîd
صنف: بحوث قصیرة
يُتيحُ كورديبيديا (حق الوصول الى المعلومة العامة) لكل انسانٍ كوردي.
شارک
Copy Link0
E-Mail0
Facebook0
LinkedIn0
Messenger0
Pinterest0
SMS0
Telegram0
Twitter0
Viber0
WhatsApp0
تقييم المقال
ممتاز
جيد جدا
متوسط
ليست سيئة
سيء
أضف الی مجموعتي
اعطي رأيک بهذا المقال!
تأريخ السجل
Metadata
RSS
أبحث علی صورة السجل المختار في گوگل
أبحث علی سجل المختار في گوگل
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish0
English - English0
عربي - Arabic0
فارسی - Farsi0
Türkçe - Turkish0
עברית - Hebrew0
Deutsch - German0
Español - Spanish0
Français - French0
Italiano - Italian0
Nederlands - Dutch0
Svenska - Swedish0
Ελληνική - Greek0
Azərbaycanca - Azerbaijani0
Catalana - Catalana0
Čeština - Czech0
Esperanto - Esperanto0
Fins - Finnish0
Hrvatski - Croatian0
Lietuvių - Lithuanian0
Norsk - Norwegian0
Ozbek - Uzbek0
Polski - Polish0
Português - Portuguese0
Pусский - Russian0
Srpski - Serbian0
балгарская - Bulgarian0
қазақ - Kazakh0
Тоҷикӣ - Tajik0
Հայերեն - Armenian0
हिन्दी - Hindi0
ქართველი - Georgian0
中国的 - Chinese0
日本人 - Japanese0
Berxwedana ruhê xwebûnê: Şêx Seîd
بحوث قصیرة

Berxwedana ruhê xwebûnê: Şêx Seîd
بحوث قصیرة

Li Serhedê di sar û seqema 6’ê çileya sala 1925’an de, li herêma Şûşarê, gundê Qirikxana Tatosê, li mala Evdirehman axa civateke mezin kom bûbû. Xortên ku li malê bicih nebibûn jî, di pacê de li hundir mêze dikirin. Derve gelek sar bû. Seqema Erziromê bi nav û deng e. Xortên derve ew seqem hîs nedikirin. Diyar bû ku meraqa wan, li pêşiya sar û seqemê bû. Lê menzela ku civat lê kom bûbû, gelek germ bû. Ew germahî ne ji ber agirê sobêyê bû. Ji ber mêvanên ezîz #Şêx Seîd# û rêhevalên wî bû.
Dema ew diaxivî, hûr hûr û hêdî hêdî, civata mezin nedixwest axaftina wî biqede. Hetanê biharê jî dikarîbûn wî guhdar bikin. Her gotinên wî, wek barana biharê; her liv û tevgera wî, wekî bayê germ a ser genimên zeviyan bû. Di nerma xwe de û yek bi yek diaxivî. Lê dema hat ser meseleya serxwebûnê, bi coş û kelecanek mezin û bi dengeke bilind axivî. Şêx Seîd, di axaftina xwe de got; “Em bi hatina xwe ya vir, bi vê civîna xwe ya mezin dest bi tevgera serxwebûna welatê xwe dikin. Êdî bila her kes amedekariya xwe bike û em ê di 21’ê adarê de rizgariya ol û neteweya xwe bidin destpêkirin û bi biharê re şahiyên azadiyê li her der û deverên welatê de li dar bixin.” Cimeat gelek kêfxweş bû. Çepik û awazên kelecanê deng veda li mala Evdirehman axa. Lê gelo çi bûbû, çi qewimî bû? Divê piştî şerê cîhanê li Tirkiyeyê gelek tişt bihata guhertin, $gelo hikûmet li ser soza xwe nesikinî bû?$
Belê dema Komara Tirkiyeyê ava bû. Gelek makezagon û rêgezên nû jî derketin. Divê di nav qanûnan de ji bo mafên gelê kurd jî gelek made heba, ji ber ku di rizgariya Tirkiyeyê de serpêhatiyên kurdan zêde bûn. Lê di zagon/qanûnên komarê de tu tiştek ji bo kurdan tune bû. Ne bes e, kurd wekî “tune” hatibû hesibandin. Ji axaftina kurdî hetanî cil û bergên herêmî; ji guhertina navên bajar û navçeyan hetanî navê zarokan; ji bîr û baweriya gelan hetanî çand û kevneşopiyên civakan, li ser her beşa jiyanê zext û zora hikûmetê hêdî hêdî destpê kiribû. Civak di her aliyê de bêdeng bibû.
Komarê dest bi înkara kurdan kir
Hîna di sala 1923’yan de Mîralay Xalit Begê Cibirî, di ferqa siyaseta Komara Tirkiyeyê de bû. Car caran bi Şêx Seîd ê zavayê xwe re dihatin ba hev û li ser wan meseleyan diaxivîn. Xalit Beg, li gelek bajaran ligel Tirkiyeyê ketibû şer. Li hemberî dewletên din di gelek eniyan de têkoşiya bû. Ji ber vê jî hatibû pîleya mîralaytiyê. A rast ji bo gelê xwe şer dikir. Hêvî û daxwaza wî ev bû ku mafê kurdên Bakur di Komara Tirkiyeyê de bê parastin û ev jî bibe bingeh û pêngavek. Ji bo rizgariya gel. Lê wisa nebû. Komara Tirkiyeyê piştî rizgarbûn û damezirandina xwe, înkar û pişaftina kurdan meşand û gav bi gav ber bi tunekirina kurdan ve diçû.
$Rêxistinkirina şer da destpêkirin$
Mîralay Xalit Beg, wan politikayên kirêt zû fehm kir û demildest ket nav xebateke berfireh. Bi Ûsiv Ziya Beg, melle Evdirehman û çend hevalên xwe ve peymanê çêkir û ketin bajarên Kurdistanê. Xalit Beg rêxistinkirina şer da destpêkirin û bi van çend hevalên xwe re di demek kurt de gelek rê girt û li Erziromê “Rexistina azadiyê” ava kir. Jixwe, bajarê Erziromê, di wê demê de wekî keleha şoreş û berxwedanê ya Serhedê bû. Xebatên dewletê ya stratejik jî ji bo Erziromê hebû. Hem di aliyê aborî de hem jî di aliyê demografiyayê de polîtîkayên cuda hebûn. Erzirom bajarekî girîng bû. Ji ber vê jî divê navenda xebata serxwebûna gelê kurd jî Erzirom bibûya. Her wiha, heta payiza sala 1924’an li Erzirom, Mûş, Bedlîs, Sêrt, Amed û gelek cihan xebata şerê rizgariyê hatibû astekê. Lê tiştek kêm bû; rêber û pêşeng…
Xalit Beg û Sêx Seîd hatibûn xetekê
Erê, Xalit Beg fermandar û siyasetmedarekî mezin bû. Lê ji bo rêbertiyê xwe bes nedidît. Bi Şêx Seîd re li ser vê meselê kûr û dirêj qise kir. Jixwe Şêx Seîd jî nerazîbûna xwe ya li hemberî Komara Tirkiyeyê li her derê dianî ziman û taybetî jî binpêkirina nirxên civak û olê qebûl nedikir. Her wiha rê û armanca Xalit Beg û Şêx Seîd hatibû ser xetekê û ew ê bi hev re tev bigeriyana. Jixwe, Şêx Seîd, ji bo civak û tevahiya civaka kurd, pêşeng û rêberek temam û bêhempa bû. Navdar bû, xwedî rûmeteke mezin bû û li her deverên welat de hezkiriyên wî, murîd û şopînerên wî hebûn. Ji Xinusa Erziromê hetanî Elezîz, Amed, Riha, Mêrdîn, Colemêrg, ji vir jî hetanî rojhilat, başûr û rojava yên Kurdistanê dihat naskirin û hezkirin. Di heman demê de dewlemend bû û xêrxwas bû. Di dawiya gelek hevdîtinan de biryar hatibû danîn. Êdî Şêx Seîd, rol û rista xwe ya dîrokî bi cih bîne û ji bo rizgarkirina ol/bawerî û gelê kurd çi pêwîst be ew ê bikira.
$Xebatên Şêx Seîd ên dîplomasiyê$
Di demek kurt de Şêx Seîd dest bi xebatên dîplomasiyê dike. Bi pîrên elewî û pêşengên eşîran re hevdîtin dike û rewşa bindestiya gelê kurd û binpêkirina nirxên civakê tîne ziman. Diçe kîjan bajar û bajarokê, bertekên erînî dibîne û bi vê re komxebatên xwe jî mezin dike. Lê di 20’ê Kanûna 1924’an de bûrayê Şêx Seîd, Xalit Beg li Erziromê tê girtin û dişînin zindana Bedlîsê. Li ser vê geşedanê Şêx Seîd xebatên xwe xurt dike. Dizane ku êdî hikûmet di cihê xwe de nasekine û ew dê girtin û mîşextiyê bike. Ji ber vê yekê jî êdî bi awayekî fermî û xurt, xebata tevgerê bihata meşandin. Li ser vê esasê Şêx Seîd ji Serhedê dest bi çêkirina kongreyan dike. Kongreya ewil, li mintikaya Şûşara Tatosê ya Erziromê ye. Selîm begê Madraqê, Keremê Qolaxasî jî tê de, gelek mirovên navdar û ronakbîr jî hene. Demsal çile ye, sar û seqem e. Lê kelecana rizgariyê, li Serhedê di demek kurt de xwe dide der. Piştre, Xinus, Kanîreş, Dara Hênê, Gimgim û her wekî din…
Bi her kongrê re gel moral digire, şa dibe û kelecan û coş dikeve bajarên kurdan. Ji Erziromê hetanî Çewlîk, Elezîz, Amed û li der doran amedekariya şerê rizgariyê tê rêxistinkirin. Li aliyê Rojhilat û Bakur û Rojavayê jî têkiliyan çêdike, bingeha piştgiriyê diavêje. Zêde dem derbas nebibû, xeberek reş tê; kedkar, fedakar û siyasetmedarê vê tevgerê Xalit Begê Cîbirî hatiye qetilkirin. Erê, Xalit Beg, Ûsiv Beg, Elî Riza Beg, Faiq Beg û mele Evdirehman li Bedlîsê demildest, bêdarizandin hatine daliqandin. Şêx Seîd, aciz dibe, hêrs dikeve, dikewice, xemgîn dibe. Lê ji dest tiştek nayê. Ked û xebata wan lehengan tê ber çavan. Ew kelecana wan, ew fedekariya wan, ew keda wan pir mezin bû û nirxdar bû. Êdî ji wan her yek bûbû cangoriyên welat û axa xwe. Şêx Seîd bi vê xemginiyê derdikeve derve, serê xwe radike ber bi ezmanê. Li berfa dibare dinêhêre û dibêjê; “Ya Rebî, tu hêz û quwetê bidî me û em ê tola ola xwe, tola gelê xwe û wan lehengan bigirin.”
$Ji xeynî şer tu rê nemabû$
Di meha sibata 1925’an de hikûmeta Komara Tirkiyeyê, fermana girtina Şêx Seîd jî derdixe. Ji bo pêşîgirtina serhildanê li her derê zext û zorê didin destpêkirin lê cesaret nakin ku leşker bişînin pêy Şêx Seîd. Şêx Seîd jî xebata xwe aniye ber bi qedandinê û ji bo ji carekê ve raperîn çêbibe û yekitî belav nebe, dîroka 21 ê adarê esas digire. Rojek hikûmeta Tirkiyeyê, ji bo çend firarên dewletê, leşker dişîne gel Şêx Seîd. Şêx vê yekê napejirîne û tu kesî nade leşkeran. Li ser vê yekê gengeşî derdikeve û pevçûn diqewime, çend leşkerê hikûmetê tên kuştin. Şêx Seîd naxwaze ev bûyer mezin bibe û bibe destpêkirina serhildanê. Lê carek fîşek teqiyaye û êdî ji xeynî şer tu rê tune ye. Piştre, hikûmet dîsa leşkeran dişîne pey Şêx Seîd. Şêx xwe nade dest û bêhemdî serhildan bêwext, ango beriya 21’ê adarê destpê dike. Ev şera bêwext, ji bo xurtbûn û yekitiya tevgerê xetereyeke mezin e. Agahiya hêzên kurd ên bajarên din gelek dereng çêdibe. Hetanî wê çaxê jî di navbera hêza derdora Şêx Seîd û hikûmetê de şereke dijwar diqewime. Dema ji Erzirom, Erzingan û Çêwligê leşker derdikevin û berê xwe didin Amedê, agahiya hêzên kurdan jî çêdibe û her hêz, di bajarê xwe de raperînê dide destpêkirin. Herî kêm pêncî hezar şervanên kurd, li bakûrê Kurdistanê dikeve şer. Her çiqas tevger, bêwext destpê kiribe jî, bi bandor û xurt e.
$Bi dil û can şer dikin$
Şêx Seîd, bi hêzên xwe ve Dara Hênê dixe kontrola xwe. Ji bo demekê dike navenda tevgerê û paytexta bakurê Kurdistanê. Li vir, hin name û fetvayan derdixe û ji mezinên têkildar û eşîran re dişîne. Agahiya destpêkirina şer û pêngavên nû dide wan. Di vê navberê de şer jî mezin dibe. Hêzên kurd, bi dil, ruh û îradeya xwe şer dike. Navçe û bajarokan digire dest. Lê hêza hikûmetê jî hamleyan çêdike. Her wiha tevgera Şêx Seîd, car caran xurt dibe car caran jî mecbûr dimîne ku paşve bikişe. Li Amedê jî gelek navçe û bajarokan digirin dest. Êdî dengê şerê serxwebûn û azadiyê ji Erziromê, Xinusê, Bedlîsê û bajarên din ên serhedê jî tê. Ji ber vê tevgera mezin a kurdan, xofa hikûmetê zêde dibe. Îsmet Înonu bi agahiya Mistefa Kemal darbeyeke veşartî dike û hikûmeta Fethi Okyar dixîne û dibe serokwezîr. Bi toza lingê xwe li Serhedê û li herêma şer rewşa awarte îlan dike. Fermandarên herî bi nav û deng dişînin ser kurdan. Ji bo pêşîgirtina kurdan qanûnê li ser qanûnê, fermanê li ser fermanê derdixin. Qanûna “takrir-î sukun”ê jî derdixin û yek li Enqereyê, yek jî li Amedê du dadgehên serxwebûn a tirk ava dikin. Ji bo serê Şêx Seîd jî pereyeke mezin datînin.
$Hin eşîr dikevin nav îxanetê$
Li hemberî hemû zordariyê hêzên kurd berxwe didin, têdikoşin, şer dikin. Lê li gelek cihan de jî lawaz dikevin, belavbûyînek destpê dike. Hevkarên hikûmetê jî, ji bo berjewendiyên xwe yên şexsî, alîkarî didin hikûmetê. Bi wan re hin eşîr jî dikevin nav îxanetê. Di her aliyê de qada Şêx Seîd teng dibe û herî dawiyê li ser ava Miradê, dikeve kemînê û tê girtin. Şêx Eli, Şêx Evdila, Şêx Qalîp, Reşit axa û Temir axa jî pê re ne. Hikûmet, agahiya girtina Şex Seîd bi lez û bez li her derê belav dike û şerê derûnî jî çêdike, da ku tu kes li ber xwe nede. Lê şervanên kurd dîsa li ber xwe didin, heta dema tengav dibe, berê xwe dide çiyayan. Çiyayên Ararat, Sîpan, Qirûj, Cûdî û her wekî din, dibe parastgeha şervanên kurd.
$Bi ser bilindî diçin sêdarê$
Di demek kurt de Şex Seîd û rêhevalên wî, di dadgeha serxwebûnê ya tirk de tên darizandin. Ji wan lehengan her yekî dawiya vê darizandinê dizane, lê qet xeman nakin, bi serbilindî dimeşin ber bi sêdarê. Dema 27 ‘ê gulanê Kemal Fevzî, Hecî Ehdê, Evdila Seediyê Kor û çend hevalên din tên darvekirin, Şêx Seîd li Temir axa dinêhêre û dibêjê; “ Temir axa, herî zêde di dawiya meha pêşî de, em jî bên darvekirin. Ew bihara me bû şîna payîzê. Lê ez dilrehetim û dizanim ku mirina me jî wê bibe tova têkoşîna tevgera serxwebûnê. Xeman neke. Em nebînin jî dê neviyên me xwebûn û serxwebûnê bînin li vî welatî.”
Belê 29’ê hezirana 1925’an Şêx Seîd û çil û heft hevalên wî, bi serbilindî ber bi mirinê ve çûn. Dema hêdî hêdî bi sêdarê ve dimeşiyan, dengê dengbêjan dihat, ji kûrahiya dîroka kurdan û ji kezeba dayikan. Hûr hûr dilopên baranê dibarî li ser Amedê. Cihê ku derketin ser, ne sêdar bû; dika dîroka berxwedêriyê bû.[1]

كورديبيديا غير مسؤول عن محتوى هذا التسجيل وصاحبه مسؤول عنه. قمنا بتسجيله لأغراض أرشيفية.
دون هذا السجل بلغة (Kurmancî)، انقر علی ايقونة لفتح السجل باللغة المدونة!
Ev babet bi zimana (Kurmancî) hatiye nvîsandin, klîk li aykona bike ji bu vekirina vî babetî bi vî zimana ku pî hatiye nvîsandin!
تمت مشاهدة هذا السجل 1,951 مرة
اعطي رأيک بهذا المقال!
هاشتاگ
المصادر
[1] موقع الكتروني | کوردیی ناوەڕاست | موقع https://xwebun1.org/- 21-12-2022
لغة السجل: Kurmancî
تأريخ الإصدار: 11-04-2022 (4 سنة)
الدولة - الأقلیم: شمال کردستان
اللغة - اللهجة: ک. شمال ح. لاتين
تصنيف المحتوى: مقالات ومقابلات
تصنيف المحتوى: القضية الكردية
نوع الأصدار: ديجيتال
نوع الوثيقة: اللغة الاصلية
البيانات الوصفية الفنية
جودة السجل: 91%
91%
تم أدخال هذا السجل من قبل ( اراس حسو ) في 21-12-2022
تمت مراجعة هذه المقالة وتحریرها من قبل ( سارا كامالا ) في 21-12-2022
تم تعديل هذا السجل من قبل ( سارا كامالا ) في 21-12-2022
عنوان السجل
لم يتم أنهاء هذا السجل وفقا لالمعايير کورديپيديا، السجل يحتاج لمراجعة موضوعية وقواعدية
تمت مشاهدة هذا السجل 1,951 مرة
QR Code
Brüssel: Konferenz zu Şêx Seîd und dem kurdischen Widerstand
صنف: بحوث قصیرة
لغة السجل: Deutsch - German
مِن خلال كورديبيديا ستعرفُ ماذا حدثَ في كل يومٍ من أيام تقويمنا السنوي!
شارک
Copy Link0
E-Mail0
Facebook0
LinkedIn0
Messenger0
Pinterest0
SMS0
Telegram0
Twitter0
Viber0
WhatsApp0
تقييم المقال
ممتاز
جيد جدا
متوسط
ليست سيئة
سيء
أضف الی مجموعتي
اعطي رأيک بهذا المقال!
تأريخ السجل
Metadata
RSS
أبحث علی صورة السجل المختار في گوگل
أبحث علی سجل المختار في گوگل
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish0
Kurmancî - Upper Kurdish (Latin)0
English - English0
عربي - Arabic0
فارسی - Farsi0
Türkçe - Turkish0
עברית - Hebrew0
Español - Spanish0
Français - French0
Italiano - Italian0
Nederlands - Dutch0
Svenska - Swedish0
Ελληνική - Greek0
Azərbaycanca - Azerbaijani0
Catalana - Catalana0
Čeština - Czech0
Esperanto - Esperanto0
Fins - Finnish0
Hrvatski - Croatian0
Lietuvių - Lithuanian0
Norsk - Norwegian0
Ozbek - Uzbek0
Polski - Polish0
Português - Portuguese0
Pусский - Russian0
Srpski - Serbian0
балгарская - Bulgarian0
қазақ - Kazakh0
Тоҷикӣ - Tajik0
Հայերեն - Armenian0
हिन्दी - Hindi0
ქართველი - Georgian0
中国的 - Chinese0
日本人 - Japanese0
Konferenz zu Şêx Seîd
Konferenz zu Şêx Seîd
In Brüssel hat eine internationale Konferenz zum 100. Jahrestag des #Şêx-Seîd# -Aufstands begonnen. Die zweitägige Tagung diskutiert historische Kontinuitäten, politische Verantwortung und die Rolle des Aufstands im heutigen kurdischen Freiheitsdiskurs.
Anlässlich des 100. Jahrestags des Şêx-Seîd-Aufstands findet in der belgischen Hauptstadt Brüssel eine zweitägige internationale Konferenz zur historischen Bedeutung der Erhebung und ihrer Wirkung auf das kollektive Gedächtnis des kurdischen Volkes statt. Die Tagung unter dem Titel „100 Jahre Şêx-Seîd -Aufstand – Azadî-Bewegung, Erinnerung und kollektiver Widerstand“ wird von mehreren kurdischen Institutionen veranstaltet, darunter der Nationalkongress Kurdistan (KNK), die Islamische Gemeinschaft Kurdistans (CÎK) sowie die kurdischen Institute in Deutschland und Belgien.

Die Veranstaltung im Kulturzentrum Espace Magh begann mit der kurdischen Nationalhymne „Ey Reqîb“ und einer Schweigeminute. In seiner Eröffnungsrede erinnerte KNK-Vorsitzender Ahmet Karamus daran, dass der Aufstand von 1925 eine direkte Reaktion auf die politische Ausgrenzung der Kurd:innen durch den Vertrag von Lausanne gewesen sei.

Der Widerstand lebt in organisierterer Form weiter“
Karamus betonte, dass die kurdische Freiheitsbewegung heute auf einer strategisch gefestigten Grundlage agiere. „Unser Volk ist längst ein aktiver Akteur bei der Suche nach Lösungen in der Region geworden. Der Kampf, für den Şêx Seîd und seine Mitstreiter ihr Leben gaben, heute entschlossener denn je weitergeführt“, so Karamus.

CÎK-Vorsitzender Mele Şevket Çakır sprach von einem gebrochenen historischen Bündnis: Während die Kurd:innen im Übergang vom Osmanischen Reich zur Republik Türkei Seite an Seite mit den Türk:innen gestanden hätten, sei ihre Unterstützung mit Repression beantwortet worden. Der Widerstand Şêx Seîds werde heute von der kurdischen Freiheitsbewegung weitergetragen. „Die Zeit der Verleugnung ist vorbei“, sagte Çakır.

Derviş Ferho vom Kurdischen Institut Belgien rief dazu auf, sich die Deutungshoheit über die eigene Geschichte zurückzuholen. „Lange wurde unsere Vergangenheit von außen beschrieben. Es ist an der Zeit, dass wir unsere Narrative selbst bestimmen.“

Mehmet Kasım Fırat, Enkel des kurdischen Aufständischen und Vorsitzender des in der nordkurdischen Metropole Amed (tr. Diyarbakır) ansässigen Şêx-Seîd-Vereins, betonte in einer Videobotschaft die Notwendigkeit politischer Einheit unter den Kurd:innen. „Hunderttausende sind gefallen. Unsere Einheit ist heute nicht nur eine politische Notwendigkeit, sondern auch eine moralische Verpflichtung gegenüber den Gefallenen.“

Öcalan: Şêx Seîd war Ausdruck kollektiver Würde
Ein zentrales Element der Konferenz war ein Grußwort des kurdischen Repräsentanten Abdullah Öcalan: „Die historische Realität, der wir in der Person Şêx Seîds gedenken, geht über einen bloßen Aufstand oder eine lokale Erhebung hinaus. Es handelt sich dabei um einen traditionsbasierten Existenzkampf des kurdischen Volkes, der tiefe Spuren im kollektiven Gedächtnis der kurdischen Gesellschaft hinterlassen hat. Dieser Widerstand stellt einen Aufruf dar – gespeist aus Glaube, Tradition und Willen – gegen ein ihm aufgezwungenes monistisches Gedankensystem.

Şêx Seîd trat in seiner Zeit als eine führende Persönlichkeit auf, die gesellschaftliche Verantwortung übernahm und dem gegen die kurdische Identität gerichteten Politik der Verleugnung mit Haltung begegnete. Die Erhebung, die sich in seiner Person verkörpert, war nicht nur ein politisches, sondern zugleich ein gesellschaftliches Aufbegehren. Sie war Ausdruck einer tief verwurzelten Loyalität der Kurd:innen gegenüber ihrer eigenen Wahrheit.

Die in den Gründungsjahren der Republik verfolgte zentralistische Einheitsideologie zielte darauf ab, die Existenz des kurdischen Volkes systematisch zu negieren. Şêx Seîd brachte diesen Widerstand mit den Worten „Wir forderten Gerechtigkeit, ihr gabt uns den Strang“ bis an den Galgen – ein klarer Beleg dafür, dass Wahrheit sich nicht dem Druck beugt. Sein berühmter Satz „Herr Staatsanwalt, wollten wir nicht gemeinsam ein Festmahl mit Lamm genießen?“ verdeutlicht die ihm gestellte Falle. Seine Worte „Meine Enkelkinder werden gewiss meine Rache nehmen“ wiederum stehen für die Hoffnung auf den Fortbestand des Widerstands durch kommende Generationen.

Ein weiterer zentraler Punkt ist: Wie jeder historische Widerstand, so trägt auch der Aufstand unter der Führung Şêx Seîds die Merkmale seiner Epoche. Ihn mit der heutigen Freiheitsbewegung in Beziehung zu setzen, erfordert nicht romantisierende Zuschreibungen, sondern eine kritische Reflexion mit dem Ziel, aus der Geschichte strukturelle Lehren zu ziehen und eine demokratische Kontinuität herzustellen.

Ich selbst habe dieses Erbe als Grundlage für die revolutionäre Transformation einer freien kurdischen Identität verstanden. Mein politisches Wirken zielt darauf ab, das bedeutungsvolle Widerstandserbe der Vergangenheit mit einem zukünftigen System zu verbinden, das auf Demokratie, Pluralität und gesellschaftlichem Frieden basiert. Erst in Verbindung mit dem heutigen Paradigma der Demokratischen Nation entfaltet die Linie Şêx Seîds ihre volle Bedeutung.

Ein freies kurdisches Selbstverständnis ist nur möglich durch Treue zur Geschichte, zur Kultur und zu den moralisch-politischen Werten des Volkes. Unsere Gesellschaft muss in dieser Hinsicht achtsam sein und das heilige Erbe ihrer historischen Führungspersönlichkeiten bewahren.

In diesem Sinne gedenke ich Şêx Seîd und seiner Gefährten mit Respekt, bekräftige meinen Willen, ihre Ideale auf dem Weg der Freiheit und Wahrheit fortzuführen und sende allen Konferenzteilnehmer:innen meine aufrichtigen Grüße mit dem Wunsch für eine erfolgreiche Veranstaltung.“

Konferenz wird fortgesetzt
Die Konferenz wurde mit einer audiovisuellen Präsentation zur Geschichte des Aufstands von 1925 fortgesetzt und soll am Samstag mit weiteren Vorträgen und Diskussionen enden. Am Sonntag findet zudem in Köln eine Kundgebung anlässlich des 100. Jahrestags des Aufstands und seiner Zerschlagung statt, zu der Teilnehmer:innen aus ganz Europa erwartet werden.

Der Aufstand des Şêx Seîdê Pîran
Der am 13. Februar 1925 im Dorf Pîran in Gêl (Eğil) bei Amed unter der Führung von Şêx Seîdê Pîran (dt. Scheich Said) ausgebrochene Aufstand machte den Anfang zahlreicher Rebellionen der Kurd:innen nach dem Ende des Ersten Weltkriegs, die dem Prozess der türkischen Nationalstaatsbildung nach dem Fall des Osmanischen Reiches folgten und sich gegen die Verleugnung der kurdischen Existenz, dem Entzug der politischen Autonomie und die faschistische Türkisierungspolitik richteten.

Der Aufstand umfasste neben Amed auch die Regionen Xarpêt (Elazığ) und Çewlîg (Bingöl) und weitete sich im weiteren Verlauf auch auf andere Teile des kurdisch besiedelten Gebietes in der heutigen Türkei aus. Wenige Wochen später, am 26. März 1925, begannen türkische Militäreinheiten Luft- und Bodenangriffe auf vermutete Rückzugsorte von kurdischen „Aufständischen“, nachdem zunächst 25.000 Soldaten in die Region verlegt worden waren. Anfang April erreichte die Truppenstärke etwa 52.000 Mann: der Aufstand wurde blutig niedergeschlagen, mindestens 15.000 Menschen wurden getötet.

Ende April wurden Şêx Seîd und eine Vielzahl seiner Mitstreiter in Mûş gefasst. Ein Schwager des Geistlichen, der als Offizier im Osmanischen Reich gedient hatte, hatte sie verraten. Nach ihrer Überführung nach Amed wurden Şêx Seîd und 46 seiner Weggefährten am 28. Juni 1925 zum Tode verurteilt. Einen Tag später folgte die öffentliche Hinrichtung. Der türkische Staat weigert sich bis heute, den Ort ihrer Grabstätte preiszugeben.[1]

كورديبيديا غير مسؤول عن محتوى هذا التسجيل وصاحبه مسؤول عنه. قمنا بتسجيله لأغراض أرشيفية.
دون هذا السجل بلغة (Deutsch)، انقر علی ايقونة لفتح السجل باللغة المدونة!
Dieser Artikel wurde in (Deutsch) Sprache geschrieben wurde, klicken Sie auf das Symbol , um die Artikel in der Originalsprache zu öffnen!
تمت مشاهدة هذا السجل 3,721 مرة
اعطي رأيک بهذا المقال!
هاشتاگ
المصادر
[1] موقع الكتروني | Deutsch | anfdeutsch.com
لغة السجل: Deutsch
تأريخ الإصدار: 28-06-2025 (1 سنة)
الدولة - الأقلیم: بلجيكا
اللغة - اللهجة: الماني
تصنيف المحتوى: القضية الكردية
تصنيف المحتوى: تراث
نوع الأصدار: ديجيتال
نوع الوثيقة: اللغة الاصلية
البيانات الوصفية الفنية
جودة السجل: 99%
99%
تم أدخال هذا السجل من قبل ( هژار کاملا ) في 30-06-2025
تمت مراجعة هذه المقالة وتحریرها من قبل ( سارا كامالا ) في 30-06-2025
تم تعديل هذا السجل من قبل ( سارا كامالا ) في 30-06-2025
عنوان السجل
لم يتم أنهاء هذا السجل وفقا لالمعايير کورديپيديا، السجل يحتاج لمراجعة موضوعية وقواعدية
تمت مشاهدة هذا السجل 3,721 مرة
QR Code
الملفات المرفقة - الإصدار
نوع الإصدار اسم المحرر
ملف الصورة 1.0.1172 KB 30-06-2025 هژار کاملاهـ.ک.
Em şehîdên Gelê Kurd Şêx Seîd û hevalên wî jibîr nakin
صنف: بحوث قصیرة
تقوم زميلات كورديبيديا بأرشفةٍ معاصرةٍ للآم المرأة الكردية وأنتصاراتها في قاعدة بياناتها القومية..
شارک
Copy Link0
E-Mail0
Facebook0
LinkedIn0
Messenger0
Pinterest0
SMS0
Telegram0
Twitter0
Viber0
WhatsApp0
تقييم المقال
ممتاز
جيد جدا
متوسط
ليست سيئة
سيء
أضف الی مجموعتي
اعطي رأيک بهذا المقال!
تأريخ السجل
Metadata
RSS
أبحث علی صورة السجل المختار في گوگل
أبحث علی سجل المختار في گوگل
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish0
English - English0
عربي - Arabic0
فارسی - Farsi0
Türkçe - Turkish0
עברית - Hebrew0
Deutsch - German0
Español - Spanish0
Français - French0
Italiano - Italian0
Nederlands - Dutch0
Svenska - Swedish0
Ελληνική - Greek0
Azərbaycanca - Azerbaijani0
Catalana - Catalana0
Čeština - Czech0
Esperanto - Esperanto0
Fins - Finnish0
Hrvatski - Croatian0
Lietuvių - Lithuanian0
Norsk - Norwegian0
Ozbek - Uzbek0
Polski - Polish0
Português - Portuguese0
Pусский - Russian0
Srpski - Serbian0
балгарская - Bulgarian0
қазақ - Kazakh0
Тоҷикӣ - Tajik0
Հայերեն - Armenian0
हिन्दी - Hindi0
ქართველი - Georgian0
中国的 - Chinese0
日本人 - Japanese0
Em şehîdên Gelê Kurd Şêx Seîd û hevalên wî jibîr nakin
بحوث قصیرة

Em şehîdên Gelê Kurd Şêx Seîd û hevalên wî jibîr nakin
بحوث قصیرة

=KTML_Bold=Em şehîdên Gelê Kurd #Şêx Seîd# û hevalên wî jibîr nakin=KTML_End=

Di destpêka sedsala borî de dema dinyayeke nû hat avakirin, #Gelê Kurd# , rastî xiyeneta hêzên mezin û Kemalîstan hat.
Di salên 1920î de bi peyama biratiyê nêzîkatî li Kurdan hate kirin û qaşo dê dewlata nû, ji aliyê Kurdan û Tirkan ve bihatina avakirin.
Lêbelê, wexta di sala 1923an de Komara Tirkiyeyê hat avakirin û piştre jî bi #Peymana Lozanê# ya navneteweyî hat mîsogerkirin, ne biratî ma û ne jî qewl û sozên ku hatibûn dayîn.
Pêngava ewil ya Kemalîstan; înkarkirina hebûna neteweya Kurd û ji holê rakirina rastiya Kurdistanê bû.
Piştî vê xiyanetê, mafê Gelê Kurd bû ku li hember vê neheqiya dîrokî nerazîbûn nîşan bide.
Kurdan, jibo di welatê xwe Kurdistanê de bi şêweyeke azad û serbilind bijîn, dengê xwe bilind kirin.
Dewleta Tirk, van daxwazên mirovî û rewa yên Gelê Kurd, bi şêwazeke hovane bersivand û jibo pelçiqandin û fetisandina tevgera azadîxwaz ya Kurd kete nav tevgerê.
Li #Amed# ê “Dadgehên Îstîklalê” hatin damezrandin ku ti aliyekî xwe yê hûqûqî tunebûn.
Serok û rêberên bijarte yên Gelê Kurd Şêx Se`îd û 47 hevalên xwe 98 sal berê di rojeke wiha de, ji aliyê vê dadgeha korsan ve bi şêweyeke bêhûqûqî û bi binpêkirina hemû şêwazên hûqûqa navneteweyî bi cezayê îdamê hatin cezakirin û li Taxa Derê Çiyê ya Amedê hatin darvekirin.
Di rastiya xwe de bi bidarvekirina wan, xwestin vîna Gelê Kurd bifetsînin. Bi vê yekê re daxwaza Gelê Kurd ya jiyaneke azad û serbilind hatibû darvekirin.
Dewleta hov, qîma xwe bi vê yekê jî neanî û bi sedan gund û navçeyên kurdan wêran kirin. Bi hezaran Kurdên sivîl û bêguneh; jin, kal û zarok bi şêweyeke nemirovane hatin qetilkirin. Yên mayî jî, bi sedhezaran bi destezorî ji cî û warên xwe hatin nefîkirin.
Dewleta dagirker ya Tirk, hindî ku ji daxwazên Kurdan ditirsiya, qebrên serokên wan jî, ji wan dabû veşartin. Vê dewleta hov, bi veşartina gorên Şêx Se`îd û hevalên wî, kevneşopiyên hezaran salan yên gelên herêmê û yên ola îslamê binpê kirin. Vê helwesta xwe ya hov û nemirovane, di salên pêş de jî domandin. Gorên rêberê Serîhildana Dêrsimê Seyîd Riza û Se`îdê Kurdî jî, bi van rêbazan hatin tunekirin.
Lewra, dewletê dixwest ku bi veşartin û tunekirina gorên serok û rêberên Kurd, Kurdan ji bîra wan bêpar bihêle û wan ji koka wan dûr bixe. Herwisa, bi windakirina gorên rêberên Kurd, dixwest ku Kurd, ji hişmendiya neteweyî dûr bikevin.
Yek jê hesabê dewleta dagirker jî, ew bû ku dema koka darê bê birrîn, dê şax û guliyên wê ji berxwe ve hişk bibin. Dema dîroka neteweyek jî bê tunekirin, derfeta afirandina pêşeroja wê jî, ji dest tê stendin. Bi vî awayî dikarin heta û heta Kurdan mehkûmê zincîrê koletiyê bikin.
Dewleta Tirk, di seranserê sedsala borî de, jibo têkbirin û çewsandina doza azadiya neteweya Kurd, çi rê û rêbazên hov û nemirovane neman ku neceribîne.
Ligel hemû zilm û zordariyên dagirkeran jî, Gelê Kurd li her çar parçeyên Kurdistanê ti car tekoşîna azadiyê nedan rawestandin.
Êdî hatiye piştrastkirin ku bi rê û rêbazên leşkerî; bi siyaseta red û înkarkirinê, bi kuştin û qetilkirinê, bi wêrankirin û nefîkirinê ku ev sed sal e dewletên dagirker dişopînin, pirsa Kurd nayê çareserkirin. Divê bê zanîn ku bi heman siyaset û helwestê, îrorojê jî nikaribin serkeftinê bi dest bixin.
Divê dewleta Tirk, hemû mafên Kurdan ku ji netewbûna wan tê, binase.
Divê dewlet tavildest ciyê gorên Şêx Se`îd û hevalên wî, Seyîd Riza û Se`îdê Kurdî ku ev 98 sal e veşartiye, eşkere bike.
Divê rayedarên dewleta Tirk, ji ber vê siyaseta xwe ya stemkarî ya li dijî Kurdan, li Gelê Kurd lêborîna xwe bixawazin.
Em wek partî û tevgerên Kurdistanê, ti car ji koka xwe dûr nakevin û dîroka gelê xwe jibîr nakin.
Em soz didin gelê xwe, ew dîroka me ya ku hatiye serûbinkirin, em ê lê bixebitin ku bi awayekî ron û rasteqîn cihê xwe bigire.
Em ê ti carî destûrê nedin wan hewldanên reşkirin û berevajîkirinên derbarê dîroka me ya neteweyî de, û
em ê heta û heta şehîdên 1925an bidin jiyandin.
Bijî lehengên Gelê Kurd Şêx Se`îd û hevalên xwe
Bijî tekoşîna azadiya Gelê Kurd Şêx Seid û hevalên wî.
Pilatforma partiyên Bakûrê Kurdistanê(Hereketa AZADÎ, PAK, PAKURD, PDK Bakur, PSK)
[1]

كورديبيديا غير مسؤول عن محتوى هذا التسجيل وصاحبه مسؤول عنه. قمنا بتسجيله لأغراض أرشيفية.
دون هذا السجل بلغة (Kurmancî)، انقر علی ايقونة لفتح السجل باللغة المدونة!
Ev babet bi zimana (Kurmancî) hatiye nvîsandin, klîk li aykona bike ji bu vekirina vî babetî bi vî zimana ku pî hatiye nvîsandin!
تمت مشاهدة هذا السجل 1,735 مرة
اعطي رأيک بهذا المقال!
هاشتاگ
المصادر
[1] موقع الكتروني | Kurmancî | https://kurdshop.net/- 03-01-2024
لغة السجل: Kurmancî
تأريخ الإصدار: 29-06-2023 (3 سنة)
الدولة - الأقلیم: کوردستان
اللغة - اللهجة: ک. شمال ح. لاتين
تصنيف المحتوى: مقالات ومقابلات
تصنيف المحتوى: سياسة
تصنيف المحتوى: القضية الكردية
نوع الأصدار: ديجيتال
نوع الوثيقة: اللغة الاصلية
البيانات الوصفية الفنية
جودة السجل: 93%
93%
تم أدخال هذا السجل من قبل ( اراس حسو ) في 03-01-2024
تمت مراجعة هذه المقالة وتحریرها من قبل ( سارا كامالا ) في 03-01-2024
تم تعديل هذا السجل من قبل ( سارا كامالا ) في 03-01-2024
عنوان السجل
لم يتم أنهاء هذا السجل وفقا لالمعايير کورديپيديا، السجل يحتاج لمراجعة موضوعية وقواعدية
تمت مشاهدة هذا السجل 1,735 مرة
QR Code
Êrîşkariya Umit Özdagê nîjadperest di derheqê Şêx Seîd Efendî de
صنف: بحوث قصیرة
يُؤرشفُ كورديبيديا تاريخ الأمس واليوم لأجيال الغد!
شارک
Copy Link0
E-Mail0
Facebook0
LinkedIn0
Messenger0
Pinterest0
SMS0
Telegram0
Twitter0
Viber0
WhatsApp0
تقييم المقال
ممتاز
جيد جدا
متوسط
ليست سيئة
سيء
أضف الی مجموعتي
اعطي رأيک بهذا المقال!
تأريخ السجل
Metadata
RSS
أبحث علی صورة السجل المختار في گوگل
أبحث علی سجل المختار في گوگل
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish1
English - English0
عربي - Arabic0
فارسی - Farsi0
Türkçe - Turkish0
עברית - Hebrew0
Deutsch - German0
Español - Spanish0
Français - French0
Italiano - Italian0
Nederlands - Dutch0
Svenska - Swedish0
Ελληνική - Greek0
Azərbaycanca - Azerbaijani0
Catalana - Catalana0
Čeština - Czech0
Esperanto - Esperanto0
Fins - Finnish0
Hrvatski - Croatian0
Lietuvių - Lithuanian0
Norsk - Norwegian0
Ozbek - Uzbek0
Polski - Polish0
Português - Portuguese0
Pусский - Russian0
Srpski - Serbian0
балгарская - Bulgarian0
қазақ - Kazakh0
Тоҷикӣ - Tajik0
Հայերեն - Armenian0
हिन्दी - Hindi0
ქართველი - Georgian0
中国的 - Chinese0
日本人 - Japanese0
Şêx Seîd
Şêx Seîd
Dewleta Tirk ya Kolonyalîst, dema ku nû ava bû, li dijî kurdan ava bû. #Kurdistan# dagirkir. Nîv-Otonomiya Kurdistanê ya dema Împeratoriya Osmanî ji holê rakir. Got ku “neteweya kurd tune ye. Kurd, Tirk in.” Loma Dewletê ji bona ku neteweya kurd bike Tirk û ji holê rake, hişmendî û îdeolojiyeke nîjadperest pejirand. Hemû hêjayiyên neteweyî yên neteweya Kurd xesip kir. Hemwelatiyên xwe bi wê îdeolojî û hişmendiya nîjadperestî, li ser bingeha dijbûna neteweya kurd, perwerde kir. Loma jî di destpêkê de nîjadperestiya dewletê ya heyî, di demeke nêzik de bû nîjadperestiyeke civakî.
Stratejiya nîjadperesti ya esasî ew e ku Neteweya Kurd ji holê rabe û tune bê kirin. Temirandina Tevgerên neteweyî yên Kurdistanê bi zorê û bi awayê milîtarîst şikandin encama ev siyaseta nîjadperestî ye. Encama vê hişmendî û nîjadperestiyê Qetlîamên li Kurdistanê pêk hatin.
Mixabin loma hemû dezgehên dewletê, partiyên siyasî, komele, xizmetî nîjadperestiya Tirk kirin û dikin. Beşek siyasetvanên Tirk di nîjadperestiyê de hişktir û dijwartir bûn. Wan jî ji bona xwe partiyên nîjadperest raste rast ava kirin. Wan xwestin ku zêdetir xizmetî nîjadperestiya Tirk bikin û kurdan bikin Tirk.
Di Dewleta Tirk de piştî salên 1946an gelek partiyên nîjadperest yên Tirk ava bûn. Ew partiyan li dijî kurdan bi helwesteke nîjadperestî tevgeriyan. Partiya Zafer ya ev salên dawî di bin serokatiya Umît Ozdag de ji aliye nîjadperestên tundrew de ava bû jî, partiyeke Tirk ya nîjadperest e.
Serokê Partîya Zaferê Umît Ozdag, di ev rojên dawî de heqaret û êrîşeke nîjadperestî li serokê neteweyî yê miletê Kurd û Kurdistanê Şêx Seîd Efendî kir.
Beriya demekê jî hemen heqaret û êrîşa nîjadperest li dijî Serokê Kurdistanê Seyîd Riza kiribû.
Êrîş û heqerata Umît Ozdagê nîjadperest, li serokên me, li hêjayiyên me yên neteweyî tesir nake. Nikare qiymeta Serokê Kurdistanê kêm bike.
Rêber û Serokên neteweya Kurd û Kurdistanê, li tu kesî û li tu neteweyekê neheqî û zûlim nekirine. Nexwestine ku neteweyekî ji holê rakin. Ji Neteweya Tirk, Ereb, Fars û neteweyên din re dijminitî nekirine. Di esil de mafên wan neteweyan jî parastine. Lewra Dewletên dagirker û kolonyalist di hemandem de dijminên gele xwe ne jî.
Serokên Kurdistanê û Şêx Seîd Efendî, li hemberî zûlma dewletên kolonyalîst û dagirker, ji bona azadî û serxeebûna welatê me Kurdistanê û neteweya me ya Kurd, bi dilsozî canê xwe feda kirin. Ew her tim di dile me de dijîn, di xebat û têkoşîna me ya azadî û serxwebûnê de jî, ji me re rêber in.
Êrîşker Umît Ozdagê nîjadperest û yên wekî wî divê baş bizanibin ku ew nikarin pêşiya têkoşîna azadî û serxwebûna neteweya Kurd bigrin. Neteweya kurd dê di xebata xwe de roj bi roj pêş bikeve. Hezkirana serok û rêberên Kurdistanê d dile neteweya kurd de mezintir bibe.
Nîjadperestên wek Umît Ozdag jî dê bes gewezetiya xwe bidomînin. Bi gotina Tirkan “it ürür kervan yürür.”
Tiştê xerîb û balkêş ew e ku Umît Ozdag bi xwe jî esil Tirk nîne. Lê xwe dixwaze ji Tirkan zêdetir Tirk nişan bide. Qedera Tirkan jî ew e ku Tirk xwe birêve nabin, ew kesên neesil Tirk wan bi rêve dibin. Ew jî zêdetir dibin nîjadperest û gelek xeter.
Qasî ku ez Umît Ozdag dişopînim wek kesekî nexweşê psikolojik diyar dibe. Beriya vê demekê jî li hemberî penaberên ereb siyaseta nîjadperestî ya xerîb meşand, herkes matmayî kir. Hereket û gotinên gelek balkêş li hemberî penabaran kir.
Diyar e ku di siyasete de serkeftî nabe. Nîjadperest jî qiymetê nadin partiya wî, ew dixwaze bi xebat û helwest û peyvên êrîşker û nıjadperestî û marjinal û radîqal xwe bixe rojevê, ji nîjadperetên Tirk piştgirî bigre.
Lê gelek aşkere ye ku di vê siyasetê de serkeftî nabe. Ji derveyî partiya wî du partiyên din yên vekirî û gelek partiyên sergirtî yên nîûjadperest hene. Nîjadperestên Tirk dê piranî deng bidin partiyên nîjadperest yên dervayî wî MHP û İyi Partiyê.
Loma jî hesabê wî jî şaş e û cahilane û macerê ye.
Em bi rêber û serokên xwe ser bilind in. Ew her tim di dile me û di serê me de bijîn. Loma jî em gelek vekirî Umît Ozdag şermezar, rûreş, protesto dikin. Rêber û serokên me yên Kurdistanê bi rêz bibîrtînin.
Li hemberî êrîşa Umît Ozdag, kurdan reaksîyoneke gelek baş nişan dan. Lê divê li hemberî êrîşa nîjadperestî û bê exlakiya Umîd Ozdag hîn zêde em kurd dengên xwe bilindtir bikin.
Karên Umît Ozdag kiriye di hemandem de provojkasyon e. Ew dixwaze ku di navbeyna Kurd û Tirkan de şerekî siwîl derkeve. Loma dixwaze kurdan provoke bike, hêza dewletê hîn xurttir bişîne ser kurdan.
Ev dê zêdetir zerarê bide gelê me. Divê em kurd vê lîstikê bibînin. Siyasetvan û rewşenbîrên kurd, gele me di derbarê vê mijarê de agahdar û şiyar bikin.
Divê Baroyên Bakurê Kurdistanê di derbarê Umît Ozdag da wek Baroya Diyarbekîrê û Urfayê dozê vekin û di mehkemeyê da, rûyê wî yê qirêj bê aşkere kirin, bê mehkûm kirin.
Umît Ozdag, dijminê kurdan e. Bav û kale wî jî dijminên Kurdan bûn. Ew dixwaze ku kurd bi qetlîaman tune bibin. Ev helwesta wî, li dijî mirovatiyê ye û nîjadperestî ye. Loma jî ew tewana mirovatiyê ye. Divê Umît Ozdag bi tewana dijî mirovahîyê û nîjadperestîyê û neteweya kurd bê darizandin.[1]

كورديبيديا غير مسؤول عن محتوى هذا التسجيل وصاحبه مسؤول عنه. قمنا بتسجيله لأغراض أرشيفية.
دون هذا السجل بلغة (Kurmancî)، انقر علی ايقونة لفتح السجل باللغة المدونة!
Ev babet bi zimana (Kurmancî) hatiye nvîsandin, klîk li aykona bike ji bu vekirina vî babetî bi vî zimana ku pî hatiye nvîsandin!
تمت مشاهدة هذا السجل 2,609 مرة
اعطي رأيک بهذا المقال!
هاشتاگ
المصادر
[1] موقع الكتروني | کوردیی ناوەڕاست | krd.riataza.com
لغة السجل: Kurmancî
تأريخ الإصدار: 19-08-2022 (4 سنة)
الدولة - الأقلیم: شمال کردستان
اللغة - اللهجة: ک. شمال ح. لاتين
تصنيف المحتوى: تقرير
تصنيف المحتوى: تأريخ
نوع الأصدار: ديجيتال
نوع الوثيقة: اللغة الاصلية
البيانات الوصفية الفنية
جودة السجل: 99%
99%
تم أدخال هذا السجل من قبل ( سارا كامالا ) في 19-08-2022
تمت مراجعة هذه المقالة وتحریرها من قبل ( اراس حسو ) في 19-08-2022
تم تعديل هذا السجل من قبل ( اراس حسو ) في 19-08-2022
عنوان السجل
لم يتم أنهاء هذا السجل وفقا لالمعايير کورديپيديا، السجل يحتاج لمراجعة موضوعية وقواعدية
تمت مشاهدة هذا السجل 2,609 مرة
QR Code
Gedenkkundgebung für Şêx Seîd in Köln
صنف: بحوث قصیرة
لغة السجل: Deutsch - German
مِن خلال كورديبيديا ستعرفُ ماذا حدثَ في كل يومٍ من أيام تقويمنا السنوي!
شارک
Copy Link0
E-Mail0
Facebook0
LinkedIn0
Messenger0
Pinterest0
SMS0
Telegram0
Twitter0
Viber0
WhatsApp0
تقييم المقال
ممتاز
جيد جدا
متوسط
ليست سيئة
سيء
أضف الی مجموعتي
اعطي رأيک بهذا المقال!
تأريخ السجل
Metadata
RSS
أبحث علی صورة السجل المختار في گوگل
أبحث علی سجل المختار في گوگل
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish0
Kurmancî - Upper Kurdish (Latin)0
English - English0
عربي - Arabic0
فارسی - Farsi0
Türkçe - Turkish0
עברית - Hebrew0
Español - Spanish0
Français - French0
Italiano - Italian0
Nederlands - Dutch0
Svenska - Swedish0
Ελληνική - Greek0
Azərbaycanca - Azerbaijani0
Catalana - Catalana0
Čeština - Czech0
Esperanto - Esperanto0
Fins - Finnish0
Hrvatski - Croatian0
Lietuvių - Lithuanian0
Norsk - Norwegian0
Ozbek - Uzbek0
Polski - Polish0
Português - Portuguese0
Pусский - Russian0
Srpski - Serbian0
балгарская - Bulgarian0
қазақ - Kazakh0
Тоҷикӣ - Tajik0
Հայերեն - Armenian0
हिन्दी - Hindi0
ქართველი - Georgian0
中国的 - Chinese0
日本人 - Japanese0
Gedenkkundgebung für Şêx Seîd in Köln
Gedenkkundgebung für Şêx Seîd in Köln
Auf dem Heumarkt in Köln haben sich am Sonntag Hunderte Menschen zu einer Gedenk- und Protestkundgebung versammelt, um an #Şêx Seîd# und 47 seiner Weggefährten zu erinnern.
Auf dem Heumarkt in Köln haben sich am Sonntag Hunderte Menschen zu einer Gedenk- und Protestkundgebung versammelt, um an Şêx Seîd und 47 seiner Weggefährten zu erinnern, die 1925 nach dem kurdischen Aufstand gegen die junge türkische Republik hingerichtet wurden. Die Veranstaltung, organisiert vom Nationalkongress Kurdistans (KNK), der Islamischen Gemeinschaft Kurdistans (CÎK) sowie mehreren kurdischen Instituten, stand im Zeichen eines kollektiven Erinnerns und der politischen Forderung nach historischer Gerechtigkeit.

Die Kundgebung bildete den Abschluss einer europaweiten Veranstaltungsreihe zum 100. Jahrestag des Aufstands und war zugleich der öffentliche Rahmen für die Verlesung der überarbeiteten Abschlusserklärung der Brüsseler Konferenz „Şêx Seîd und die Azadî-Gesellschaft: Geschichte, Erinnerung und kollektiver Protest“.
„Der Widerstand lebt fort“

Teilnehmer:innen erinnerten mit Bildern und Transparenten an zentrale Figuren des kurdischen Widerstands wie Şêx Seîd, Xalit Begê Cibrî, Seyit Abdulkadir oder Yusuf Ziya. KNK-Ko-Vorsitzender Ahmet Karamus betonte in seiner Rede die Bedeutung des Aufstands von 1925 als Reaktion auf den „kollektiven Identitätsentzug“ im Zuge des Vertrags von Lausanne und der kemalistischen Politik. Die heutige kurdische Bewegung knüpfe an diesen historischen Widerstand an.

Auch Mele Şevket Çakır, Vorsitzender der CÎK, erinnerte an Şêx Seîds legendäres Zitat „Unsere Enkel werden unsere Rache nehmen“ – eine Haltung, die sich heute im ungebrochenen politischen Engagement der kurdischen Bevölkerung widerspiegle.

Frauen im Zentrum des Widerstands
Zübeyde Zümrüt, Ko-Vorsitzende der kurdischen Europadachverbands KCDK-E, würdigte insbesondere die Rolle der Frauen in der kurdischen Befreiungsbewegung. Die von Abdullah Öcalan geprägte Philosophie der „demokratischen Moderne“ habe nicht nur ein alternatives Gesellschaftsmodell formuliert, sondern auch eine emanzipatorische Perspektive für Frauen eröffnet.

Auch der Exil-Politiker Idris Baluken betonte die bleibende Bedeutung kollektiver Erinnerung: „Man versuchte, das Gedächtnis des kurdischen Volkes zu löschen – doch dieses Volk trägt seine Geschichte weiter. Der Aufstand von 1925 ist nicht Vergangenheit, sondern Teil einer lebendigen Gegenwart.“

Erklärung fordert Aufarbeitung und Rückgabe der Toten
Ein zentrales Element der Veranstaltung war die Verlesung der überarbeiteten Abschlusserklärung der Brüsseler Konferenz, die in den letzten beiden Tagen stattgefunden hatte. Darin wird insbesondere die weiterhin ungeklärte Lage rund um die Grabstätten von Şêx Seîd und seinen Gefährten kritisiert. Ein Jahrhundert nach den Hinrichtungen seien ihre sterblichen Überreste weder lokalisiert noch an die Familien übergeben worden – ein Zustand, der laut Erklärung nicht nur eine ethische, sondern eine menschenrechtliche Verletzung darstellt.

Das Konferenzpapier hebt hervor, dass die Geheimhaltung der Gräber Teil einer politischen Strategie sei, um kollektive Erinnerung zu unterdrücken und historische Persönlichkeiten zu entwürdigen. In diesem Zusammenhang wird auch an weitere Fälle erinnert – etwa die verschwundenen Grabstätten von Seyit Rıza (Dersim 1937) oder Bedîuzzeman Seîd Nûrsî (1960), deren letzter Wille bis heute ignoriert werde.

Forderungen an die Türkei
Die Initiator:innen rufen die türkische Regierung auf, konkrete Schritte zu unternehmen. Dazu gehört: Die Aufklärung über die Grabstätten zentraler kurdischer Persönlichkeiten, die Rückgabe der sterblichen Überreste an Angehörige, eine Reform des offiziellen Geschichtsnarrativs, insbesondere im Bildungswesen, sowie die Einrichtung unabhängiger Aufarbeitungskommissionen und vollständige Öffnung staatlicher Archive.

Die Erklärung betont, dass eine friedliche Lösung der kurdischen Frage nicht allein durch politische Verhandlungen möglich sei, sondern auch durch die Anerkennung und Aufarbeitung vergangener Traumata. „Frieden beginnt dort, wo die Würde der Toten geachtet wird“, heißt es darin.

Musik und Erinnerung als Abschluss
Den Abschluss der Veranstaltung bildeten musikalische Beiträge von Hozan Aydın und Dengbêj Maruf. Ihre Lieder erinnerten an den Widerstand von Şêx Seîd und riefen dazu auf, die kollektive Erinnerung lebendig zu halten. Die Kundgebung endete mit dem Appell: „Solange wir erinnern, bleibt der Widerstand lebendig. Gerechtigkeit für die Toten ist der erste Schritt zu Frieden für die Lebenden.“[1]

كورديبيديا غير مسؤول عن محتوى هذا التسجيل وصاحبه مسؤول عنه. قمنا بتسجيله لأغراض أرشيفية.
دون هذا السجل بلغة (Deutsch)، انقر علی ايقونة لفتح السجل باللغة المدونة!
Dieser Artikel wurde in (Deutsch) Sprache geschrieben wurde, klicken Sie auf das Symbol , um die Artikel in der Originalsprache zu öffnen!
تمت مشاهدة هذا السجل 606 مرة
اعطي رأيک بهذا المقال!
هاشتاگ
المصادر
[1] موقع الكتروني | Deutsch | anfdeutsch.com
لغة السجل: Deutsch
تأريخ الإصدار: 29-06-2025 (1 سنة)
الدولة - الأقلیم: ألمانيا
اللغة - اللهجة: الماني
تصنيف المحتوى: أجتماعي
تصنيف المحتوى: القضية الكردية
تصنيف المحتوى: تراث
نوع الأصدار: ديجيتال
البيانات الوصفية الفنية
جودة السجل: 99%
99%
تم أدخال هذا السجل من قبل ( هژار کاملا ) في 30-06-2025
تمت مراجعة هذه المقالة وتحریرها من قبل ( سارا كامالا ) في 30-06-2025
تم تعديل هذا السجل من قبل ( سارا كامالا ) في 30-06-2025
عنوان السجل
لم يتم أنهاء هذا السجل وفقا لالمعايير کورديپيديا، السجل يحتاج لمراجعة موضوعية وقواعدية
تمت مشاهدة هذا السجل 606 مرة
QR Code
الملفات المرفقة - الإصدار
نوع الإصدار اسم المحرر
ملف الصورة 1.0.1127 KB 30-06-2025 هژار کاملاهـ.ک.
Ji bo Şêx Seîd, xwestin Ozdag bê darizandin
صنف: بحوث قصیرة
إنّ البيانات الخاصة لكورديبيديا عَونٌ فريد لإتخاذ القرارات الاجتماعية والسياسية والقومية... البيانات هي صاحبةُ القرارات!
شارک
Copy Link0
E-Mail0
Facebook0
LinkedIn0
Messenger0
Pinterest0
SMS0
Telegram0
Twitter0
Viber0
WhatsApp0
تقييم المقال
ممتاز
جيد جدا
متوسط
ليست سيئة
سيء
أضف الی مجموعتي
اعطي رأيک بهذا المقال!
تأريخ السجل
Metadata
RSS
أبحث علی صورة السجل المختار في گوگل
أبحث علی سجل المختار في گوگل
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish0
English - English0
عربي - Arabic0
فارسی - Farsi0
Türkçe - Turkish0
עברית - Hebrew0
Deutsch - German0
Español - Spanish0
Français - French0
Italiano - Italian0
Nederlands - Dutch0
Svenska - Swedish0
Ελληνική - Greek0
Azərbaycanca - Azerbaijani0
Catalana - Catalana0
Čeština - Czech0
Esperanto - Esperanto0
Fins - Finnish0
Hrvatski - Croatian0
Lietuvių - Lithuanian0
Norsk - Norwegian0
Ozbek - Uzbek0
Polski - Polish0
Português - Portuguese0
Pусский - Russian0
Srpski - Serbian0
балгарская - Bulgarian0
қазақ - Kazakh0
Тоҷикӣ - Tajik0
Հայերեն - Armenian0
हिन्दी - Hindi0
ქართველი - Georgian0
中国的 - Chinese0
日本人 - Japanese0
Ji bo Şêx Seîd, xwestin Ozdag bê darizandin
بحوث قصیرة

Ji bo Şêx Seîd, xwestin Ozdag bê darizandin
بحوث قصیرة

Diyarname
Baroya #Amed#ê, Komeleya Şêx Seîd û Hevalên Wî bi hev re serî li dozgeriyê dan û xwestin Serokê Giştî yê Zafer Partisi Umit Ozdag bê darizandin.
Ji ber ku Ozdag di twita xwe de heqaret li Şêx Seîd kiribû her du saziyan serî l Dozgeriya Komare ya Amedê dan û xwest bi sedema Heqareta li bîranîna wî doz der barê Ozdag de bê vekirin û ew bê cezakirin.[1]

كورديبيديا غير مسؤول عن محتوى هذا التسجيل وصاحبه مسؤول عنه. قمنا بتسجيله لأغراض أرشيفية.
دون هذا السجل بلغة (Kurmancî)، انقر علی ايقونة لفتح السجل باللغة المدونة!
Ev babet bi zimana (Kurmancî) hatiye nvîsandin, klîk li aykona bike ji bu vekirina vî babetî bi vî zimana ku pî hatiye nvîsandin!
تمت مشاهدة هذا السجل 1,932 مرة
اعطي رأيک بهذا المقال!
هاشتاگ
المصادر
[1] موقع الكتروني | Kurmancî | https://diyarname.com/
لغة السجل: Kurmancî
تأريخ الإصدار: 16-08-2022 (4 سنة)
الدولة - الأقلیم: شمال کردستان
تصنيف المحتوى: قانوني
نوع الأصدار: ديجيتال
نوع الوثيقة: اللغة الاصلية
البيانات الوصفية الفنية
جودة السجل: 89%
89%
تم أدخال هذا السجل من قبل ( اراس حسو ) في 06-09-2022
تمت مراجعة هذه المقالة وتحریرها من قبل ( سارا كامالا ) في 06-09-2022
تم تعديل هذا السجل من قبل ( سارا كامالا ) في 06-09-2022
عنوان السجل
لم يتم أنهاء هذا السجل وفقا لالمعايير کورديپيديا، السجل يحتاج لمراجعة موضوعية وقواعدية
تمت مشاهدة هذا السجل 1,932 مرة
QR Code
KCK gedenkt Şêx Seîdê Pîran und seiner Freunde
صنف: بحوث قصیرة
لغة السجل: Deutsch - German
‌أرسل كتاباتكَ بأملاءٍ صحيح لكورديبيديا، سَنُأرشِفُ لكَ ونحفظها من الضياع الى الابد!
شارک
Copy Link0
E-Mail0
Facebook0
LinkedIn0
Messenger0
Pinterest0
SMS0
Telegram0
Twitter0
Viber0
WhatsApp0
تقييم المقال
ممتاز
جيد جدا
متوسط
ليست سيئة
سيء
أضف الی مجموعتي
اعطي رأيک بهذا المقال!
تأريخ السجل
Metadata
RSS
أبحث علی صورة السجل المختار في گوگل
أبحث علی سجل المختار في گوگل
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish0
Kurmancî - Upper Kurdish (Latin)0
English - English0
عربي - Arabic0
فارسی - Farsi0
Türkçe - Turkish0
עברית - Hebrew0
Español - Spanish0
Français - French0
Italiano - Italian0
Nederlands - Dutch0
Svenska - Swedish0
Ελληνική - Greek0
Azərbaycanca - Azerbaijani0
Catalana - Catalana0
Čeština - Czech0
Esperanto - Esperanto0
Fins - Finnish0
Hrvatski - Croatian0
Lietuvių - Lithuanian0
Norsk - Norwegian0
Ozbek - Uzbek0
Polski - Polish0
Português - Portuguese0
Pусский - Russian0
Srpski - Serbian0
балгарская - Bulgarian0
қазақ - Kazakh0
Тоҷикӣ - Tajik0
Հայերեն - Armenian0
हिन्दी - Hindi0
ქართველი - Georgian0
中国的 - Chinese0
日本人 - Japanese0
KCK gedenkt Şêx Seîdê Pîran und seiner Freunde
بحوث قصیرة

KCK gedenkt Şêx Seîdê Pîran und seiner Freunde
بحوث قصیرة

Am 29.-06-1925 wurden der kurdische Widerstandsanführer #Şêx Seîdê Pîran# und 46 seiner Weggefährten in Amed hingerichtet. Die KCK gedenkt ihrer und betont, dass der Kampf des kurdischen Volkes „bis zur Befreiung“ weitergeht.
Am 29-06-1925 wurden der kurdische Geistliche und Widerstandsanführer Şêx Seîdê Pîran (Scheich Said) und 46 seiner Weggefährten in der Altstadt von Amed (tr. Diyarbakır) hingerichtet. Ein türkisches Unabhängigkeitsgericht, eine Sondergerichtsform, die während des sogenannten Befreiungskrieges mit einem Gesetz über Deserteure gegründet wurde und Fälle von Vaterlandsverrat, Fahnenflucht und Gefährdung der staatlichen Sicherheit verhandelte, hatte sie zum Tod durch den Strick verurteilt – weil sie einen Aufstand gegen die Säkularisierungspolitik des jungen türkischen Staates und für die Wiedereinführung der Scharia geführt hätten. Eine völlig verfälschte Geschichte, die bis heute in der Türkei und darüber hinaus gelehrt wird.

Aufstand gegen Entzug der politischen Autonomie
In Wahrheit machte der am 13. Februar 1925 im Dorf Pîran in Gêl (Eğil) bei Amed unter der Führung von Şêx Seîdê Pîran ausgebrochene Serhildan den Anfang zahlreicher Rebellionen der Kurdinnen und Kurden nach dem Ende des Ersten Weltkriegs, die dem Prozess der türkischen Nationalstaatsbildung nach dem Fall des Osmanischen Reiches folgten und sich gegen die Verleugnung der kurdischen Existenz, dem Entzug der politischen Autonomie und die faschistische Türkisierungspolitik richteten. Der Aufstand, der nach Auffassung Şêx Seîds „besser organisiert“ erst zu Newroz beginnen sollte, umfasste unter anderem Teile von Amed, Xarpêt (Elazığ) und Çewlîg (Bingöl) und weitete sich im weiteren Verlauf auf vier historisch von Kurdinnen und Kurden besiedelte Vilâyets (Großprovinzen) im heutigen Südosten der Türkei aus. Zur vorübergehenden Hauptstadt wurde Dara Hênî (Genç) ernannt.

Ererbte Oberhaupt des Neqşbendî-Ordens
Mit den erzielten Geländegewinnen wuchs auch die Stärke des Heerlagers stetig an, dessen Hauptquartier sich in Palo befand. Am 28. Februar war die Gruppe um Şêx Seîd bereits zu einer „Armee“ von 20.000 Mann herangewachsen. Ihr Erfolg und Vorwärtskommen zeichneten sich jedoch weniger durch organisierte Angriffe eines regulären Kampfverbands als vielmehr aufgrund des Einflusses Şêx Seîds aus. Dieser war nicht nur deshalb groß, weil er das ererbte Oberhaupt des Neqşbendî-Ordens war, sondern auch deshalb, weil er gleichzeitig Führer der Stämme in den kurdischen Vilâyets war. Überall wo die Aufständischen vorrückten, schlossen sich die Einheimischen ihnen an. Bis heute genießt Şêx Seîd in der kurdischen Gesellschaft ein sehr hohes Ansehen.

15.000 Tote bei Niederschlagung des Aufstands
Wenige Wochen später, am 26. März 1925, begannen türkische Militäreinheiten Luft- und Bodenangriffe auf vermutete Rückzugsorte der kurdischen „Rebellen“, nachdem zunächst 25.000 Soldaten in die Region verlegt worden waren. Anfang April erreichte die türkische Truppenstärke etwa 52.000 Mann, doch dem Staat kamen bei der „Aufstandsbekämpfung“ auch die in Xarpêt zu jener Zeit eskalierenden Machtkämpfe und Rivalitäten zwischen lokalen Stammesführern gelegen. Einige von ihnen stellten sich auf die Seite der Truppen aus Ankara. Die unausweichliche Folge: der Aufstand wurde blutig niedergeschlagen, mindestens 15.000 Menschen wurden getötet. Ende April war der „Feind“ zum Kern des Widerstands vorgedrungen. Şêx Seîd und seine Mitstreiter, die sich zwischenzeitlich nach Dara Hênî zurückgezogen hatten, wurden auf dem Weg nach Mûş gefasst. Ein Schwager des Geistlichen, Kasım Ataç (genannt Qaso), der als Offizier im Osmanischen Reich gedient hatte, hatte sie verraten. Bald darauf wurden die Aufständischen nach Amed überführt, wo 53 von ihnen am 28. Juni 1925 vom „Östlichen Unabhängigkeitsgericht Diyarbakır“ zum Tod durch Erhängen verurteilt wurden – wegen „Aufruhr gegen den Staat“. Noch am selben Tag begann in Sûr die Vollstreckung der Urteile. Şêx Seîd und 46 seiner Freunde wurden am nächsten Tag öffentlich exekutiert.

Kurdische Bewegung sieht sich in der Tradition von Şêx Seîd
An den Kampf von Şêx Seîd knüpft auch die kurdische Befreiungsbewegung an. Sie sieht sich in der Tradition des Widerstands von 1925 und weiteren Serhildan wie unter der Führung von Pîr Sey Rızo (auch Seyit Riza) sowie dem Paar Alişêr und Zarife 1937/38 in Dersim. In einer Botschaft anlässlich ihres bevorstehenden Todestages würdigt die Gemeinschaft der Gesellschaften Kurdistans (KCK) Şêx Seîd und seine Freunde als „Revolutionäre und Freiheitskämpfer“ des kurdischen Volkes. „Sie widersetzten sich der Leugnung der kurdischen Existenz und Identität durch den neu gegründeten türkischen Staat und dem Verrat und Unrecht, das dem kurdischen Volk angetan wurde, und kämpften für die Freiheit des kurdischen Volkes. Sie setzten diesen Widerstand unter allen Umständen fort und blieben den Werten, für die sie kämpften, bis zum Ende verpflichtet. Ihre Haltung gegenüber der drohenden Hinrichtung durch das mörderische Regime und Feind des kurdischen Volkes zeigte ihr unerschütterliches Engagement für die Sache Kurdistans. Der Kampf von Şêx Seîd und seinen Freunden und ihr Einsatz für diesen Kampf haben eine große Bedeutung für das Volk Kurdistans. Das kurdische Volk wird die Anstrengungen und Opfer dieser Menschen und die Erinnerung an sie niemals vergessen.“

Hinrichtung von Şêx Seîd das erste Glied in der langen Kette der Massaker
Mit dem Vertrag von Lausanne wurden am 24. Juli 1923 die heutigen Staatsgrenzen der Türkei festgelegt – und Kurdistan viergeteilt. Damit wurden auch die Grundlagen für die Missachtung des kurdischen Volkes und die Verleugnung seiner Existenz gelegt. Seitdem sind Kurdinnen und Kurden unter der Souveränität der Nationalstaaten Türkei, Irak, Iran und Syrien Völkermord, Assimilierung und Massakern ausgesetzt. „Insbesondere der türkische Staat hat sich der Verwirklichung des Völkermordes an den Kurden als Hauptziel gesetzt. Im Rahmen dieses Ziels wurden in Kurdistan Assimilations- und Völkermordpolitik betrieben, die Sprache, Identität und Kultur des kurdischen Volkes verboten und dem kurdischen Volk das Türkentum aufgezwungen“, betont die KCK. Die Ermordung von Şêx Seîd und seinen Freunden sei jedoch das erste Glied in der langen Kette der genozidären Praxis, die der türkische Staat auch bald hundert Jahre nach der Hinrichtung dieser Widerstandsanführer aufrechterhält, erklärt die KCK. In der Gestalt des AKP/MHP-Regimes von Recep Tayyip Erdoğan setze der mörderische Staat bis heute auf seine Politik der Massaker an Kurdinnen und Kurden, die sich nicht unterwerfen ließen. „Als kurdische Befreiungsbewegung versprechen wir, die beabsichtigte Vernichtung unseres Volkes zu verhindern. Unsere Verbundenheit gilt Şêx Seîd und allen anderen Gefallenen Kurdistans. Der Kampf geht bis zur Befreiung weiter.“[1]

كورديبيديا غير مسؤول عن محتوى هذا التسجيل وصاحبه مسؤول عنه. قمنا بتسجيله لأغراض أرشيفية.
دون هذا السجل بلغة (Deutsch)، انقر علی ايقونة لفتح السجل باللغة المدونة!
Dieser Artikel wurde in (Deutsch) Sprache geschrieben wurde, klicken Sie auf das Symbol , um die Artikel in der Originalsprache zu öffnen!
تمت مشاهدة هذا السجل 1,986 مرة
اعطي رأيک بهذا المقال!
هاشتاگ
المصادر
[1] موقع الكتروني | Deutsch | anfdeutsch.com/kurdistan
لغة السجل: Deutsch
تأريخ الإصدار: 27-06-2023 (3 سنة)
الدولة - الأقلیم: شمال کردستان
اللغة - اللهجة: الماني
تصنيف المحتوى: تأريخ
تصنيف المحتوى: مقالات ومقابلات
نوع الأصدار: ديجيتال
البيانات الوصفية الفنية
جودة السجل: 89%
89%
تم أدخال هذا السجل من قبل ( هژار کاملا ) في 30-06-2023
تمت مراجعة هذه المقالة وتحریرها من قبل ( سارا كامالا ) في 30-06-2023
تم تعديل هذا السجل من قبل ( هژار کاملا ) في 30-06-2023
عنوان السجل
لم يتم أنهاء هذا السجل وفقا لالمعايير کورديپيديا، السجل يحتاج لمراجعة موضوعية وقواعدية
تمت مشاهدة هذا السجل 1,986 مرة
QR Code
KCK: Den Kampf von Şêx Seîd zum Erfolg führen
صنف: بحوث قصیرة
لغة السجل: Deutsch - German
إنّ معلومات كورديبيديا نابعة مِن كلِ زمانٍ ومكان، وتبقى لكلِ زمانٍ ومكان!
شارک
Copy Link0
E-Mail0
Facebook0
LinkedIn0
Messenger0
Pinterest0
SMS0
Telegram0
Twitter0
Viber0
WhatsApp0
تقييم المقال
ممتاز
جيد جدا
متوسط
ليست سيئة
سيء
أضف الی مجموعتي
اعطي رأيک بهذا المقال!
تأريخ السجل
Metadata
RSS
أبحث علی صورة السجل المختار في گوگل
أبحث علی سجل المختار في گوگل
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish0
Kurmancî - Upper Kurdish (Latin)0
English - English0
عربي - Arabic2
فارسی - Farsi0
Türkçe - Turkish0
עברית - Hebrew0
Español - Spanish0
Français - French0
Italiano - Italian0
Nederlands - Dutch0
Svenska - Swedish0
Ελληνική - Greek0
Azərbaycanca - Azerbaijani0
Catalana - Catalana0
Čeština - Czech0
Esperanto - Esperanto0
Fins - Finnish0
Hrvatski - Croatian0
Lietuvių - Lithuanian0
Norsk - Norwegian0
Ozbek - Uzbek0
Polski - Polish0
Português - Portuguese0
Pусский - Russian0
Srpski - Serbian0
балгарская - Bulgarian0
қазақ - Kazakh0
Тоҷикӣ - Tajik0
Հայերեն - Armenian0
हिन्दी - Hindi0
ქართველი - Georgian0
中国的 - Chinese0
日本人 - Japanese0
KCK: Den Kampf von Şêx Seîd zum Erfolg führen
KCK: Den Kampf von Şêx Seîd zum Erfolg führen
Vor 99 Jahren wurde der kurdische Aufstandsanführer Şêx Seîd zusammen mit 46 Mitstreitern in Amed hingerichtet. Der türkische Staat hat seine kolonialistische Mentalität bis heute nicht geändert, erklärt die KCK.
Am #29-06- 1925# wurden der kurdische Geistliche und Widerstandsanführer Şêx Seîdê Pîran (Scheich Said) und 46 seiner Weggefährten in der Altstadt von Amed (tr. Diyarbakır) hingerichtet. Ein türkisches Unabhängigkeitsgericht, eine Sondergerichtsform, die während des sogenannten Befreiungskrieges mit einem Gesetz über Deserteure gegründet wurde und Fälle von Vaterlandsverrat, Fahnenflucht und Gefährdung der staatlichen Sicherheit verhandelte, hatte sie zum Tod durch den Strick verurteilt – weil sie einen Aufstand gegen die Säkularisierungspolitik des jungen türkischen Staates und für die Wiedereinführung der Scharia geführt hätten. Eine völlig verfälschte Geschichte, die bis heute in der Türkei und darüber hinaus gelehrt wird.

Aufstand gegen Entzug der politischen Autonomie
Der am 13. Februar 1925 im Dorf Pîran in Gêl (Eğil) bei Amed unter der Führung von Şêx Seîdê ausgebrochene Serhildan war der Anfang zahlreicher Rebellionen der Kurdinnen und Kurden nach dem Ende des Ersten Weltkriegs, die dem Prozess der türkischen Nationalstaatsbildung nach dem Fall des Osmanischen Reiches folgten und sich gegen die Verleugnung der kurdischen Existenz, den Entzug der politischen Autonomie und die faschistische Türkisierungspolitik richteten. Der Aufstand, der nach Auffassung Şêx Seîds „besser organisiert“ erst zu Newroz beginnen sollte, umfasste unter anderem Teile von Amed, Xarpêt (Elazığ) und Çewlîg (Bingöl) und weitete sich im weiteren Verlauf auf vier historisch von Kurdinnen und Kurden besiedelte Vilâyets (Großprovinzen) im heutigen Südosten der Türkei aus. Zur vorübergehenden Hauptstadt wurde Dara Hênî (Genç) ernannt.

Ererbtes Oberhaupt des Neqşbendî-Ordens
Mit den erzielten Geländegewinnen wuchs auch die Stärke des Heerlagers stetig an, dessen Hauptquartier sich in Palo befand. Am 28. Februar war die Gruppe um Şêx Seîd bereits zu einer „Armee“ von 20.000 Mann herangewachsen. Ihr Erfolg und Vorwärtskommen zeichneten sich jedoch weniger durch organisierte Angriffe eines regulären Kampfverbands als vielmehr aufgrund des Einflusses Şêx Seîds aus. Dieser war nicht nur deshalb groß, weil er das ererbte Oberhaupt des Neqşbendî-Ordens war, sondern auch deshalb, weil er gleichzeitig Führer der Stämme in den kurdischen Vilâyets war. Überall wo die Aufständischen vorrückten, schlossen sich die Einheimischen ihnen an. Bis heute genießt Şêx Seîd in der kurdischen Gesellschaft ein sehr hohes Ansehen.

15.000 Tote bei Niederschlagung des Aufstands
Wenige Wochen später, am #26-03-1925# , begannen türkische Militäreinheiten Luft- und Bodenangriffe auf vermutete Rückzugsorte der kurdischen „Rebellen“, nachdem zunächst 25.000 Soldaten in die Region verlegt worden waren. Anfang April erreichte die türkische Truppenstärke etwa 52.000 Mann, doch dem Staat kamen bei der „Aufstandsbekämpfung“ auch die in Xarpêt zu jener Zeit eskalierenden Machtkämpfe und Rivalitäten zwischen lokalen Stammesführern gelegen. Einige von ihnen stellten sich auf die Seite der Truppen aus Ankara. Die unausweichliche Folge: der Aufstand wurde blutig niedergeschlagen, mindestens 15.000 Menschen wurden getötet. Ende April war der „Feind“ zum Kern des Widerstands vorgedrungen. Şêx Seîd und seine Mitstreiter, die sich zwischenzeitlich nach Dara Hênî zurückgezogen hatten, wurden auf dem Weg nach Mûş gefasst. Ein Schwager des Geistlichen, Kasım Ataç (genannt Qaso), der als Offizier im Osmanischen Reich gedient hatte, hatte sie verraten. Bald darauf wurden die Aufständischen nach Amed überführt, wo 53 von ihnen am 28-06-1925 vom „Östlichen Unabhängigkeitsgericht Diyarbakır“ zum Tod durch Erhängen verurteilt wurden – wegen „Aufruhr gegen den Staat“. Noch am selben Tag begann in Sûr die Vollstreckung der Urteile. Şêx Seîd und 46 seiner Mitstreiter wurden am nächsten Tag öffentlich exekutiert.

Kurdische Bewegung sieht sich in der Tradition von Şêx Seîd
An den Kampf von Şêx Seîd knüpft auch die kurdische Befreiungsbewegung an. Die Gemeinschaft der Gesellschaften Kurdistans (KCK) erklärte in einer Botschaft anlässlich seiner Hinrichtung vor 99 Jahren: „Mit der Gründung der Republik Türkei wurde die Existenz des kurdischen Volkes geleugnet, die ihm gemachten Versprechungen wurden vergessen, und es wurde unrechtmäßig seiner demokratischen nationalen Rechte beraubt. Das kurdische Volk wehrte sich dagegen. Şêx Seîd und seine Freunde führten diesen Aufstand an und kämpften gegen Verleugnung und Ungerechtigkeit. Der Kampf von Şêx Seîd war legitim und demokratisch und nimmt einen bedeutenden Platz in der Geschichte Kurdistans ein. Er ist Ausdruck der Haltung und des Widerstands des kurdischen Volkes gegen Verleugnung, Vernichtung und Völkermord.“

Hinrichtung von Şêx Seîd das erste Glied im Völkermord
Mit dem Vertrag von Lausanne wurden am #24-07- 1923# die heutigen Staatsgrenzen der Türkei festgelegt – und Kurdistan viergeteilt. Damit wurden auch die Grundlagen für die Missachtung des kurdischen Volkes und die Verleugnung seiner Existenz gelegt. Seitdem sind Kurdinnen und Kurden unter der Souveränität der Nationalstaaten Türkei, Irak, Iran und Syrien Völkermord, Assimilierung und Massakern ausgesetzt. Der PKK-Begründer Abdullah Öcalan sah in der Hinrichtung von Şêx Seîd den Beginn eines Vernichtungsfeldzugs gegen das kurdische Volk. Auch die folgenden Aufstände in Agirî, Dersim und Zîlan wurden brutal niedergeschlagen. Die KCK erklärte, dass der türkische Staat, obwohl ein Jahrhundert vergangen ist, seine kolonialistische Mentalität nicht geändert hat. Heute sei es die AKP/MHP-Regierung, die den Völkermord in Kurdistan auf allen Ebenen fortsetze. Doch auch der Widerstand gehe weiter, so die KCK. Die Regierung halte an ihrer Vernichtungsabsicht fest, sei jedoch durch den Kampf des kurdischen Volkes stark angeschlagen und bloßgestellt. Diesem Regime ein Ende zu bereiten, sei nur im gemeinsamen Kampf der Völker für ein freies Kurdistan und eine demokratische Türkei möglich: „Den Kampf fortzusetzen und zum Erfolg zu führen ist der beste Weg, der Erinnerung an Şêx Seîd und seine Freunde verbunden zu bleiben.“[1]

كورديبيديا غير مسؤول عن محتوى هذا التسجيل وصاحبه مسؤول عنه. قمنا بتسجيله لأغراض أرشيفية.
دون هذا السجل بلغة (Deutsch)، انقر علی ايقونة لفتح السجل باللغة المدونة!
Dieser Artikel wurde in (Deutsch) Sprache geschrieben wurde, klicken Sie auf das Symbol , um die Artikel in der Originalsprache zu öffnen!
تمت مشاهدة هذا السجل 1,055 مرة
اعطي رأيک بهذا المقال!
هاشتاگ
المصادر
[1] موقع الكتروني | Deutsch | anfdeutsch.com 29-06-2024
لغة السجل: Deutsch
تأريخ الإصدار: 29-06-2024 (2 سنة)
الدولة - الأقلیم: شمال کردستان
اللغة - اللهجة: الماني
تصنيف المحتوى: القضية الكردية
تصنيف المحتوى: تأريخ
نوع الأصدار: ديجيتال
نوع الوثيقة: اللغة الاصلية
البيانات الوصفية الفنية
جودة السجل: 96%
96%
تم أدخال هذا السجل من قبل ( هژار کاملا ) في 05-07-2024
تمت مراجعة هذه المقالة وتحریرها من قبل ( سارا كامالا ) في 05-07-2024
تم تعديل هذا السجل من قبل ( سارا كامالا ) في 05-07-2024
عنوان السجل
لم يتم أنهاء هذا السجل وفقا لالمعايير کورديپيديا، السجل يحتاج لمراجعة موضوعية وقواعدية
تمت مشاهدة هذا السجل 1,055 مرة
QR Code
  موضوعات جديدة
  موضوع عشوائي 
  خاص للسيدات 
  
  منشورات كورديبيديا 

Kurdipedia.org (2008 - 2026) version: 17.17
| اتصال | CSS3 | HTML5

| وقت تکوين الصفحة: 0.312 ثانية