کاروان محەمەد سینۆ

ساڵی 1961 ‮‬کاتێک #شۆڕشی‮ ‬ئەیلوول# بە سەرکردایەتی‮ ‬مەلا مستەفا بارزانی‮ ‬بەرپا بوو، ‮ ‬سەرەڕای‮ ‬بچووکی‮ ‬تەمەنی، ‮ ‬بەڵام #ئیدریس بارزانی# ‮ ‬لەو شۆڕشەدا وەکوو پێشمەرگە و سەرکردەیەکی‮ ‬گەورە و بەتوانا لەنێو مەیدانی‮ ‬شۆڕشدا بووژایەوە و لێهاتووی‮ ‬و توانستەکانی‮ ‬کاک ئیدریس بارزانی‮ ‬لە بواری‮ ‬زانستی‮ ‬سەربازی‮ ‬و خەباتی‮ ‬پێشمەرگایەتی‮ ‬و دیپڵوماسییەت و ئیدارەدانی‮ ‬جەنگ و ئاشتی‮ ‬و خەبات، ‮ ‬ڕۆژ دوای‮ ‬ڕۆژ بەهێزتر دەبوون، ‮ ‬تا ئەو‮ ‬ڕادەیەی‮ ‬کە بەلێهاتوویی‮ ‬خۆی، ‮ ‬کاک ئیدریس بارزانی‮ ‬توانی‮ ‬جێگای‮ ‬خۆی‮ ‬لەنێو دڵ و متمانەی‮ ‬مەلا مستەفا بارزانیدا بکاتەوە‮. ‬لەم ڕووەوە جەنابی‮ ‬سەرۆک مەسعود بارزانی‮ ‬وەسفی‮ ‬کاک ئیدریس بارزانی‮ ‬دەکات و دەفەرموێ‮: ‬دەتوانم بڵێم کاک‮ ‬ئیدریس‮ ‬وێنەیەکی‮ ‬پاک و بێگەردی‮ ‬بارزانی‮ ‬بوو، ‮ ‬هەموو سیفاتی‮ ‬لەودا کۆ بووبوونەوە‮.‬

وەکوو پێشمەرگەیەکی‮ ‬چالاک و لێهاتوو، ‮ ‬بە شیان و توانستەکانی‮ ‬خۆی، ‮ ‬هەر زوو ئیدریس بارزانی‮ ‬لەنێو شۆڕشی‮ ‬ئەیلوول و پارتی‮ ‬دیموکراتی‮ ‬کوردستانداپێشکەوت و ڕۆژ دوای‮ ‬ڕۆژ ئەرکەکانی‮ ‬کاک ئیدریس زیاد و قورستر دەبوون‮. ‬ساڵی‮ ‬1961‮ ‬لەبەر لێهاتووی‮ ‬کاک ئیدریس بارزانی‮ ‬جەنابی‮ ‬مەلا مستەفا بارزانی‮ ‬متمانەی‮ ‬بە کاک ئیدریس بارزانی‮ ‬کرد و ئەرک و کار و چالاکییەکانی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬ئەیلوولی‮ ‬پێ ڕاسپارد‮. ‬دواتر لە ساڵی ‮ ‬1962 سەرۆک مەسعود بارزانی‮ ‬لە‮ ‬گەلی‮ ‬بێخمە‮ ‬پەیوەندی‮ ‬بە بارەگای‮ ‬بارزانی‮ ‬کرد و بووە پێشمەرگەی‮ ‬کوردستان و لەپاڵ کاک ئیدریس بارزانی‮ ‬هەردووکیان قۆڵی‮ ‬پێشمەرگایەتییان لێ هەڵماڵی‮ ‬و هەردووکیان وەکوو پێشمەرگە، ‮ ‬چالاکانە ئەرک و فەرمانەکانی‮ ‬جەنابی‮ ‬بارزانی‮ ‬و شۆڕش، ‮ ‬بەوپەڕی‮ ‬بەرپرسێتییەوە‮ ‬ڕادەپەڕان و ڕۆژ دوای‮ ‬ڕۆژ وەکوو دووسەرکردەی‮ ‬لێهاتوو و شارەزا لە کاروباری‮ ‬شۆڕش و پێشمەرگایەتی‮ ‬و خەبات و دیپلۆماسییەت و دانووستان، ‮ ‬هەردووکیان بوونە جێگای‮ ‬متمانەی‮ ‬بارزانی‮ ‬نەمر و هەر لەژێر چاودێری‮ ‬بارزانی‮ ‬کار و چالاکییەکانی‮ ‬شۆڕشیان جێبەجێ دەکرد‮.‬

=KTML_Bold=هەوڵی‮ ‬تیرۆر کردنی‮ ‬ئیدریس بارزانی=KTML_End=
بێشک جەنابی‮ ‬مەلامستەفا بارزانی‮ ‬و ئیدریس بارزانی‮ ‬و سەرۆک مەسعود بارزانی، ‮ ‬لە دەسپێکی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬ئەیلوولدا تەوەری‮ ‬سەرەکی‮ ‬و ستوونی‮ ‬سەرەکی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬ئەیلوول بوون‮. ‬بۆیە دوژمنانی‮ ‬کورد و شۆڕش و پارتی، ‮ ‬هەردەم لە بۆسەدابوون کە بتوانن دەستیان بگات بە ژیانی‮ ‬ئەم سێ سەرکردە نیشتمانپەروەرانە‮. ‬هەڵبەت مێژووی‮ ‬شۆڕش و خەباتی‮ ‬ئەم سێ سەرکردەیە، ‮ ‬چیرۆکی‮ ‬هەوڵەکانی‮ ‬تیرۆرکردنی‮ ‬ئەم سێ سەرکردەیەمان بۆ دەگێڕێتەوە‮. ‬بە بۆنەی‮ ‬49‮ ‬ساڵ‮ ‬ڕۆژی‮ ‬هەوڵی‮ ‬تیڕۆرکردنی‮ ‬ئیدریس بارزانی‮ ‬لە بەغدا، ‮ ‬ئەمڕۆ کورتەیەک لە چۆنییەتی‮ ‬ئەم هەوڵە تیرۆرستیانەی‮ ‬سەر ژیانی‮ ‬ئیدریس بارزانی‮ ‬بۆ خوێنەرانی‮ ‬ڕۆژنامەی‮ ‬خەبات دەخەینەڕوو‮.‬

لە‮ ‬ڕێکەوتی #01-12-1970‮# ‬ بۆ بەدواداچوون و تاوتۆکردنی‮ ‬چۆنییەتی‮ ‬جێبەجێکردنی‮ ‬ڕێکەوتنی#11-03-1970# ‮ ‬و بەتایبەتی‮ ‬چارەنووسی‮ ‬پێشمەرگە و پێکهێنانی‮ ‬هێزی‮ ‬زێرەڤانانی‮ ‬سنوور‮ ‬حرس الحدود‮ ‬لە پێشمەرگەکانی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬ئەیلوول‮. ‬ئیدریس بارزانی‮ ‬چووە بەغدا و چاوی‮ ‬کەوت بە ئەحمەد حەسەن بەکر سەرۆک کۆماری‮ ‬ئەوسای‮ ‬ئێراق و سەدام حسێن کە ئەو کات جێگری‮ ‬سەرۆک کۆمار بوو‮. ‬ئیدریس بارزانی‮ ‬لەم سەردانەیدا بۆ بەغدا ژمارەیەک سەرکردەی‮ ‬پێشمەرگە و ئەفسەری‮ ‬لەگەڵدابوو، ‮ ‬بڕیاربوو ئەم سەردانەی‮ ‬کاک ئیدریس بارزانی‮ ‬سێ ڕۆژ بخایێنێت‮. ‬بەڵام دواتر کاک ئیدریس نامەیەکی‮ ‬بۆ جەنابی‮ ‬بارزانی‮ ‬و سەرۆک مەسعود بارزانی‮ ‬نارد و پێی‮ ‬ڕاگەیاندن کە‮ ‬ئەحمەد حەسەن بەکرد‮ ‬سەرۆک کۆماری‮ ‬ئێراق داوای‮ ‬لێکردووە کە ماوەی‮ ‬سەردانەکەی‮ ‬بۆ چەند ڕۆژێکی‮ ‬دیکە درێژ بکاتەوە‮. ‬لەو دەمەدا شێخ بابۆ مامی‮ ‬کاک مەسعود و کاک ئیدریس لە سەردانێکدابوو لە ماڵی‮ ‬بارزانی‮ ‬نەمر لە حاجی‮ ‬ئۆمەران، ‮ ‬شێخ بابۆ چاوەڕوانی‮ ‬گەڕانەوەی‮ ‬کاک ئیدریسی‮ ‬دەکرد بۆ ئەوەی‮ ‬لە حاجی‮ ‬ئۆمەرانەوە بەیەکەوە بگەڕێنەوە بارزان‮. ‬لە‮ ‬6ی‮ ‬کانوونی‮ ‬یەکەم‮ ‬کاک ئیدریس لە بەغدابوو‮‬، ‮ ‬شێخ بابۆ لە کاک مەسعود بارزانی‮ ‬دەپرسێ‮: “‬دەتوانی‮ ‬بڕیاری‮ ‬ئیدریس بزانی، ‮ ‬کەی‮ ‬دەگەڕێتەوە؟‮!‬، ‮ ‬ئەگەر لە ماوەی‮ ‬سێ ڕۆژدا بگەڕێتەوە ئەوا من چاوەڕوانی‮ ‬دەکەم و ئەگەر زیاتر دەمێنێتەوە، ‮ ‬ئەوا من بەتەنیا دەگەڕێمەوە بارزان‮”.

‬بۆ جێبەجێ کردنی‮ ‬خواستی‮ ‬شێخ بابۆ، ‮ ‬سەرۆک مەسعود بارزانی‮ ‬بە تەڵەفۆن قسەی‮ ‬لەگەڵ‮ ‬کاک ئیدریس بارزانی‮ ‬کرد بۆ ئەوەی‮ ‬کاتی‮ ‬گەڕانەوەی‮ ‬بزانێت، ‮ ‬بەڵام هێڵی‮ ‬پەیوەندی‮ ‬کردنی‮ ‬تەلەفۆن لە حاجی‮ ‬ئۆمەرانەوە بۆ بەغدا کز و لاواز بوو و سەرۆک مەسعود بارزانی‮ ‬نەیتوانی‮ ‬کاتی‮ ‬گەڕانەوەی‮ ‬کاک ئیدریس بزانێت‮. ‬بۆیە سەرۆک مەسعود بارزانی‮ ‬بۆ دەستکەوتنی‮ ‬کاتی‮ ‬گەڕانەوەی‮ ‬کاک ئیدریس، ‮ ‬پەیوەندی‮ ‬بە‮ ‬شێخ ڕەزا گوڵانی‮ ‬کرد بەڕێوەبەری‮ ‬پۆلیسی‮ ‬ئەو کاتی‮ ‬هەوڵیر، ‮ ‬و پێی‮ ‬گوت‮: “‬هەوڵبدە تەلەفۆن لەگەڵ کاک ئیدریس بکەو پێی‮ ‬بڵێ مام بەپەلەیە بگەڕێتەوە بارزان، ‮ ‬ئەگەر لە ماوەی‮ ‬سێ‮ ‬ڕۆژدا دەگەڕێتەوە ئەوە باشە، ‮ ‬ئەگەرنا مام دەگەڕێتەوە بارزان‮”.

‬لێرەدا بەڕێوەبەری‮ ‬پۆلیسی‮ ‬هەولێر‮ ‬شێخ ڕەزا گوڵانی‮ ‬وا تێگەیشت کە کاک مەسعود زۆر بەپێویستی‮ ‬دەزانێت کە کاک ئیدریس هەر ئێستا بگەڕێتەوە، ‮ ‬و هەر ئەمەی‮ ‬بە کاک ئیدریس بارزانی‮ ‬ڕاگەیان‮. ‬لەو کاتەدا، ‮ ‬ئۆتۆمبێلەکەی‮ ‬لە جۆری‮ ‬مارسیدس کە‮ ‬ئەحمەد حەسەن بەکر سەرۆکی‮ ‬ئێراق‮ ‬پێشکەش بە کاک ئیدریس کردبوو، ‮ ‬نێردرابووە میکانیکی‮ ‬بۆ چاککردنەوەی‮ ‬هەندێک کەموکووڕی‮. ‬بۆیە کاک ئیدریس چاوەڕوانی‮ ‬گەڕانەوەی‮ ‬ئۆتۆمبێلەکەی‮ ‬نەکرد و هەر زوو ئۆتۆمبێلێکی‮ ‬کرێ گرد و دەمودەست گەڕایەوە هەولێر بێ ئەوەی‮ ‬کەس پێی‮ ‬بزانێ‮ت. ‬ئێوارەی‮ ‬هەمان ڕۆژ 06-12-1970 ئۆتۆمبێلە مارسیدسەکە لە میکانیکی‮ ‬گەڕایەوە و بڕیاربوو کە ڕۆژی‮ ‬پاشترە کاک ئیدریس و حەمید ڕێکەوتی‮ ‬و محەمەد عەزیز کە‮ ‬یاوەری‮ ‬کاک ئیدریس بوون هەموویان بەیەکەوە بگەڕێنەوە، ‮ ‬بەڵام گەڕانەوەی‮ ‬پێشوەختی‮ ‬کاک ئیدریس بووە ئەگەری‮ ‬ئەوەی‮ ‬حەمید ڕێکەوتی‮ ‬و محەمەد عەزیز لە بەغدا بمێننەوە‮. ‬بۆیە لە ئێوارەی‮ ‬هەمان ڕۆژ کە کاک ئیدریس بارزانی‮ ‬بەغدای‮ ‬بەجێهێشت 06-12-1970 ‬حەمید ڕێکەوتی‮ ‬و محەمەد عەزیز ئۆتۆمبێلەکەی‮ ‬کاک ئیدریسیان وەرگرەتەوە و پێی‮ ‬دەرچوون بۆ نانخواردنی‮ ‬ئێوارە‮. ‬لە هەمان کاتدا هەندێک خۆفرۆش بە هاوکاری‮ ‬نازم گزار‮ ‬بەڕێوەبەری‮ ‬ئەمنی‮ ‬گشتی‮ ‬ئێراق پیلانی‮ ‬تیڕۆر کردنی‮ ‬کاک ئیدریس بارزانییان ئامادە کردبوو، ‮ ‬جەنابی‮ ‬سەرۆک مەسعود بارزانی‮ ‬لە پەرتووکەکەیدا‮ ‬البارزانی‮ ‬و الحرکە التحرریە الکوردیە‮ ‬بەدوور نازانێت کە هەندێک بەرپرسی‮ ‬باڵای‮ ‬ئەو کاتی‮ ‬ئێراق دەستیان هەبووە لەم پیلانەدا‮.‬

بەم شێوەیە جێبەجێکارانی‮ ‬پیلانی‮ ‬تیرۆرکردنی‮ ‬کاک ئیدریس بارزانی‮ ‬لە بەغدا، ‮ ‬لە چەند شوێنێکی‮ ‬دیارکراو بۆسەیان بۆ ئۆتۆمبێلەکەی‮ ‬کاک ئیدریسیان نایەوە، ‮ ‬بەخەیاڵی‮ ‬ئەوەی‮ ‬کە کاک ئیدریس بارزانی‮ ‬لەناو ئۆتۆمبێلەکەدایە‮. ‬لە کاتژمێر‮ ‬10:00ی‮ ‬شەو ئۆتۆمبێلەکەی‮ ‬کاک ئیدریسیان دایە بەر دەستڕێژی‮ ‬گوللە و پێیان وابوو کە حەمید ڕێکەوتی، ئیدریس بارزانییە لەبەر ئەوەی‮ ‬هەردووکیان هەندێک لەیەکتر دەچوون، ‮ ‬لە ئەنجامی‮ ‬گوللە بارانەکە، ‮ ‬ئۆتۆمبێلەکەی‮ ‬کاک ئیدریس بارزانی‮ ‬زیاتر لە‮ ‬50‮ ‬گوللەی‮ ‬بەرکەوت و حەمید ڕێکەوتی‮ ‬بەسەختی‮ ‬بریندار بوو، ‮ ‬بەڵام محەمەد عەزیز و حەسەن کاوانی‮ ‬کە ئۆتۆمبێلەکەی‮ ‬لێدەخوری‮ ‬هەردووکیان بێ زیان بوون و زیرەکانە حەسەن کاوانی‮ ‬توانی‮ ‬ئۆتۆمبێلەکە بەناو بۆسەکەدا لێخورێ تاکوو لە بۆسەکە دوورکەوتنەوە‮.‬

‬هەڵبەت ئەم هەوڵەی‮ ‬تیرۆرکردنی‮ ‬کاک ئیدریس بارزانی‮ ‬گرنگی‮ ‬و پایە و پێگەی‮ ‬کاک ئیدریس بارزانی‮ ‬دەخاتە ڕوو لەنێو بزاڤی‮ ‬ڕزگاری‮ ‬خوازی‮ ‬نەتەوەی‮ ‬کورد، ‮ ‬دوژمنان و داگیرکەران دڵنیابوون لەوەی‮ ‬کە بە تیرۆرکردنی‮ ‬کاک ئیدریس بارزانی‮ ‬یاخود کاک مەسعود بارزانی‮ ‬یاخود جەنابی‮ ‬مەلامستەفا بارزانی‮ ‬ئیتر دۆزی‮ ‬کورد و شۆڕشی‮ ‬ئەیلوول لەناو دەچێت‮. ‬بەڵام لێهاتووی‮ ‬و خەبات و شۆڕشگێری‮ ‬و نیشتمانپەروەری‮ ‬و کۆڵنەدانی‮ ‬ئەم سێ سەرکردە مێژوویانەی‮ ‬میللەتەکەمان بووە مایەی‮ ‬ئەوەی‮ ‬کە ڕژێمی‮ ‬ئێراق لە میانەی‮ ‬ڕێکەوتنی‮ ‬11ی‮ ‬ئازاری‮ ‬1970 ‮ ‬دان بە مافی‮ ‬گەلی‮ ‬کورد بنێ وەکوو شەریکێکی‮ ‬دەستووری‮ ‬لە خاکی‮ ‬ئێراق و ئەمڕۆ هەرێمی‮ ‬کوردستان لەسایەی‮ ‬خەبات و تێکۆشانی‮ ‬بنەماڵەی‮ ‬بارزانی‮ ‬قەوارەیەکی‮ ‬سیاسی‮ ‬کاریگەرو دانپێنراوە لەنێو پڕۆسەی‮ ‬سیاسی‮ ‬و دەستووری‮ ‬ئەمڕۆی‮ ‬ئێراقدا‮. ‬[1]