نێعمەت زەحمەتکێش، نووسەر و چالاکڤانی #یارسان#، مێژووی #هۆرە# بۆ ئەو سەردەمە سەرەتاییانە دەگەڕێنێتەوە کەوا مرۆڤ لە ئەشکەوتەکاندا ژیاوە، بەڵام دواتر خراوەتە خزمەت حەماسە و ئایین.
هۆرە شێوازی گۆرانیی ناوچەکانی خوارووی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە و زیاتر لە پارێزگاکانی کرماشان و ئیلام باوی هەیە، بەڵام نیعمەت زەحمەتکێش دەڵێت: لە باشووری کوردستانیش هۆرە ئۆگری هەیە.
بەوتەی نێعمەت زەحمەتکێش، 72 مەقامی هۆرە هەبووە، بەڵام بە هۆی ئەوەی هۆرە خاوەنی نەبووە و ناوەندێک نەبووە کۆی بکاتەوە، ڕەنگە هەندێکی لەنێو چووبێت.
دەقی هەڤپەیڤینی نێعمەت زەحمەتکێش:
ڕووداو: هۆرە شێوازێکی گۆرانیی تایبەت بە یارسانەکانە، وایە؟ یان تایبەت بە ناوچەکانی خوارووی کوردستان بە گشتییە؟
نێعمەت زەحمەتکێش: هۆرە جوگرافیایەکی تایبەت بە خۆی هەیە. بۆ نموونە هەولێر هۆرەچڕی نییە یان ڕەنگە هۆگریشی نەبێت. بەڵام هەر لە کرماشان و لەو شوێنانەی کەوا ناوەندی هۆرەن تاوەکوو ناوچەی سوورداشی نزیک سلێمانی هۆرەچڕی هەیە و پێشوازیش لە هۆرە دەکرێ. بۆ نموونە لە گەرمیان پێشوازی لە هۆرە دەکرێ.
ڕووداو: پرسیارەکە ئەوە بوو، هۆرە تایبەت بە یارسانەکانە یان ناوچەکانی خوارووی کوردستان.
نێعمەت زەحمەتکێش: جارێ باسی جوگرافیای هۆرە بکەم. لە کامێران [شارێک لەنێوان کرماشان و سنە] بەرەو سەرەوە پێشوازیی لە هۆرە ناکرێ، بەڵام کامێران ناوەندێکی هۆرەیە. لە شاری پاوە کە نزیک کامێرانە، هۆرەچڕ نییە. هۆرە جوگرافیایەکی تایبەت بە خۆی هەیە. ئەوە ڕاستە لەنێو یارسانەکان گرنگیی زۆر بە مۆسیقا و ئاوازی ڕەسەن دراوە، بە هەمان شێوە گرنگیی زۆریش بە هۆرە دراوە. چونکە سەردەمانێک هۆرە بۆ ستایشکردن و پیاهەڵگوتنی ئایین بووە.
ڕووداو: مێژووی هۆرە بۆ کەی دەگەڕێتەوە؟
نێعمەت زەحمەتکێش: تاوەکوو ئێستا کەس لێکۆڵینەوەی لەسەر ئەمە نەکردووە و کۆنترین بەڵگە لەسەر هۆرە بخاتەڕوو. بۆ نموونە لەسەر ئامێری مۆسیقا دەڵێن بەپێی ئەو بەڵگەیە لە فڵان کاتەوە هەیە، یان لەسەر شتێک دەڵێن نەخشێک یا پەیکەرێکیان لێ دۆزیوەتەوە، بەڵام هۆرە چونکە دەنگ بووە، دەنگیش وەکوو بەرهەمێک کەمتر دەمێنێتەوە، بۆیە کەس نازانێ. بەڵام لە دەقە کۆنە یارسانەکان، کە ڕیشەیان بۆ هەزار ساڵ دەگەڕێتەوە، ئاماژەی پێکراوە و گرنگیی پێ دراوە.
ڕووداو: لە دەقی چەند ساڵ لەمەوبەر؟
نێعمەت زەحمەتکێش: لە دەقەکانی نزیک هەزار ساڵ لەمەوبەر نیشانەکانی هۆرە دەبینرێت. بەڵام هەندێک کەس پێیان وایە بۆ 7 هەزار، 8 هەزار و 10 هەزار ساڵیش دەگەڕێتەوە. بەڵام من پێم وایە بۆ سەردەمێک کەوا مرۆڤە سەرەتایییەکان کە لە ئەشکەوتەکاندا ژیاون هەستە دەروونییەکانی خۆیان بە دەربڕینی ئەم دەنگەدەنگانە دەربڕیوە و وردەوردە چوارچێوەیەکی بۆ درووست بووە و کاتێک زمان کراوەتەوە و شیعر گوتراوە هۆرەش ڕێکدەخرێت و هۆرە دەکەوێتە خزمەت حەماسە و ئایین.
ڕووداو: هۆرە سەرەتا عاشقانە بووە؟
نێعمەت زەحمەتکێش: هۆرە سەرەتا عیشقی مرۆڤ و سرووشت بووە، شتێک بووە لەنێوان مرۆڤ و سرووشت
ڕووداو: بەڵام دواتر تێکەڵ بە ڕێوڕەسمە ئایینییەکانیش بووە؟
نێعمەت زەحمەتکێش: ڕێک وایە. ئەو کاتەی مرۆڤ لە سرووشت و ئەشکەوتدا ژیاوە، جوانییەکانی سرووشتی بە هۆرە گوتووەتەوە. دواتر کە ئایین و باوەڕ درووست بوو، هۆرە دەکەوێتە خزمەت ئایینەوە. هەر ئێستاش کاریگەریی هۆرە دەیبینیت، هۆرە هەم لەنێو پەیڕەوانی سوننە مەزهەب یان لەنێو یارسان یان لەنێو تەریقەتەکان بە هۆرە وەسفی پیرەکانیان دەکەن.
ڕووداو: یاسا زەردەشتییەکان بە هۆرە دەخوێنرێت؟
نێعمەت زەحمەتکێش: نا. ڕەنگە لە سەردەمی کۆندا خوێنرابێت، بەڵام ئێستا لەنێو زەردەشتیدا نییە، ئێستا هۆرە موڵکی خەڵکی کوردە و تەنیا لەنێو کورددا هەیە.
ڕووداو: چەند جۆر هۆرەمان هەیە؟
نێعمەت زەحمەتکێش: هۆرە بەسەر چەندین بەش دابەش بووە. ناتوانین بڵێین چەند جۆر هۆرە، دەتوانین بڵێین چەند مەقامی هۆرە. ئەمە بۆ توانایی هۆرەچڕەکە دەگەڕێتەوە. هۆرەچڕی وا هەیە دەتوانێت چەندین مەقام بچڕێت و هۆرەچڕیش هەیە دەتوانێت یەک مەقام بچڕێت. بۆیە ناتوانین چەند مەقام دەستنیشان بکەین. بەڵام چەند شێوە هۆرە... هۆرە سەردەمانێک لە بواری ئاییندا بەکار هاتووە، ئێستا لە وەسفی سرووشت و حەماسە و... هەیە
ڕووداو: هۆرە چۆن تێکەڵ بە ئایین بووە؟
نێعمەت زەحمەتکێش: ئەوانەی کە ستایشی خودایان کردووە و نزاکانیان لە ڕێگەی هۆرەوە دەربڕیوە.
ڕووداو: هۆرە خزمەتی کردووە بە زیندوو مانەوەی ئایینی یارسان؟
نێعمەت زەحمەتکێش: هۆرە نەک تەنیا خزمەتی بە ئایینی یارسان کردووە، بەڵکوو خزمەتی بە سێ زاراوەی سەرەکیی زمانی کوردی کردووە. بۆ نموونە هۆرەچڕمان هەیە کەڵک لە شیعری سۆرانی وەردەگرێت، یان هۆرەچڕمان هەیە کەڵک لە گۆرانی وەردەگرێت، یان هۆرەچڕمان هەیە کەڵک لە شیعری ناوچەکانی خوارووی کوردستان وەک کەڵهوڕی، ئیلامی و فەیلی و... وەردەگرێت. یەکێک لە هۆکارەکانی مانەوەی فۆلکلۆری کوردی بەتایبەت لە ناوچەکانی خوارووی کوردستان، هۆرەیە. هۆرە بووەتە هۆی ئەوەی ئەو هەمووە شیعرە کوردییە لەبەر بکرێ.
ڕووداو: هیچ کام لە شێواز و مەقامەکانی هۆرە لەنێو نەچوون؟
نێعمەت زەحمەتکێش: باسم کرد، ئێمە بەڵگەیەک یان شتێکمان لەبەردەستدا نییە کە لە مێژووی کۆندا هۆرە چەند بەزمی هەبووە. بۆ نموونە ئێمە دەزانین لە ڕابردوودا 72 مەقامی فردیوەریی مۆسیقامان هەبووە. بەڵام هۆرە چونکە خاوەنی نەبووە و ناوەندێک نەبووە ئەم شتانە کۆ بکاتەوە، ڕەنگە هەندێکی لەنێو چووبێت. بەڵام دیسان ئەمە بۆ تواناییەکانی هۆرەچڕ دەگەڕێتەوە، هۆرەچڕ هەیە لە هۆرەچڕە کۆنەکان باشتر هۆرە دەچڕێت.
ڕووداو: ئێستا هۆرە بۆ کۆڕ و کۆبوونەوەی شین و سەرخۆشی یان دانیشتنە دۆستانەکان و... هۆرە دەچڕن
نێعمەت زەحمەتکێش: بەڵێ. هۆرە حەماسی هەیە، دڵداری هەیە، دەتوانێت لە وەسفی خودا و ئاییندا بچڕێت، دەتوانێت وەسفی مەعشووقدا بچڕێت، لە وەسفی هەموو شتدا دەتوانێت بچڕێت.
ڕووداو: جیاوازیی نێوان هۆرە و سیاچەمانە چییە؟
نێعمەت زەحمەتکێش: جیاوازییان زۆرە. سیاچەمانە دەکرێت لەگەڵ مۆسیقا یان بەبێ مۆسیقا و بە چەپڵەش بگوترێت، بەڵام هیچ مۆسیقایەک لەگەڵ هۆرەدا ناگونجێت. ئاهەنگی هۆرە لەگەڵ خۆیدایە.
ڕووداو: خۆت هۆرە دەچڕیت؟
نێعمەت زەحمەتکێش: دەنگم خۆش نییە، بەڵام هەر بۆخۆمان هۆرە دەکەین، هۆرەچڕین لای ئێمە نەریتە.[1]