کارەساتی سۆیلەمیش و شەهیدبوونی مام ئاراس و هاوڕێکانی
سەرلەبەیانیی ڕۆژی #07-10-1981# کە هاوکات دەبێت لەگەڵ یەکەم ڕۆژی جەژنی قوربان، مام ئاراس لە مەسەکان و گردی شەریف دەبێت، لەگەڵ جەباری عەلی عەوێز نامەیەک دەنێرێت بۆ سەرکردایەتی (محەمەدی حاجی مەحموود) و دەڵێت: بۆ ماوەی چەند ڕۆژێک دەچینە ناوچەی شارباژێڕ و دەوروپشتی #سلێمانی# و دەگەڕێینەوە... لە پاشنیوەڕۆ کە دەگەنە گردی شەریف، لەوێ چاویان دەکەوێت بە مەفرەزەیەکی شەهید یوسفە لچەی پاسۆک، لەوێش قەناعەت بە هەندێک پێشمەرگەی ئەوان دەکات، سێ لە پێشمەرگەکانی پاسۆکیش لەگەڵ خۆی دەبات، بەڵام شەهید یوسف پێی خۆش نابێت، بۆیە لە کاتی ماڵئاوایی، شەهید یوسف بە پێشمەرگەکانی تری دەڵێت: باش ماچی هەڤاڵەکانتان بکەن، چونکە جارێکی تر نایانبیننەوە... بەڵام مام ئاراس بڕوای وا دەبێت کە هەرگیز یەکێتی تەقە لەو ناکات، چونکە لە ڕووی بۆچوونی سیاسییەوە مام ئاراسیش لە هەندێک شتدا هاوڕا بوو لەگەڵیاندا، بەتایبەتی لە بارەی ڕەسووڵ مامەند و دکتۆر مەحموود، ئەویش دکتۆر مەحموودی پێ باشتر بوو، لە هەمان کاتیشدا ئەو بە مەبەستی ئاشتی دەچێتە ناوچەکە، بە هیچ جۆرێک پلانی شەڕی نەبوو لەگەڵ یەکێتی. هەر لە بارەی ئامانجی جەولەکەشیانەوە، تێکۆشەری دێرین و جێگری فەرماندەی کەرتی حیزبی سۆسیالیستی یەکگرتووی کوردستان (#حسک#)؛ شێخ ئومێد، ڕزگاربووی نێو ئەو ڕووداوەیە و لە هۆڵەندا دەژی و دەڵێت: ئێمە وەک هێزی پێشمەرگەی حیزبی سۆسیالیست لە کۆبوونەوەیەکی فەرمی و ڕای گشتی و تاکەکەسی، مام ئاراس داواکاریی خۆی بۆ هەموو هێزەکە دەربڕی لە کۆبوونەوەکەدا، بە شێوەیەکی زۆر دیموکراتیخواز و ئازادیخوازانە پێشنیاری خۆی و حیزبی خستە بەردەم ئامادەبووان، بەوەی بچن لە گوندەکانی شارباژێڕ بوونی هێزی پێشمەرگەی حیزبی سۆسیالیستی یەکگرتووی کوردستان بۆ تەواوی دانیشتووانی گوندەکە ڕوون بکەنەوە. ئەوە ڕوون بکەنەوە بەوەی ئەوان جگە لەوەی دژ بە حوکمڕانی دەوڵەتی بەعسن، لەگەڵ ئەوەشدا ڕێگای ئاشتی و برایەتی لەگەڵ حیزبەکانی تردا دەگرنه بەر کە دژ بە ڕژێمی بەعس خەبات دەکەن. ئەوانیش وەک هێزی سیاسی و سەربازیی #یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان# کە لە ناوچە و گوندەکانی شارباژێڕدا ڕۆڵی کاریگەریان هەیە و مام ئاراسی گوتوویەتی: ئێمە بە مەبەستی ئاشتی و تەبایی دەچینە ئەوێ و درێژە بە خەباتی سیاسیی خۆمان دەدەین و هەوڵیش دەدەین بتوانین لەگەڵ هێزی پێشمەرگەی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پێکەوە چالاکییەکی مەزن دژ بە ڕژێمی بەعس ئەنجام بدەین. شێخ ئومێد دەڵێت: ئەو کاتەش هەرێمی سێی شارباژێڕ بوو، لە گوندی قاجر دوای کۆبوونەوەکە چەند پێشمەرگەیەک ئامادەیی خۆی دەربڕی و بەڕێ کەوتین. دوای ماندووبوونێکی و زۆر و برسێتی هێندەی تر بێهێزی کردبووین و ئەوەش بووە هۆکاری ئەوەی لە شاتوان واتە: (مەسەکان، ناوگردان، بییەڕەشکە) لە ماڵی حاجی ئەحمەد کە ڕیشسپیی ئاوایی شاتوان بوو و لە هەمان کاتیشدا خەزووری شەهید دلێر جافی یەکێتی بوو، بۆ حەوانەوە و پشوودان؛ ژەمێک نانمان خوارد. من لێرەدا سەرنج و تێبینیم بۆ ئەو مەبەستە هەیە، گەر مام ئاراس ڕووخسارێکی جوان و ڕەفتارێکی مەردانە و دڵسۆزێکی ئەندازەبەدەر نەبووایە، چۆن مام ئاراس فەرماندەیەکی حیزبی سۆسیالیست، خۆشەویستی و شەرەفمەندێتیی لەنێو بنەماڵەی حاجی ئەحمەددا جێی خۆی کردبووەوە؟ ئەوان خەزووری شەهید دلێر جافی یەکێتی و ئەمانیش سۆسیالیست؟ دواتر لە شاتوان وەک پیشەی هەمیشەیی، هێزی پێشمەرگەی کوردستان بۆ هاتوچۆکردنیان لە گوندێکەوە بۆ گوندێکی تر بە تراکتۆر ماوەی نێوان گوندەکانیان دەبڕی، لە شاتوان تراکتۆرێک بۆ هێزەکەی مام ئاراس ئامادە دەکەن و بۆ ئەوەی بەرەو موانەکان بڕۆن، ئەوانەی نزیکی گوندەکانی کانیپانکەن، لەوێشەوە بپەڕنەوە گوندەکانی شارباژێڕ. هەر هەمان ڕۆژ بەڕێ دەکەون و نزیکی سەرلەئێوارە دەگەنە نێوان هەردوو گوندی سۆیلەمیش لە شارۆچکەی #شارەزوور#، بەڵام پێش ئەوەی بگەنە گوندی سۆیلەمیش، هێزی پێشمەرگەی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان کە شەوکەتی حاجی مشیر و حامیدی حاجی غالی و عومەر عەزیز فەرماندەیان دەبن، بەسەر گردەکانی سنووری گوندەکەدا دامەزرابوون و لەناو گوندەکەشدا هێزکی تری یەکێتیی تیا بوو. پێشوەخت هەر هەموو گوندەکان تا دەگەیشتە #دەربەندیخان# و سورێن و هەورامان، هەموو حیزبی سۆسیالسیتی یەکگرتووی کوردستان (حسک) بە مەبەستی کار و چالاکییەکانیان جەولەیان تیا دەکرد. بەڵام پێش چەند ڕۆژێک مام ئاراس کەسێک ئاگادار دەکاتەوە بەوەی ڕێنیشاندەر و ڕێنماییکەر و شایەتحاڵی ئەوە بێت کە پێیان ڕابگەیەنێت بەوەی هێزی پێشمەرگەی کام حیزب لەوێدا بێت و ئایا چەکدار لەو سنوورەدا هەیە! بەڵام کەسی باوەڕپێکراو خیانەت دەکات و دەڵێت: گوندی سۆیلەمیش چەکداری تیا نییە. ئیدی مام ئاراس و هێزەکەی بە تراکتۆرێک دەگەنە ئەوێ و کاتێک مام ئاراس بەسەر یاڵەکانەوە چەکدار دەبینێت و داوا لە پێشەمەرگەکانی دەکات کە هەر هەموو لە تراکتۆرەکە دابەزن، هێزەکەی یەکێتی لەناو دێوە دەکەونە تەقەکردن لە هێزەکەی سۆسیالیست کە لە دوو تراکتۆردا دەبن بەرەو ناو دێی سۆیلەمیش دێن، هەر لەناو تراکتۆرەکەدا دوو لە پێشمەرگەکانی سۆسیالیست شەهید دەبن. وەک خەڵکی گوندەکە باسی دەکەن کە خۆیان ڕووداوەکەیان بینیوە، شەڕێکی قورس لەنێوان ئەم دوو هێزەدا تاوەکوو تاریکایی ئێوارە بەردەوام دەبێت. هەندێک لە پێشمەرگەکانی سۆسیالیست هەڵدێن و ڕزگاریان دەبێت، لەوانەش: (جەباری عەلی عەوێز، عەلی چەلەبی، کامەرانی سەعە چەتە، ڕزگاری کەریم باقی، نەورۆزی سەموون، عەتای وەستا مەحموود)، لە پێشمەرگەکانی پاسۆک: (عومەری مام تۆفیق، بابە ڕەسووڵ، کەمالە سوور، فەتاح قڕگەیی، شێخ ئومێد). هەر چی ئەوانی ترە دوای شەڕێکی بەرگریکردن، مام ئاراسیش تا دوا فیشەکی نێو مەخزەنی کڵاشینکۆفەکەی بەرگری لە مان و نەمان لە خۆی و هێزەکەی دەکات. کاتێکیش فیشەکی پێ نامێنێت، تفەنگەکەی خۆیانی تێ دەگرێت و دواتر بەبێ تفەنگ بەدیل دەگیرێت و چەند پێشمەرگەیەکی تری هێزەکەشی بەدیل دەگیرێن و چەند پێشمەرگەیەکیش لەو شەڕەدا شەهید دەبن. مام ئاراس و چوار پێشمەرگەی تر کە دووانیان بریندار دەبن، بەدیلی دەکەونە دەست هێزەکانی یەکێتی. یەکێک لە پێشمەرگە دیلە بریندارەکان بە ناوی محەمەد عەزیز کە ناسراوە بە حەمەی عەزە کەچەڵ، کە بەرگریی زۆر لە مام ئاراس دەکات و بریندار دەبێت، بەئازارەوە هەندێک جنێو دەدات، دەستبەجێ لەوێدا لەبەر چاوی خەڵکی ئاوایی شەهیدی دەکەن. هەر بەو ئێوارەیە خەڵکی گوند تەرمی، هەر سێ پێشمەرگە شەهیدەکەی سۆسیالیست لە خوارئاوای سۆیلەمیش بەخاک دەسپێرن. هەر چی مام ئاراس و سێ پێشمەرگەی تر دەبێت، بەدیلی دەکەونە دەستی هێزەکانی یەکێتی. خەڵکی گوندەکە تکای زۆر دەکەن کە نەیانکوژن، بەتایبەت مام ئاراس کە فەرماندەیەکی ناسراو و خۆشەویستی خەڵکی ناوچەکە بوو، ئەوانیش بەڵێن دەدەن بە خەڵکی گوندەکە کە هیچیان لێ ناکەن، بەڵام بەداخەوە ڕاستگۆ نابن لەگەڵ گفتی خۆیان، هەر ئەو شەوە دەڕۆن بەرەو گوندی تەپەکەل، لەوێ دادگایەکی مەیدانی دادەنێن بۆیان و لەسەر برووسکەی #نەوشیروان مستەفا# بڕیاری شەهیدکردنیان بۆ دەدەن. دیارە محەمەدی حاجی مەحموود دەبێت زانیاریی تەواوی هەبێت لە بارەی فەرمانی شەهیدکردنی مام ئاراس لەلایەن نەوشیروان مستەفاوە، چونکە ئەو خۆی جگە لەوەی فەرماندەی ناوچەکە بووە، هاوڕێ و دۆستی نزیکی شەوکەتی حاجی موشیر و حامیدی حاجی غالی بووە، بۆیە دەڵێت:
بەڵام بە پێچەوانەی زانیاریی کتێبی ڕۆژژمێری پێشمەرگەیەکی محەمەدی حاجی مەحموود، هەندێک لە فەرماندەکانی یەکێتی و بەشداربووی نێو ئەو کارەساتە لە دواییدا باسیان دەکرد، لەسەر برووسکەی نەوشیروان مستەفا؛ ئێمە شەهیدمان نەکردن... بەڵام لە زاری شایەتحاڵی زیندووانی نێو گوندەکە و شێخ ئومێد کە یەکێکە لەو تێکۆشەرانەی ڕزگاربووی نێو ئەو کارەساتە جەرگبڕە، تەواوی مێژووەکە دەگێڕنەوە، لە گریمانەیەکیشدا بە برووسکەی نەوشیروان مستەفا ئەو دیلانە شەهید نەکراون، بەڵام مێژووی شەڕی کورد کوشتن بە مێژوویەکی خوێناوی و بەرژەوەندیی حیزبەکان و قوربانیدانی نەوەی ئەم میللەتە باس دەکرێت و نکۆڵییش لەو مێژووە ناکرێت دوژمنانی گەلی کوردی پێ شاد دەبێت.
بۆیە لە بەرەبەیانیی ڕۆژی 8/10/1981دا کە هاوکاتە لەگەڵ یەکەم ڕۆژی جەژنی قوربان، دوای ئەوەی خەڵکی گوند نانی بەیانیی جەژن دەبەن بۆ مام ئاراس و هاوڕێکانی، وەک دەڵێن پێشمەرگەکان پێیان دەڵێن بۆ نانەکە خەسار دەکەن، ئێمە دەتانکوژین، ناهێڵن نمەکی نانی ئەو جەژنە بکەن... مخابن، دوور لە هەموو عورفێکی ئایینی کە لەلای موسڵمانان پیرۆزە، لە یەکەم ڕۆژی جەژنی قورباندا مام ئاراسی هاوڕێم و سێ پێشمەرگەکەی تر بە دەستی هێزەکانی یەکێتی دەبنە کۆچی قوربانیی شۆڕش. بۆیە لەو کارەساتە پڕ لە ئازارە، (مام ئاراس و حەمەی عەزە کەچەڵ و لەتیفی سالە گاکوژ و بەرزان عومەر خراپەیی و خالیدی حاجی کەریم بێکراس و فارسی مەلا گورون و عومەر گەڕەدێی) شەهید دەبن. مام ئاراس ساتەوەختی شەهیدبوونی؛ لاوێکی تازەپێگەیشتوو بوو، ئەو تەنها بیست و چوار ساڵ تەمەنی بوو، مێژوویەکی پڕ لە شکۆی بۆ خۆی نووسییەوە، هەموو ئەوانەشی بەشدار بوون لەبەردەم ئەو تاوانەی دژ بە ئه و کرا، ڕۆژێک دێت زبڵدانی مێژووش ئامادە نییە بیانگرێتە خۆی.


#شەهاب کەریم#
#مێژوویەک لە لوولەی تفەنگەوە؛ ڕۆژگارە سەختەکانی شاخ 1979-1991# [1]