نڤیسەر و ئەدیب و ڕوژنامەنڤیس حەسەن قزڵجی ڕوژا #15-09-1914# ل ماڵباتەکە خوەندەوار ل باژێڕێ #بۆکان# ژدایکبوویە. د ژیێ 6 ساڵی ڕە ل دەف بابێ خوە و پشتڕە دەف ماموستا مەلا ئەحمەدی فەوزی و مەلا ئەحمەد تورجانی زادە خوەندییە. پشتی چەند ساڵان ل خوەندنێ بوویە فەرماندارێ (قایمقام) باژێڕێ مەهاباد.
حەسەن قزڵجی ئێک ژ وان زەڵامانە کوو ڕوڵەکە ڕووناکبیری و ڕامیارییا باش هەبوویە ل کۆمارا کوردستانێ ب سەرکردایەتییا قازی محەمەد.
دەستپێکێ ب ناڤێ نهێنی یێ (ژیر) پەیوەندی ب کۆمەڵەیا ژیانەوەیا کوردستانێ دکەت و دگەل چەند کەسێن ئازادیخواز و ڕووناکبیرێن دن دا.
ئەڤ نڤیسەر و ڕووناکبیرە ل گۆڤارێن (#کوردستان#) ، (#ئاوات#) ، گۆڤاری #هەڵاڵە#دا بابەتێن خوە بەڵاڤ کرینە. هەروەسا سەرنڤیسەر و ڕێڤەبەرێ گۆڤارا وێژەیی و ڕامیارییا گشتی یا (هەڵاڵە) بوویە کو ل ساڵا 1946 ل بۆکان و د دەسهەڵاتا کۆماری کوردستانێ دە دەردەچوو. قزڵجی پشتی کۆمارا کوردستانێ وەکە زوربەیا نیشتمانپەروەرێن دن ب نەچاری چوویە باشووری کوردستانێ ل وێرێ جێگیر دبیت. سەرباری ژیانا نهێنی و چەرمەسەری، درێژە ب نڤیسین ددا و ل بەڵاڤۆکێن #هیوا#، #ڕوژا نوێ#، #نووسەری کورد#، #بەیان# دا بابەتین خوە بەڵاڤ دکرن.
ئەڤ تێکۆشەرە ل ساڵا 1953 دا ب هەنجەتا کوو خەلکێ ئیراقێ نییە ژ ئالێ ڕژێما بەعس ڕادەستی ئیرانێ هات کرن، لێ ل دەرفەتەکێ دە خوە ل دەستێ پۆلیسێ ئیرانی ڕزگار دکەت و خوە دگەهینتە باژێڕێ #هەڵەبجە# و ل وێرێ ئاکنجی دبیت.
پشترە خوە دگەهینتە دەف #هەژار موکریانی# ل بەغدا. قزڵجی هەر ل بەغداوە دچیتە وڵاتێ بولگاریا و ل وێرێ ل ڕادیۆیا پەیکا ئیرانێ دبیتە بێژەرێ نوچەیێن ڕامیاری ب زمانێ کوردی. پشتی نەمانا ڕژێما پاشایەتی ل ئیرانێ، وەکە سەرنڤیسەرێ ڕوژنامەیا (مردم) یا سەر ب حزبا توودەی یا ئیرانێ کو ب کوردی دەردچوو کار کرییە. ساڵا 1983 حەسەن قزڵجی دهێتە دەستەسەر کرن.
ماموستا و نڤیسەر حەسەن قزڵجی دەمێ کوو کەتییە بەندیخانە ژیێ وی 70 ساڵ بووە و پشتی 10 مەهان ل ئەشکەنجەیا جەستەیی و دەروونی دا ل ڕوژا #28-09-1985# ب ئەگەرەک نەدیار، ل زیندانێدە وەغەرا داویێ کر. ناڤهاتی ب دەهان بابەتێن ئەدەبی ل زمانێن فارسی، تورکی، بولگاری و عەرەبی وەرگێڕاینە بوسەر زمانێ کوردی و هەروەسا چەندین بابەتێن زمانەوانی بەڵاڤ کرینە. قزڵجی ڕوڵەکە بەرچاڤ ل بوارێن چیرۆک، گوتار، ڕەخنە و لێکۆڵین و بابەتێن زمانەوانی و وەرگێڕانێ دا هەبوویە. لێ ب مخابنیڤە ژبەر نەهامەتییان، پەردە لسەر ڤان شیانانەدا دانا و نها قزڵجی پتر ب کۆچیرۆکا (پێکەنینا گەدا) تێ نیاسین.
$بەشەک ل بەرهەمێن حەسەن قزڵجی$
ئاشتیخوازیی لادێیی و پەیمانی دوولایی، نڤیسینا حەسەن قزڵجی و عەبدولڕەحمانی زەبیحی، بەغدا 1959
پێکەنینی گەدا کۆمەڵەچیرۆک، 1972، بەغدا
بەرهەمێن چاپ نەکری: تیۆری ئەدەبی، وەرگێڕان ل بولگارییەوە. زاراوەیێ سیاسی کۆمەڵایەتیی وەرگێڕان
کوورتەچیرۆکێن ئەنگیل کارالچیڤ، وەرگێڕان ل بولگاری. [1]