🔓 چوونەژوورەوە
➕ تۆمارکردنی بابەت
⌨ کیبۆرد
📁 زۆرتر ...
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا: شوێننامە - وەشانی 2ەم
🏠|📧|دەربارە!|پەڕتووکخانە|📅 16-12
🏠 دەستپێک|📧 پەیوەندی|💡 دەربارە!
|
📅 ئەمڕۆ 16-12 لە مێژوودا
📅کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان
📅 رۆژەکان
📆16-12-2019
📆15-12-2019
📆14-12-2019
📆13-12-2019
📆12-12-2019
📆11-12-2019
📆10-12-2019
📂 زۆرتر ...
📅16 December
📝 بەڵگەنامەکان
📊 ئامار و راپرسی
✌️ شەهیدان
💚 ئەنفالکراوان
☪ قوربانیی شەڕی دەوڵەتی ئیسلامی - داعش
😞 قوربانیی شەڕی ناوخۆ
👩 قوربانیی توندوتیژی
📅 رۆژی لەدایکبوون
📅 رۆژی کۆچی دوایی
|💳 کۆمەکیارمەتیمان بدە بۆ پێکهێنانی کوردیپێدیایەکی باشتر. تەنانەت کۆمەکێکی بچووکیش دەبێتە یارمەتیدەرمان.
یارمەتیی ئێوەمان دەوێت بۆ:
* بەدەستهێنانی تەکنەلۆجیای باشتر و خێراتر...
* دانانی ئۆفیسێک بۆ رێکخراوی کوردیپێدیا لە باشووری کوردستان.
* دامەزراندنی چەند کارمەندی تایبەت بەخۆیەوە، تا بەردەوام ناوەڕۆکی کوردیپێدیا باشتر بکرێت.
|📕 پەڕتووکخانەگەورەترین و پۆلێنکراوترین پەڕتووکخانەی دیجیتاڵی کوردی! - (10,547) پەڕتووک|||
📅 14-12-2019
باکووری کوردستان
- پارتی دیموکراتی گەلان (هەدەپە) دەنگی به و رەشنوسە نەدا کە لەلایەن ژمارەیەک پارتی تورکیاوە ئامادەکرا و تیایدا ناڕەزاییان بەرامبەر بڕیاری ناساندنی کۆمەڵکوژی ئەرمەنەکان بەجینۆساید لەلایەن ئەمریکاوە نیشاندا.[1]
- حەیرانبێژ (دەنگبێژ) سلۆ قز کە هەموو خزمەکانی لە کۆمەڵکوژی دەرسیم لە ساڵی 1938 گیانیان لەدەستدا، لە تەمەنی 104 ساڵیدا کۆچی دوای کرد.[4]
رۆژهەڵاتی کوردستان
- کاسبکارێکی کورد بە ناوی عەزیز مەعرووفی کوڕی حوسێن و خەڵکی گوندی بێمزوورتێ، سەر بە شاری شنۆ، بە تەقەی راستەوخۆی ه
📅 14-12-2019
🏷️ پۆل: رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
لە چالاکییەکانی ئەمڕۆ: 14-12-2019
کلیک بکە بۆ زانیاریی زۆرتر و وێنەی گەورەتر!
👫 ئەفراسیاو هەورامی
د.ئەفراسیاو هەورامی کەسایەتییەکی گەورەی روناکبیری و ئەرشیفی کوردستان بوو، ئەو ماوەیەی لە یەکێتیی سۆڤیەت بوو، دەرفەتێکی زێرینی بۆ رەخسا بۆ ئەوەی بەڵگەنامە و ئەرشیفی ئەو وڵاتە هەڵ بداتەوە و ئەو بابەتە گرنگانەی کە پەیوەندی بەمێژووی کوردەوە هەبوو وەک نووسین یاخود وەرگێڕان ئامادەیان بکات و وەک کتێب چاپ و بڵاویان بکاتەوە.
خاوەنی 21 کتێبە کە هەندێکیان چاپکراون و ئەوانی دیکەیان وەک دەستنووس ماونەتەوە.
ئەفراسیاو کوڕی حەمە شەریف کوڕی خواجە حسێنە و بەئەفراسیاو هەورامی ناسراوە.
رۆژی 21 ئاداری 1957 لەشارو
👫 ئەفراسیاو هەورامی
🏷️ پۆل: کەسایەتییەکان
ئەفراسیاو هەورامی
کلیک بکە بۆ زانیاریی زۆرتر و وێنەی گەورەتر!
👫 خالید دلێر
شاعیری گەورەی کورد کە خاوەنی یەکەم سروودی پێشمەرگایەتی بووە و چەندین هەڵبەست و شعری نەتەوایەتی و ئاواز ی بەرهەمهێناوە لە 20 ئابی ساڵی 1933 لە شاری کۆیە لە گەرەکی بەفری قەندی لەدایک بووە و لەساڵی 1946 ەوە دەستی کردوە بەخەباتی سیاسی و نواندنی چالاکی و سەرەتا لەگەڵا کۆمەڵەی پێشکەوتنی خوێندەورای دەستی کردووە بەچالاکی سیاسی و دوای برینی چەندین پلەی حزبی لە حەفتاکانی سەدەی رابردوو دەست لە کاری حیزبایەتی دەکێشێتەوە و وەک کەسێکی نەتەوەیی لە کاروچالاکیەکانی بەردەوام دەبێت.
خالید دلێر جگە لە نوسینی چەندی
👫 خالید دلێر
🏷️ پۆل: کەسایەتییەکان
خالید دلێر
کلیک بکە بۆ زانیاریی زۆرتر و وێنەی گەورەتر!
👫 مستەفا ساڵح کەریم
ساڵی 1933 لەشاری سلێمانی لەدایک بووە.
لەسەرەتای لاوی یەوە چۆتە ریزی حزبی شیوعی عێراقەوە.
ساڵی 1949 لە پۆلی چوارەمی ئامادەیی لەسەر چالاکیی سیاسی فەسڵ کراوە.
ساڵی 1950 لەبەر ئەوەی لەئامادەیی وەرنەگیراوەتەوە چۆتە – خانەی مامۆستایان- لە بەغدا.
ساڵی 1951 لەلایەن تەحقیقاتی جینائیەوە لەبەغدا گیراوە. لە 4/6/51 بەربوە بەکەفالەتی کەسی زامن، یان بەند کردنی بۆ ماوەی ساڵێک.
دوای تەواو کردنی خوێندن پاڵێوراو بوە بۆ چوونە دەرەوەی وڵات بۆ خوێندنی باڵا، تەحقیقاتی جینائی رێی پێ نەداوە. لەبواری پەروەردەدا
👫 مستەفا ساڵح کەریم
🏷️ پۆل: کەسایەتییەکان
مستەفا ساڵح کەریم
کلیک بکە بۆ زانیاریی زۆرتر و وێنەی گەورەتر!
📊 بابەت 366,702 | وێنە 56,387 | پەڕتووک PDF 10,547 | فایلی پەیوەندیدار 36,484 | 📼 ڤیدیۆ 161 | 🗄 سەرچاوەکان 13,036 |
📌 رۆژەڤ
📂کاندیدەکانی هەڵبژاردنی 2018
📂کاندیدی پارتە کوردییەکان
📂عەفرین
📂خۆپیشاندان
📂بوومەلەرزە
📂حەشدی شەعبی
📂کەرکوک
📂جەلال تاڵەبانی
📂مووچە
📂ریفراندۆم
📂داعش
ئەنجام: 6 تۆمار دۆزرایەوە، لاپەڕە 1 لە 1 ژمارەی تۆمار لە لاپەڕەیەکدا:
ریزبەندی














ℹ️
🔄 نوێکردنەوە
📥 Export to MS Excel
Facebook
Twitter
Google+
LindedIn
Viber
Facebook Messenger
WhatsApp
Email
📋 Copy Link to Clipboard
🔤 بەندپساندن | 🏷️ پۆل: وشە و دەستەواژە | زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
✍️
بەندپساندن
🔤 وشە و دەستەواژە

بەندپساندن، پەت پساندن(نامحترمانە)، خۆدەرباز کردن، بند گسستن [1]
⚠️ تێبینی: کوردیپێدیا بەهیوایە تەواوی وشە و دەستەواژە کوردییەکانی هەموو شێوەزمانەکان بە پێناسی رێزمانییان و خستنە رستەیانەوە کۆبکاتەوە و وێنەی پێویستیش بۆ زۆریان پەیدابکات، تکایە یارمەتیی کوردیپێدیا بدە...

🗄 سەرچاوەکان
[1]📕 پەڕتووک | 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | کاوە - فەرهەنگی فارسی - کوردی - بەرگی 1؛ دانانی: عەبدوڵڵا ئیبراهیمی؛ چاپی یەکەم - 2012

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل:🔤 وشە و دەستەواژە
🏳️ زمانی بابەت:🏳️ کوردیی ناوەڕاست
🗺 وڵات - هەرێم➡️ رۆژهەڵاتی کوردستان

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
©️ خاوەنی ئەم بابەتە بەسوپاسەوە، مافی بڵاوکردنەوەیی بە کوردیپێدیا بەخشیوە! یان بابەتەکە کۆنە، یاخود بابەتەکە موڵکی گشتییە.
✨ کوالیتیی بابەت: 68% ✔️
68%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Feb 18 2019 10:48PM تۆمارکراوە
👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Feb 18 2019 11:19PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
⚠️ ئەم بابەتە بەپێی 📏 ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
👁 ئەم بابەتە 21 جار بینراوە

✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
⠪ بەشکردن
Facebook
Twitter
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
بەندپساندن
🔤 وشە و دەستەواژە

📚 فایلی پەیوەندیدار: 0
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 1
📕 پەڕتووکخانە
1.👁️کاوە - فەرهەنگی فارسی - کوردی - بەرگی 1
📂[ زۆرتر...]
🔤 پردپساندن | 🏷️ پۆل: وشە و دەستەواژە | زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
✍️
پردپساندن
🔤 وشە و دەستەواژە

1- ؛ بێبەشبوون، بێبەشمانەوە، پردپساندن (پردی قەیامەتێی لێ‎پسا)، پردخراکردن، 2- ؛ بێبەش کردن، 3- غرق کردن ؛ بناوکردن، بنئاو حستن، ژێرئاوکردن، غەرقکردن، قووت کردن، کۆسیکرن، نغزۆکردن، نۆقاندن، پل شکستن[1]
⚠️ تێبینی: کوردیپێدیا بەهیوایە تەواوی وشە و دەستەواژە کوردییەکانی هەموو شێوەزمانەکان بە پێناسی رێزمانییان و خستنە رستەیانەوە کۆبکاتەوە و وێنەی پێویستیش بۆ زۆریان پەیدابکات، تکایە یارمەتیی کوردیپێدیا بدە...

🗄 سەرچاوەکان
[1]📕 پەڕتووک | 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | کاوە - فەرهەنگی فارسی - کوردی - بەرگی 1؛ دانانی: عەبدوڵڵا ئیبراهیمی؛ چاپی یەکەم - 2012

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل:🔤 وشە و دەستەواژە
🏳️ زمانی بابەت:🏳️ کوردیی ناوەڕاست
🗺 وڵات - هەرێم➡️ رۆژهەڵاتی کوردستان

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
©️ خاوەنی ئەم بابەتە بەسوپاسەوە، مافی بڵاوکردنەوەیی بە کوردیپێدیا بەخشیوە! یان بابەتەکە کۆنە، یاخود بابەتەکە موڵکی گشتییە.
✨ کوالیتیی بابەت: 68% ✔️
68%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Feb 22 2019 8:39AM تۆمارکراوە
👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Feb 22 2019 9:09AM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
⚠️ ئەم بابەتە بەپێی 📏 ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
👁 ئەم بابەتە 26 جار بینراوە

✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
⠪ بەشکردن
Facebook
Twitter
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
پردپساندن
🔤 وشە و دەستەواژە

📚 فایلی پەیوەندیدار: 0
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 1
📕 پەڕتووکخانە
1.👁️کاوە - فەرهەنگی فارسی - کوردی - بەرگی 1
📂[ زۆرتر...]
🏰 چەمی دبس هەرکی | 🏷️ پۆل: شوێنەکان | زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
✍️
چەمی دبس هەرکی
🏰 شوێنەکان

گەڕەکێکی گەندنشینە لە شارۆچکەی خەبات سەر بە پارێزگای هەولێرهەولێر.
⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل:🏰 شوێنەکان
🏳️ زمانی بابەت:🏳️ کوردیی ناوەڕاست
⛰️ تۆپۆگرافی~ گردۆڵگەیی
💎 جۆری شوێن / شوێنەوار◾ شارۆچکە
💎 جۆری شوێن / شوێنەوار🏘️ گەڕەک
🌐 زمان - شێوەزار🏳️ کرمانجیی ناوەڕاست
🏙 شار و شارۆچکەکان⚪ خەبات
🏙 شار و شارۆچکەکان♖ هەولێر
🗺 وڵات - هەرێم⬇️ باشووری کوردستان

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
©️ خاوەنی ئەم بابەتە بەسوپاسەوە، مافی بڵاوکردنەوەیی بە کوردیپێدیا بەخشیوە! یان بابەتەکە کۆنە، یاخود بابەتەکە موڵکی گشتییە.
✨ کوالیتیی بابەت: 80% ✔️
80%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (جوان عومەر ئەحمەد)ەوە لە: Jul 12 2019 3:17PM تۆمارکراوە
👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jul 15 2019 9:06PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
👁 ئەم بابەتە 62 جار بینراوە

✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
⠪ بەشکردن
Facebook
Twitter
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
چەمی دبس هەرکی
🏰 شوێنەکان

📚 فایلی پەیوەندیدار: 0
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 5
🏰 شوێنەکان
1.👁️باستام
2.👁️چەمە دبس
3.👁️خەبات
4.👁️گوندک
5.👁️مەلا عومەر
📂[ زۆرتر...]
🏰 چەمە دبس | 🏷️ پۆل: شوێنەکان | زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
✍️
چەمە دبس
🏰 شوێنەکان

گەڕەکێکی گەندنشینە لە شارۆچکەی خەبات سەر بە پارێزگای هەولێرهەولێر.
⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل:🏰 شوێنەکان
🏳️ زمانی بابەت:🏳️ کوردیی ناوەڕاست
⛰️ تۆپۆگرافی~ گردۆڵگەیی
💎 جۆری شوێن / شوێنەوار◾ شارۆچکە
💎 جۆری شوێن / شوێنەوار🏘️ گەڕەک
🌐 زمان - شێوەزار🏳️ کرمانجیی ناوەڕاست
🗺 وڵات - هەرێم⬇️ باشووری کوردستان

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
©️ خاوەنی ئەم بابەتە بەسوپاسەوە، مافی بڵاوکردنەوەیی بە کوردیپێدیا بەخشیوە! یان بابەتەکە کۆنە، یاخود بابەتەکە موڵکی گشتییە.
✨ کوالیتیی بابەت: 76% ✔️
76%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (جوان عومەر ئەحمەد)ەوە لە: Jul 12 2019 3:17PM تۆمارکراوە
👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jul 15 2019 9:06PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
👁 ئەم بابەتە 72 جار بینراوە

✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
⠪ بەشکردن
Facebook
Twitter
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
چەمە دبس
🏰 شوێنەکان

📚 فایلی پەیوەندیدار: 0
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 5
🏰 شوێنەکان
1.👁️باستام
2.👁️چەمی دبس هەرکی
3.👁️خەبات
4.👁️گوندک
5.👁️مەلا عومەر
📂[ زۆرتر...]
📖 دبستانا کوردا ل باژارێ خۆیێ ل سالا 1913 | 🏷️ پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳️ کرمانجی - کوردیی باکوور
✍️

دبستانا کوردا ل باژارێ خۆیێ ل سالا 1913

سالا 1913ا د ناڤا دیرۆکا کوردادا بێ شۆپ نینە. بوویەرێن سیاسی، د وێ دەمێدا چ ل هەرێمێن کوردستانێ و چ ژ ئاقارێن وێ دەر، ددان خویاکرن، کو دنیا ‌ بەرب شەرێ مەزن دچه. سالا 1913ا سالا حوکومداریا جوانتورکایە پێنجا بوو. ئه و پێنج سال سەر دەولەتا تورکیا ئۆسمانیێ گەلەکی گران رۆشنتن. جوانتورک د شەرێن همبەری ئیتالیایێ (س. 1911 1912) و همبەر دەولەتێن بالقانێ (س. 1912) شکەستن و مەجبوور بوون هنە پەرچە ژ ئەردێ ئیمپێراتۆریا ئۆسمانیێ ژ دەستێ خوە بەردن.
حوکومداریا جوانتورکا د ناڤا گێژگەرینا دیرۆکیە تەلووکەلی و تووژدا پێک دهات. دەولەتێن ئەورۆپایێ یێن مەزن ببوون دو بر و سیاسەتا خوە یا دژاتیێ ل سەر خالیا دەولەتا ئۆسمانیێ ب ئاکتیڤی دمەشاندن. د ناڤا ڤێ گێژگەرینێدا جوانتورکا دخواستن ژ بۆنا قەوینکرنا حوکومداریا خوە فەیدا ژ ڤێ دژاتیێ بگرن. دۆستێ ئۆسمانیێ کەڤن ئەلمانیا قەیسەریێ ئیجار ژی پشتەڤانیێ ل جوانتورکا دکر.
پشتی شەرێ بالقانێ د ناڤبەرا حوکومەتا جوانتورکا و ئیرانێدا ژ بەر ئاستانگا سینۆر رەوشەکە سیاسیە خەتەر پەیدا‌ ببوو. ژ بەر ڤێ ئا‌ستەنگێ رووسیا قەیسەریێ لەشکەرێ خوە کربوو ئەردێ ئیرانێ. وی دخواست هەڤسەرا لەڤئانینا هەردو ئالیا دەستێ خوەدا خوای بکە، چارەسەرکرنا ئاستەنگا سینۆر گۆری داخواز و شەرتێن خوە پێک بینە. لێ دەولەتێن ئەورۆپایێ ژی ژ بۆنا کو رووسیا د ڤێ پرسێدا تەنێ سەرگۆڤەندی نەبە، دکرن کو دەستێ وانا ژی تێدا هەبە.
سەرەتایا ئاستانگا سینۆر چ بوو؟
وەک ئەم زانن، هێن د دەستپێکا سەدسالیا XVI دا ئەرد و خالیا کوردستانێ د ناڤبەرا تورکیا ئۆسمانیێ و ئیرانا شاهیێدا هاتبوو پارڤەکرن. سینۆرێ ڤان هەردو دەولەتا سەر خالیا کوردستانێ ڤا دەرباز دبوو. ئەڤ سینۆر خویانیبوو، سیمبۆلیک بوو. گاڤا سەرۆکلەشکەرێن کوردا حوکومداریا ئیرانێ سەر خوە قەبوول دکرن، خەتا سینۆر دلڤیا بەرب رۆژئاڤایێ، گاڤا حوکومداریا تورکیایێ ناس دکرن خەت دلڤیا بەرب رۆژهلاتێ. سەر ڤێ ژی ناڤبەرا ڤان هەردو دەولەتا ژ سەدسالیا XVI دەستپێکری هەتا بێ بگهیژە سەدسالیا XX، هەرگاڤ ئاستەنگ و پەڤچوونێن سەر سینۆر چێ دبوون و گەلەک جارا ژی ئه و د ناڤبەرا ئیرانێ و تورکیایێدا دبوون هۆیا شەرێن گران.
سەربخوەیا میرگەهێن کوردا ل تورکیایێ د سەدسالیا XIX دا ب دەستێ زۆرێ هاتە هلانین. حوکومداری ل ڤان ناڤچەیاندا کەتە دەستێ ئادمینیستراسیا ئیمپێراتۆریا ئۆسمانیێ. ئادمینیستراسیا ئۆسمانیێ دکر، کو د ویلایەت و قەزایێن سەر سینۆرێ ئیرانێدا جیێ خوە بگرە. ژێرا پەیویست بوو سینۆرێ خویا و ژ ئالیێ دەولەتاندا ناسکری هەبە. بۆنا پێکئانینا ڤی ئارمانجی د نیڤەکا سەدسالیا XIX دا کۆمیسیۆنەکە ناڤنەتەوی ژ ئینگلیسا، رووسا، تورکا و ئیرانیا پێک هات. ئەڤ کۆمیسیۆن دۆرا چار سالا، ژ سالا 1848 هەتا سالا 1852ا ئەرد خالیا کو ناڤبەرا تورکیایێ و ئیرانێ ببوو پرسا حوجەتێ، ژ باشوورێ گرتی هەتانی باکوورێ دا بن پیێ خوە و یەک ب یەک رەوشا وێیە گێئۆگرافی، ژیانا گەل یا سۆسیال ئابووری لێنهێری. ئەنجامێن ڤێ لێگەرینێ نوێنەرێن ڤان هەرچار دەولەتا پاشوەختیێ ب پرتووکێن تایبەتی چاپ کرن، لێ ب گشتی کۆمیسیۆن د پارڤەکرنا کوردستانێدا نەهاتە سەر بریارەکێ و ئه و پرس دیسا ما نیڤجی.
ژ دەستپێکا سەدسالیا XX ئاستەنگا سینۆر ناڤبەرا تورکیایێ و ئیرانێ ژ بەر ئاگرێسیا ئۆسمانیا گهیشتە تووژایا نوو. سالا 1905ا سولتان ئەبدول حەمیدێ دودا لەشکەرێ خوە دەربازی سەر ئەردێ ئیرانێ کر و مەزیلەکی پر فرە ژ دەستێ ئیرانێ گرت. ب گۆڤەکا خوەڤا ئەردێ زەفتکری، دەڤدەڤی وەکە بەرگەها پارچێ کوردستانێ، کو د بن باندوورا ئیرانێدا مابوو، هەبوو.
ئەڤ قرارا تورکا یا لەشکەریێ ژ ئالیێ دەولەتێن ئورۆپایێ چاوا ئاگرێسیا هاتە نرخاندن. لێ کەس خوە نە دا بەر، کو لەشکەرێن ئۆسمانیێ ژ ئیرانێ دەرخە. ژ بەر کو خالیا کوردستانا ئیرانێ نێزیکی سینۆرێ رووسیایێ بوو و ئه و ئەرد همبەری تورکیا ئۆسمانیێ جیکی ستراتێجیک بوو و ژ بۆنا کو رووسیا تابیێ خوە یێن ئابووری و پۆلیتیک ل ئیرانێ‌ ئوندا نەکە، قەیسەرێ رووسا ب داخوازا دەولەتا ئیرانێ ژ ئالیێ ماکویێ و تەورێزێ لەشکەرێ خوە کرە ئیرانێ. ئەڤ حال دۆم کر هەتا جوانتورک هاتن سەر تەخت. حوکومدارێن نوو دەست ژ سیاسەتا ئەرد زەفتکرنێ نەشکاندن. بێتر، وان دخواست هەلا خالیا زەفتکری ل ئیرانێ هێن فرە بکن. د ڤێ سیاسەتا خوەیە ئێکسپانسیۆنیێدا گومانا وانا هەبوو ب فێلبازی ئەشیرێن کوردا ژی ژ خوەرا بکن پشتەڤان. سیاسەتا وانا همبەری کوردا هەر ئه و بوو، کو ئەشیرێن کوردا یێن هەردو بەرێن سینۆر راکن همبەری هەڤ، ئالان تالانێ دەستپێبە، کورد بێنە کوشتن، گوند وێران ببن و بێتفاقیا ناڤا ئەشیرا خورت بە.
ژ دەستپێکا سەدسالیا XX د ناڤا سیاسەتا رووسیایێ دا همبەری کوردا هنە گوهاستنێن پۆزیتیڤ جیگرتن.
ل رۆژهلاتا نێزیکدا چقاس نگێ رووسیایێ جی دگرت، هەوقاس کارمەندێن دەولەتێ فەهم دکرن، کو بێی پەیوەندیا دۆستانیێ تێڤی کوردا کارێ وان یێ‌ ئابووری و سیاسی ل ڤان دەوارادا نامەشە. ژ بەر ڤێ ژی ژ دەستپێکا سەدسالیا XX، ب تایبەتی پشتی هاتنا جوانتورکا ل سەر حوکوم، سیاسەتا رووسیایێ ل ناڤا ئەشیرێن کوردا ب جارەکێڤە رەنگێ خوە گوهاست و چەلەنگتر بوو. رووسیا دەستپێکر ب رییا دیپلۆماتێن خوە یێن کۆنسوولخانا و زاپتێن لەشکەریێ پەڤگرێدانا راستەراست تەڤی سەرۆکلەشکەرا و ناڤدارێن کوردا چێ بکە. د ڤێ مەیدانێدا کارێ رووسیا ب خورتی مەشیا. بێی وێ ژی، هێن بەرێڤا داخوازا گەلەک ئەشیرێن کوردا هەبوو بێن سەر ئەردێ کاڤکاسێ، وار کۆزێ خوە داینن و بن حوکومداریا رووسیایێ بسترن.
ناڤدارێن کوردا، سەرۆکێن هێزێن کوردایە ئازاداریێ شێخ سەلام بارزانی، شێخ مەحموود بەرزنجی، شێخ تاهایێ شەمدینانێ، سمکۆ، پرانیا ناڤدارێن ژ مالباتا بەدرخانیا ژ ڤان سالان دەسپێکری پەیوەندیا خورت تەڤی رووسا دبەستن و گەلەکێن ژ وانا پاشوەختیێ دەما رۆژێن تەلووکە، ژ بەر هێزێن رۆمێ رەڤیان و خوە ل رووسا سپارتن.
ناڤبەرا سالێن 1911 1914 ئۆتۆریتێیا رووسیا قەیسەریە ناڤا ئەشیر و هێزێن کوردا ب جارەکێڤا زێدە بوو. ئەڤ گوهاستن نە ژ بەر وێ بوو، کو سیاسەتا رووسیایێ همبەری دۆز و ئارمانجا گەلێ کورد هاتە گوهاستن و رەنگێ دلداریێ ستاند. نا. سیاسەتا رووسیایێ هێن ژی د پرسا کورد و کوردستانێ دا نیڤجی بوو، نە سەر پشتەڤانیا دۆزا گەلێ کورد بوو، لێ ئه و سەر فەیدەگەریا رۆژانە بوو. ئه و گوهاستن بەلکی پایێ پرێ ژ وێ بوو، کو کورد ژ حالێ خوەیی بندەست و بێماف بێزەر ببون و چێتر ددیتن حوکومداریا رووسیایێ سەر خوە قەبوول کن، نەک بمینن بن دەستێ تورکیایێ و ئیرانێ. سەر ڤێ داخوازێ ژی رووسیا سیاسەتا خوه یا‌ رۆژانە و فەیدەگەریێ ئاڤا کر.
ئەگەر ئەڤ سیاسەت همبەری کوردا ب گشتی دیتنا دەولەتێ بوو، لێ ئه و نە ب دلێ گەلەک‌ رەوشەنبیر و کارمەندێن وەزارەتا کارێ دەر و سەرلەشکەرێن رووسایە پێشڤەروو بوو. ژ کارمەندێن رووسا ئه و کەسێن کو ژ نێزیکایێ گەلێ کورد ناس دکرن، دیرۆک و کولتورا کوردا زانبوون، فکرا وانا همبەری دۆز و داخوازێن کوردا ژ سیاسەتا دەولەتێ یا فەرمی یا جودا بوو.
ئەوانا د ناڤا ناما، برقی، ووتار و راپۆرێن خوەدا سەر بندەستیا گەلێ کورد، مافبریا چاندا کوردا، وونمایینا رەوشا ئابۆریێ و سۆسیال گەلێریێ ل کوردستانێ ددان خویاکرن. بۆنا کو کورد بێتر خوە نێزیکی رووسیایێ بگرە، رەوشەنبیرێن رووسا پرۆگراما رۆنەکداریا گەلێ کورد دانین سەر زار و باواریا وانا یا خورت هەبوو، کو کورد گاڤا خوە بدن سەر رییا رەوشەنبیریێ و رۆناکبیریێ، وێ بێتر کاربن قەنج و خراب د ژیانێدا ژ هەڤ جوداکن و زووترەکێ بگیهژن مەشا ملەتێن پێشڤەچوویی.
باژارێ خۆیێ، سەر سینۆرێ تورکیایێ، ئیرانێ و رووسیایێ، ژ سالا 1911ا دەستپێکری ببوو خاچارێیەکە گرنگ د سیاسەتا ڤان هەرسێ دەولەتاندا. پشتی کو ل خۆیێ ڤیسێ کۆنسوولخانا رووسیایێ ڤەبوو بەرێز چیرکۆڤ وەک بەرپرسیارێ وێ هاتە کڤشکرن، کارووبارێ کۆنسوولخانێ د پرسا کوردادا گەلەکی چەلەنگ بوو. ئه و ل دەمەکی کورت پەیوەندیا دۆستانیێ تەڤی ئەشیرێن کوردا، کو ل سەر وی ئەردی هێوریبوون، ئاڤا کر. دۆستانیا وی بێتر تەڤی سەرۆکلەشکەرێ شکاکا ئیسماییل ئاغا را هەبوو. ئیسماییل ئاغا (سمکۆ) د وێ دەمێ سەرۆکەکی کوردایی گەلەکی ب ناڤووبانگ بوو. دۆستانیا ناڤبەرا هەردو ئالیا دها خورت بوو و رەنگەکی کارەسەتیا کوردپەروەریێ ستاند، گاڤا سالا 1911 ئەبدورزاق بەدرخان ژ بۆنا ژیینێ و کارێ سیاسی هات و ل هەرێما خۆیێ جیوار بوو. بیروباوەریا ڤان هەردو خوەشمێرا سەر کورداتیێ بالا ڤیسێ کۆنسوولێ رووسیایێ شکاندە سەر خوە و ب دەستێ ڤان هەرسێکا د دەستپێکا سالا 1913 دا ل خۆیێ کۆمالەکە رەوشەنبیری ب ناڤێ "گیهاندنی" هاتە ئاڤاکرنێ. پرۆگراما کۆمەلێدا جیێ بنگەهی پرسا خواندەواریا کوردا بوو، بەلاڤکرنا رۆناکبیریێ ناڤا گەل و ب باشی ناسکرنا کولتورا کوردا و رووسا ژ ئالیێ هەردو گەلا بوو.
چیرکۆڤ د دەمەکی کورتدا ناڤا کارمەندێن وەزیرتیا کارێ دەر ل پێتێرسبوورگێ و ل کۆنسوولخانا و بالیۆزخانێن رووسیایێ‌ د ئیرانێ و تورکیایێ گەلەک ئالیگر ژ خوەرا پەیدەکر، بۆنا ئەوانا پشتەڤانیێ ل پرۆگراما وی یە رەوشەنبیریێ ل ناڤا کوردا بکن. خالەکی گرنگ د ڤێ پرۆگرامێدا ڤەکرنا دبستانا کوردی بوو ل خۆیێ، ژ بۆنا زارۆکێن کوردا را. ئەڤ بوویەرەکی گەلەکی خویا بوو نەکو تەنێ ژ بۆنا دیرۆکا کوردا، لێ بەلکی ل دیرۆکا گەلێن ئیسلامی ل رۆژهەلا‌تا نێزیکدا.
دژمنێ پێکئانینا ڤێ پرۆژێکتێ گەلەک بوون. پرانیا وانا کارمەندێن تورکا و فارسا بوون. بۆنا دژاتیێ ژ وانا را دو سەبەبێ گرنگ هەبوون. یەک ئه و
فۆتۆ 5. دیمەنەک ژ باژارێ خۆیێ
بوو، وەکی ئیران و تورکیا قەت نەدخواستن دۆستانی ناڤبەرا کوردا و رووسیایێدا چێ بە و یا دودیا، وانا قەت ب قەت نەدخواست کو چاڤێن کوردا د مەیدانا رەوشەنبیریێدا ڤەبە، دا کو ئەوانا هەقێ خوەیە نەتەوی ناس نەکن و تم بندەست بمینن.
د پاییزا سالا 1913ا پەی گەلەک چەتنایا دبستانا کوردی ل خۆیێ هاتە ڤەکرن و ئەڤ بوویەر وەختێ خوەدا گەلەک دەنگ دا. مخابن سەر ڤێ دبستانێ د ناڤا دیرۆکا کوردادا ب پاکی نەهاتیە نڤیسار و نەهاتیە نرخاندن. سەر ڤێ بوویەرێ هنە دۆکوومێنت د ئارشیڤێن رووسیایێ دا هاتنە پاراستن. یەک ژ وانا کو ئەم ب وەرگەرا کوردی رابەری خواندەڤانا دکن، ب گشتی گەلەکی بالکێشە. ئەڤ دۆکوومێنت راپۆرا ڤیسێ کۆنسوولێ رووسیایێ یە ل خۆیێ، کو وی، بەرێز چیرکۆڤ هەڤتێکی پشتی ڤەکرنا دبستانا کوردی ژ سەرۆکەتیا کارمەندێن وەزارەتا کارێ دەرا ب چەند میناکا شاندیە. ‌ ئوسا ژی تێکستا برقیا چیرکۆڤ ذ دەست مەدا هەیه، کو وی رۆژا ڤەکرنا دبستانێ، 22 ئۆکتۆبرێ شاندیە تێهرانێ، تاورێزێ و ورمیێ. برقی سەر رۆپەلەکێ یە و تێدا ب کورتی هاتیە نڤیسار، ل راپۆرێدا ب فرەهی هاتیە ڤەکرن. ڤیسێ کۆنسوولێ رووسا تێدا یەک ب یەک دژاتیا فارسا و تورکا همبەری پێشداچوویینا گەلێ کورد ددە ئەشکەرەکرن و وانا چەوا ئینساننە پاشڤەمایی و خێرنەخوازێ رۆنەکبیریێ روورەش دکە.
دۆکوومێنتا ژمارە 1
راپۆرا ڤیتسێ کۆنسوولێ‌ رووسیایێ ل باژارێ خۆیێ ژ جیگرێ بایلیۆزێ ئمپێراتۆریا رووسیایێ ل تێهرانێ را.
30 ئۆکتۆبرێ سالا 1913، ژمارە 2012.
ژ من را شەرەفەک بوو ئیسال 22ێ مەها ئۆکتۆبرێ، ل بن ژمارە 92، ب برقی میسسیا ئیمپێراتۆریێ سەر هەمان رۆژێ ل خۆیێ ب هەیتەهۆل ڤەکرنا دبستانا کوردا ئاگاهدار بکم.
ل راپۆرا خوە یا 14ێ فێڤرالێ یا ڤێ سالێ، ل بن ژمارە 301 سەر نێت و مەرەمێن مە یێن بنگەهی: ژ بەر چ ڤیتسێ کۆنسوولخانە بۆنا ئەشیرەتێن ڤێدەرێ تەڤی کارێ ئاڤاکرنا ئۆجاخا کولتوری بوویە، من هوور گلی نڤیسیە. من نڤیسیە، کو ئارمانجا مە بوویە خێرا رۆنەکبیریێ بگهیژە سلسلەتا زارۆیێن نوو بشکڤی، ژ بۆنا کو ئەوانا ب نێزیکی تەڤی کارێ ئاتیباریێ بن، یێ کو ئەم د ڤێ هەرێمێدا دمەشینن.
ژ بەر کو ئەردنێشینێ ڤر د بەرگەها زانیاریێ و مۆرالیێدا پری ووندا مانە، پێکئانینا ئارمانجا مە کارەکی هێسا نیبوو. ئەم مەجبوور بوون شەرێ هێلە بکن نە هاوقاس همبەری شوونمایینێ، ترسا بێسەری و مەرڤێن، کو د بن نیرێ‌ هۆڤیتیێدا سەر هەر تشتێ نوو شکبەرن، چقاس ئەم مەجبوور بوون کارێ نوو دەستپێکری ژ ئینتریگێن هەر ئاوایی، ژ هێریێن کارمەندێن فارسا، ملکەدار و خزمەتکارێن دیانەتێ، یێن کو ب خۆف و هەڤسوودی چاڤێ خوە ل سەر پێشکەتنا ژیانا کوردا بەردابوون، بپارێزن. شیایێن دینپارەست سەر کوردا ب دژمناتی دنهێرن و وانا ژ رووسا چێتر نابینن.
باشتر دبوو، کو فارسێن ڤێدەرێ سەدەما شوونمایینا خوە، یا کو ژ کوردا ژی خرابترە، د ناڤا چەوتی و ترالیا خوەیە بێچارەدا بگەرن. گاڤا تێ دەما تێرکرنا چاڤقولی و تماتیا خوەیە بێ مەزیل، ئەوانا ڤێ یەکێ بیر دکن.
دو سالا بەرێ، چاخێ ئەز گهیشتمە خۆیێ، بالا من تونەبوونا دبستانا، ل باژارێ کو هەمان هەمان 00030 مەری تێدا دما، کشاندە سەر خوە. گاڤا ئەز ڤرا راستی توجارێن خویا، ملکەدار، خان و کارمەندێن حوکومەتێ دهاتم، د ئاخافتنێن خوەدا من هەردەم مەجال بەرنەددا، کو گوهداریا وانا بدم سەر کێرهاتنا خواندنێ د دبستانادا ژ بۆنا زارۆیێن وانا.
شێورا من هەر ئه و بوو، کو ل باژێردا دبستانا دەستپێکی ڤەکن، ب سۆز، وەکی ئەز د ڤێ پرسا کێرهاتیدا بۆنا ڤێ هەرێمێ، چ ب رابەریا تێکنیکی و چ ب پشتەڤانیا شەخسی، ئالیکاریا وانا بکم.
فارس همبەری هەموو ئیدێیایێن نوو گەلەکی ئێکسپانسیڤن. ب رەڤا ل سەر گۆتنێن من دلۆڤانیا خوە ددان خویاکرن، لێ هەما ژ بۆنا پێکئانینا ڤی کاری ئاخافتن دهاتە سەر ئالیکاریا مادی، ئینتێرێس سەر دبستانێ بال مەریێ کو من ب وانارا دئاخافت، ب جارەکێڤا ئوندا دبوو. وانا دکر، کو ئەم دها ڤەنەگەرن سەر ڤێ تێما ئاخافتنێیە نەخوەش.
سالەکێ ئیدی دەرباز بوویە، لێ سەر فارسێ ڤر، ناڤا کیژانادا گەلەک مەریێ زەنگین هەنە، من نە دیت کو شێور و نەسیحەتێ من حوکمێ خوە سەر وانا هیشتبن.
پشتی کو مە ئاشتی ئانی ل ڤێ هەرێمێ و تەڤگەرا بازرگانیا باژێر زێدە بوو، ئەوانا گشک پەی فەیدەگەریا خوە کەتن و پرسا دبستانێ ئیدی ناینن سەر زارێ خوە.
ب جارەکێ رەنگەکی دنێ بوو دیتنا کوردێن بەیانی سەر گۆتنێن منی گەلەکی موقات، بۆنا کو ئەوانا سەر رییا دنیاناسکرنا زارۆیێن خوە بفکرن.
ب راستی، بەری ڤێ ژی کورد ژ گۆتنێن ئەبدورەزاقە بەرک و ب قەدر سەر ڤێ یەکێ ئیدی نەسیحەت ژێ گرتبوون. هەر گاڤا، چاخێ ژێرا مەجال چێ دبوو، وی هەموەلاتیێن خوەرا ل سەر کووڤیبوونا وانا ژ چارچۆڤا رەوشەنبیریێ، ل سەر خەتەرا ئوندابوونێ، کو ل پێشیا تەمامیا گەل سەکنیە و ل سەر وێ دەرگێ خێرێ، کو رووسیا پێشیا وانا بۆنا خلاسبوونێ ڤەکریە، باس دکر.
ب ئالیکی دنێ، پشتی کو ئیسماییل ئاغا سمکۆ جارا پێشن رێویتیا خوە ل تلبیسێ (تبیلیسی) قەداند و بن حوکمێ گران ژ پێشداچوویینا شارستانیا رووسیایێ، ڤەگەریا و بوو ئالیگیرێ کارەسەتا مە یێ بێشک و ئێگن، وی ژی رێ ژ بۆنا ئاڤاکرنا دبستانا کوردایە پێشن ڤەکر. ئیسماییل ئاغا، کو یاشێ خوەدا مەزن نیبوو، لێ ئاقلێ تایبەتی و خەیسەتێ خورت پێرا هەبوو، قەت وەختێ خوە ئوندا نەکر و ژ بۆنا کۆمەلا گیهاندنێ، کو ل خۆیێ هاتبوو دامەزراندنێ، ژ ناڤا کوردان دەست ب کۆمکرنا دراڤان کر. ب سایا ڤێ یەکێ، ئیدی ژ دەستپێبوونا ڤێ سالێ د ناڤا باژێردا خانیکی مەزن ب باخچێ خوەڤا پەیداکرن.
فارس قەت باوەر نەدکرن، کو د پرسا دبستانێدا، کارەک کو ژ کوردا را گەلەکی غەریب بوو، کارێن واها ب دلگەرمی پێ بگرن و پێک بینن. وەک ئەم هیڤیێ بوون، کارمەندێن فارس دەست ب ئاگیتاسیا نهێنی کرن، بۆنا کو کارکرنا سمکۆ بەر چاڤێن حوکومدارێن سەر کورسیێن بلند و خەلقێ سوننی رەش بکن.
پشتەڤانێ تورکیا یێن ئامن، هژمارا کیژانا د ناڤا ئەیان تەیانێن جیدا و د ناڤ خزمەتکارێن دیانەتێیی خویاندا گەلەکە، ب هاهانگا بەس گیهاندنە هەڤالێن خوە، گوڤەک، هەگەر رۆنەکبیریا رووسا د ناڤا کوردادا جی بگرە، وێ زیانا مەزن بگهیژە ئیسلامێ و کو سمکۆ خوە فرۆتیە رووسا و خوه ‌دێگراڤی ئارمانجا وی ئەوە، کو مەرڤێن خوە بینە سەر دینێ خاچپارێزیێ.
سەر خەراج بەرەڤکرنا سمکۆیە بێهەق ژ بۆنا فەیدا کۆمیتێیا کوردایە رێڤۆلووسیۆن ل تورکیایێ برقیێن شکیاتێ سەر هەڤ دچوونە تەورێزێ و تێهرانێ. کارمەندێن ئادمینیستراسیا بێلچیقایێ یێن مادی، ب سەرکاریا کارمەندێ گومروکێیی ڤر دیووگێم راپۆرێن خۆفگیر ب برقی دشاندن تێهرانێ. کارمەندێن حوکومەتا تورکیایێ ژ ئالیێ خوە هەلانا ددان، دگۆتن سەر زۆرداریا سمکۆ شکیات بکن، بێژن وەکی ژ بەر کرنێن وی ب هەزاران مالباتێن کوردێن ئیرانێ مەجبوور بوونە برەڤن تورکیایێ و خوە ژێ خلاس بکن. سەردارێ ماکویێ مورتوزا کولی خان ب دەستێ جەسووسێن خوە سەرۆکێن سۆمایێ راکرن همبەری سمکۆ و کر کو ئەوانا وارگوهێزی تورکیایێ بن، ب سۆزەکی، کو د شەرێ همبەری زلامێ رووسیایێ (سمکۆ ج. ج.) و ئارمانجێن وی وێ پشتۆڤانیێ ل وان بکە.
ب گلیکی، کەسێن دژمن، کو ناخوازن ناڤێ مە د ناڤا کوردادا جی بگرە، هەر تشت کرن بۆنا کو نەهێلن داخوازا کوردا ب ئالیکاریا ڤیتسێ کۆنسوولخانا ئیمپێراتۆریێ پێک بێ.
د وێ ناڤبەرێدا کورد کارێ پەیداکرنا هوورموورێن ناڤمالێ بۆنا دبستانێ ئانین سێری. موودیرێ خۆیێ ئەمیر ئەمجەد، کو ژ خەلقێ ماکویێیە، بۆنا کو وەلیێ تەورێزێ نەهێلە ئه و کار بێ سێری ژ شووجا "ئەد دۆولێرا" خەبەر داند سەر خەتەربوونا پلانێن کوردا ژ بۆنا دەولەتا فارسا.
ئینتریگێن ڤی مرۆڤی، ژ بۆنا کو داخوازێن خانێ ماکویێ بێکێمان ب جی بینە، هەوقاس خورت بوون، کو ئه و پەی وان هۆستا دکەت، یێن کو دل دکرن بێن و سەر ئاڤاکرنا دبستانێ کار بکن. ژ بەر کو ئۆرتێدا کەس نەما ڤی کاری بمەشینە، کارێ داچێکرن و رێک و پێککرنا خێنی گۆری شەرتێن دبستانێ، دەمەکێ هاتە سەکناندن. پشتی ڤێ ئەبدورەزاق بێی ئالیکاری ژ ناسێ خوەیی کەڤن فرانسووز کارێت، یێ کو ل تبیلیسیێ دما، خواست. ئەبدورەزاق بێی وی بۆی وەزیفا سەرکارێ جیوارکرنا هوورمووران د ناڤا دبستانێدا تەگلیفی خۆیێ کر. ژ بەر کو، ئه و وەک خەزنەدارێ کۆمەلا خێرەتکاریا فرانسووزا ل تبیلیسیێ دەمەکی درێژ ب هەلالی کار کربوو، کۆنسوولێ فرانسیایێ دەرهەقا پاقشیا ویدا سەر باواریا مەزن بوو. بەرێز کارێت نە گۆری یاشێ خوەیی مەزن، ب چەلەنگیا خۆرتانیێ خوە ئامەدەیی ڤی کاری کر و کار زووترەکێ مەشاند. ل دەستپێکا ئۆکتۆبرێ د دبستانێدا ئیدی ئۆدەکی فرە بۆنا دەرسێ، ب رەوشا کلاسێن ئورۆپی، خارنخانە بۆنا سی خواندکارارا، دۆرتووارام (ئۆدا خەوکرنێ ج. ج.)، ئۆدەک ژی بۆنا دەرسداران ب هەر هەوجەتیا خوە و ئامبوولاتۆریا بۆنا قەبوولکرنا خواندکارا و هەموو نەخواشان، یێن کو لێ هەوجە بن، ئامەدە بوون.
سمکۆ و هەوکارێن وی کورد گەلەکی دخواستن، کو رۆژا ڤەکرنا دبستانێ، 5ێ ئۆکتۆبرێ و رۆژا کو پسێ ئیمپێراتۆر، جیگرێ باڤێ خوە بهاتە ناسکرن، یەک بوویا. لێ ژ بەر کو هنە هوورموور ژ بۆنا دبستانێ ژ تبلیسیێ دەرەنگ گهیشتن باژارێ خۆیێ، کورد وێ رۆژا نیشان، کو ئەوانا هەوقاس بێسەبر لێ هیڤیێ بوون، مەجبوور بوون شووندا بێخن.
21ێ ئۆکتۆبرێ ئیسماییل ئاغا ب خوە 29 زارۆکێن کوردا ژ چارێکێ، سۆمایێ، بەرادۆستێ و خۆیدەرێ ئانینە خۆیێ. زارۆکێن ژ 8 هەتانی 10 سالی، کنجێن ئورۆپی ب رەنگەکی ل وان، پاپاخێن کۆزاکا یێن سپی ل سەرێ وانا، جۆت ب جۆت سەکنیبوون. 40 سیارێن سمکۆ وەک حارس ژ بۆنا قەدر دۆرێ گرتبوون. ئەوانا گشک ب کوباری ژ ناڤا باژێر مەیانە هەتا بەر دەرێ دبستانێ. خەلقێ فارس ئەجێبمایی ب هورمەت بەر زارۆیێن گورێن چیان، یێن کو ب باواری دمەشیان بەرب دەرگێ دبستانا رووسی، رێ ڤالا دکرن.
ئێڤارێ ئیدی بەسا هێریشا کوردا سەر خۆیێ گیهاندنە تێهرانێ، تەورێزێ و کۆنستانتینۆپۆلێ. ئیسماییل ئاغا ژ بەر کو نکاربوو دەمەکی درێژ ژ سینۆرێ، کو ژ بۆنا پاراستنێ تەسمیلی وی کربوون، دوور کەڤە، هەر تشتێ پێیویست ب هاهانگا رێک خست، بۆنا کو رۆژترا دنێ دبستان بێ ڤەکرن.
ڤەکرنا دبستانێ ب رەوشەکە مەزنڤا هاتە دەربازکرنێ. وانا سەرۆکێ گومتکا لەشکەرا گێنێرال ڤێسێلۆڤسکی و سەرۆکلەشکەرێ گارنیزۆنا خۆیێ یا تایبەتی گازی کربوون، کو بێن تەڤی شایێ بن. وەلیێ ڤر: ئەمیر ئەمجەد، کارگوزار و گەلە مێڤانێ ب هورمەت، خان و توجار ژی ئامەدە بوون.
مەلە، ژ بۆنا کو کەرەما خوەدێ سەر کارێ نوو هەبە، دوئا خواند. وی زارۆیا و خزمێ وانا گازی کر دوئا بەر رەببێ ژۆرین بکن، کو وی رەحما خوە ئانیە، بۆنا کو زارۆ و خزمێ وانا کاربن ب چاڤێ خوە دبستانا کوردایە پێشین ببینن، دبستانا کو ب شێور و ملدانا رووسا هاتیە ئاڤاکرن. ب وان رووسا، یێن کو شەوقا رۆنەکبیریێ سەر وەلات و گەلێن بن زولم و هۆڤیتیێ مانە بەلا دکن. برا خوەدێ ژیانا پاکی ئیمپێراتۆرا رووسایە مەزن درێژ کە، برا هێز و مەزنایا وەلاتێ وی زێدە کە، نەک هەر تەنێ ژ بۆنا خەلقێ کو بن باندوورا ویدا دژین، لێ ئوسا ژی ژ بۆنا وان خەریبا، یێن ژ ئالیێ حوکومدارێن وەلاتێن خوە هاتنە بیرکرن و ئیرۆ ل سەر وانا ب داخوازا خوەدێ رەحما رووسا دبارە. نمێژا مەلە ب "ئامین"، کو شاگرتا و خزمێ وانا ژی سێباری گۆتن، سەرهەڤدا هات.
پشتی کو مێڤانێ هازر یەکۆیەک ئۆدێ دبستانێ نهێرین، ژ وانارا شیرنایێ، چایێ و فێکی ئانین.
من دەم ئوندا نەکر و ژ حازرارا ل سەر دیرۆکا پێکهاتنا دبستانێ، ل سەر پرۆگراما وێ و ل سەر وان نەتیجێن مەزن، کو دکارن ژ وێ کارێ نوو دەستپێکری بستینن، گلی کر.
گەرەکە ئەم گرانیا خەلقێ کورد ژ بۆنا میاسەرکرنا ئارمانجێن مه ‌یێن گشتی ل ئازەربێجانێ ژ بەر چاڤا بەرنەدین. بۆنا کو ئەوانا خوە نێزیکی مە بگرن، دڤێ ئەم هێدی هێدی بنگەها قەنج داینن.
دژمن تمێ کوردا همبەری مە راکریە ب وێ، کو ئەوانا رووسا قەت ناس نەکرنە. ئەم بەر چاڤێ وانادا وەک باربارێ هۆڤ، زۆردار و وێرەنکەر هاتنە نیشانکرن.
پەیوەندیا مە تەڤی کوردا، کو سایا جێرباندنا دەمەکە کورت ب رییا راستهاتنا کارمەندێن رووسا، لەشکەرا، سەر بنگەها داخوازێن هەردو ئالیا د ناڤا ڤێ هەرێمێدا دەستپێبوویە، رەنگێ دۆستانیێ ستاندیە. ناڤا وانادا همبەری حوکومداریا مە باواری چێ بوویە. هنەک ژ وانا خوە دانە بن باندوورا مە ژی. ئەم گەرەکێ سەر دەرەجا ڤان دەستانینا نەسەکنن.
ژ بیرا نەکن، دژمنێ مە د خەودا نینن و دکن، کو تەڤگەرا دۆستانیێ، یا کو بەرب رووسیایێ ژ بۆنا فەیدا کوردا دەستپێ بوویە، بدن برینێ (دژی سمکۆ ئینتریگا چێ دکن، سێ دەربا باخشاندنا ئەبدورەزاق بێی دەرخستن، ب دەلک دۆلاڤا کوردێ ڤرا وەرگوهێزی تورکیایێ دکن، چەتێ کوردا داڤێژن سەر گوند و زۆزانێ وان ئەشیرەتان، یێن حوکومداریا مە ناس کرنە و ئێ. م.). ژ بەر ڤێ ژی لازمە پەیوەندیا کوردا تەڤی وەلات و کارێ مە ژ زارۆتیێ سەر بنگەها قەوین جی بگرە. هەڤگرێدانا ب ڤی رەنگی هەر تەنێ دبستان دکارە بدە.
د ژیانا کوردادا، ئەم دڤێ ژ بەرگەها زێدەکرنا زانیاریا زارۆکا وێدەتر نەچن. ئەوانا گەرەکێ دنێ ناس بکن، دیرۆک، ماتێماتکا زانبن. دڤێ ناڤا وانادا هەواسکاری همبەری وەلاتێ مە پێشدا بێ، وەکی ئەوانا بێتر وەتەنێ مە، چارچۆڤا وی، دەولەمەندیا ئەردێ مە ناس بکن، سەر دادگەریا مەیە هەق، سەر بینفرەیا کو ل وەلاتێ مەدا همبەری ئیسلامێ هەیە زانبن. ئەڤ گشک هلبەت، دڤێ سەر شەرتێ رند هینبوونا زمانێ رووسی پێک بێ. ئەڤ شەرتێ داوی، وێ بەر خواندکارێن ژێهاتی رێ ڤەکە، وەکی ئەوانا خواندنا خوە ل رووسیایێ دەوام بکن. پشتی کو دبستانا مە ناڤا کوردادا جیێ خوە گرت، دڤێ ئەم فەیدا وێ ناڤا ژیانا هەرۆژیدا بەر جمەتێ بدن خویاکرن.
گوهداریا مەیە تایبەتی دڤێ سەر وێ بە، کو زارۆ هینی پێشە بن، د روحێ وانادا هزکرن همبەری جۆتکاریێ و کارێن مایینە ئاشتیباریێ خورت بکن. ژ بۆنا پێکئانینا ڤی ئارمانجی، د دبستانێدا بەشێن پێشەهینبوونا نەجاریێ، ئێلێکتریکیێ، هەسنکەریێ، تەرزیتیێ ب هاجەتێن خوەڤا هاتنە ڤەکرن.
ئنیەت هەیە زووترەکێ، هەما کو دراڤ هەبە، ژ بۆنا کو زارۆ کاربن ب پراکتیکی ب هاجەتێن جۆتکاریێ یێن نوو، کو ل رووسیایێ تێنە چێکرن، پێ بێنە ناس، هینی جوورێ ئەردبێجەرکرنێ، رێ رزما تۆخم رەشاندنێ، چاڤدێری کرنا دارێ ئێمیا و کەسکایێن باخچا ببن، خالی ژی بکرن.
ژ بۆنا کو ئارمانجێن کارێ مە جی بگرە و پێک بێ، ژ ئەردنێشینێن کوردا را مە ئالیکاریا پزیکا یێ گشتی ژی ڕێکخستیە. گۆری شێورا پزیشکا مە هاجەتێن دۆختوریێ ژی دانە ئاننێ و ل ڕەخ دبستانێ مە دەرمانخانە و ئامبوولاتۆریا ژی ڤەکرنە. ئەڤ کار ب دەستێ فێلدشێر ئاکووشێرا رووس تێ مەشاندن. جێرباندنا وێ یە سالان هەیە و زمانێ جی ژی زانە.
ژ بەر کو ژ دەستێ ئێپیدێمیایێن جوورە جوورە، ل هەرێما کورد تێدا دژین مرنا زارۆکێن بچووک پرە، سەرۆکێ ئامبوولاتۆریایێ دڤێ هەرگاڤ ل گوندێن کوردا بگەرە. د جیێن کو لازماتیا ئالیکاریا پزیشکان هەبە، وێ ژ پزیشکێن لەشکەرێ مە هەرن سەر نەخوەشا و هەق ژی وێ ژ کیسێ دبستانێ بدن.
بێ شکە، هەگەر پرۆگراما، کو مە ژ بۆنا دبستانێ دانیە بەر خوە، بێ سێری، د ئانجامێدا، کورد د ناڤبەرا دەمەکی کورتدا وێ ژ مەرا ببن بنگەها هەرە ئامن و ئەم دەوسا کو هەرگاڤ هێزێن خوە ب کار بینن، ئەمێ هیڤی گومانا خوە داینن سەر وانا.
دژی ڤێ بیرووباوەریا من، دیتنەکە دنێ ژی هەیە، گوڤە کو کورد ژ بۆنا ئارمانجێن مە ئامن نینن، چمکی مێلا وانا سەر تورکایە و ئەم هەموو ئەشیرێ‌ن کوردا نکارن بجڤینن بن باندوورا خوە.
هەقێ من هەیە، ژ بەر جێرباندنا ڤان دو سالان، پشتی کو من ژ نێزیکایێ ب ژیان و داخوازێن کوردا بوومە ناس، ڤێ بیرووباوەریێ قەبوول نەکم.
هەگەر ئەم ترادیسیۆنێن کوردا یێن دیانەتێ و داخوازێن وانا قەت پێپەس نەکن و پشتۆڤانیێ لێ بکن، بکن کو ئەوانا ببن خوەیێ ئەرد، د مەیدانا رەوشەنبیریێدا خەمخوریا بەربچەڤ بدن خویاکرن و حالێ ژیانا وانا بدن باشکرن، ئەوانا ب خوە، بێ دەستێ زۆرێ وێ ژ تورکیایێ بقەتن.
ژ ناهاڤا پرۆگراما تورکا، کو ب دەستێ زۆرێ ئەشیرێن کوردێن ڤی بەری بگهیننە خوە، ب سەرەنسەر چەوت دچە. نە دراڤێن تورکا، نە ژی سۆزێن وانا، هەگەر ئەوانا دەربازی وی بەری بن وێ ئەرد خالیێ بستینن، ژ باب ئا‌لیرا کارێ نەئانین.
ئەز باوەرم، کو دوارۆژا دبستانا کوردایە پێشن سەر وێ یەکێ مایە، گەلۆ ئەمێ کاربن پشتۆڤانیێ ل پێئکانینا ئارمانجێن وێ بکن یان نا. خزمەتا مەیە هەرە پراکتیک وێ ئه و بە، کو ژ ناڤا کوردێن کاڤکاسێ، ژ ناڤا خۆرتێن نوو گهیشتی ئەم د سێمیناریا ئێریڤانێ یا دەرسدارادا کاربن ژ کوردا کەسێن مامووستا ئامادە بکن.
ئەم کارن ڤان دەرسدارا پاشوەختیێ بشینن ل ئازەربێجانێ و ئەڤ یەک وێ رێ ل پێشیا مە ڤەکە، بۆنا کو ئەم کاربن بەرگەها خواندنێ د دبستانێن کوردایە پێشندا دها فرە بکن، دبستانێن نوو ل چاریکالێ، سۆمایێ، برادۆستێ ڤەکن. دبە بڤە کو ئەم ئوچیلیشچا ژی ل خۆیێ ڤەکن.
کارێ کو مە نوو ب نوو د ناڤا ئەشیرێن کوردێن ئیرانێ سەر رییا چڤاکیێ دا دەستپێکریە، بالا تورکا ب گرانی کشاندیە سەر خوە. ژ بۆنا کو پێشیا مە بگرن، ئه و دخوازن ل ناڤا کوردێن خوەدا کارێ رۆناکبیریێ بمەشینن. هەتا ڤێ داویێ وانا قەت نەدخواستن گوه بدنە سەر پرسا کوردا. هەر تەنێ ژ بۆنا فەیدا خوە یا لەشکەریێ کورد دئانین بیرا خوە.
ناها تورک ل هەرێمێ وانێ ب چەلەنگی دەست ئاڤیتنە کارێ پێکئانینا دبستانا. لێ ژ بۆنا کو زووبزوو د گوندێ ئارتێمیتێدا (نێزیکی وانێ) ژ بۆنا 1000 شاگرتێن کوردا دبستانەک ڤەکن، د خەزنا دەولەتێدا، کو پشتی شێر ڤالا ببوو، ئانجاخ 600 17 فوونتێ تورکا بێ پەیداکرن. خێن ژ ڤێ ژی 2500 لیرا بەردانە، ژ بۆنا د گوندێن کوردایە ماییندا دبستانێن بچووک یێن دەستپێکی ڤەکن. دخوازن چەند دبستان هەما بەر سینۆرێ ئیرانێ ڤەکن. بالکێشە، کو دلێ ئەلمانا ژی سەر رۆناکبیریا کوردا گەرم بوویە.
د ڤێ داویێدا ڤیسێ (جێگرێ) کۆنسوولێ ئالمانیایێ ل مۆسولێ هاتبوو وانێ. سەر رییا خوە ل جزیرێ، ل مالا برایێ ئەبدورەزاق حەسەن بەگێ قۆناخا خوە گرتبوو. وی سەرۆکێ کوردا ددا باوەرکرن، کو بەرلین گوهداریا مەزن ددە سەر پێشڤەچوونا ژیانا کوردا یا چڤاکیێ. ژ ناڤێ حوکومەتا خوە پێشنیار کر، کو هەرسال 10 خۆرتێن کوردا هەرنە ئالمانیایێ و بێ هەق ل ور بخوونن. خێن ژ وێ وی سۆز دا، کو زووترەکێ هەما ل وانێ کۆنسوولخانا ئەلمانا ڤەبە، دەرگەهێن دبستانا ئالمانی وێ ل بەر زارێن کوردا ڤەبن و یێن هەرە ژێهاتی، وێ ژ کیسێ دەولەتا وی هەرن ل ئورۆپایێ (ئالمانیایێ) و زانیاریا خوە زێدە بکن.
سەر ڤێ پرسێ بەرێز گۆلشتێین گۆفتوگو تەڤی وا‌لیێ وانێ ژی کر. مەرڤێ کو ل وێدەرێ حازر بوو ڤێ خەبەرێ گیهاندە من. تەحسین بێی ژ ئالیێ خوەدا نوێنەرێ دەولەتا ئالمانیایێ دایە باوارکرنێ، کو د بیر و باواریا حوکومەتا کۆمیتێتێدا گوهاستنا مەزن همبەری پرسا کوردا جی گرتیە و کو ئه و ب خوە نها بوویە سەرۆکێ کۆمیتێیا رۆنەکبیریا کوردا یا نەشری ماریف ڤێ تجارەت ڤێ سانایی(بەلاڤکرنا رۆنەکبیریێ، بازرگانیێ و سەنایێ). ب گۆتنا وی ب دەستێ ئەندامێن ڤێ کۆمەلێ ئید کارخانەکی بازرگانیێ ب هەڤالبەندی هاتیە رێخستن و ئەوانا کەل مەلێن خوە ژ میلیۆنێرێ تراپزوونێ نێملی ئۆگلی دستینن.
ئەز باوار ناکم کو گۆتنا ئاگێنتێ حوکومەتا ئالمانیایێ، کو ل کوردستانێ ب رەوشیتی دگەریا و بیرەواریا کارمەندێ جوانتورکا هەما ئوسا بێحەمدی خوە هەڤ گرتنە.
ئەگەر ئەڤ شک ئێدی پەیدا‌ بوویە، دێمەک ژ مە بێتر تێ خواستن، کو ئەم ب خورتی ب رییا چڤاکیێ کوردا بکشینن بەر ب خوە، دا کو کورد دوارۆژا نێزیکدا ل کوردستانا ئیرانێ دا مەرا ب دەڤێ ئەلمانا خەبەر نەدە.
د. جەلیلێ جەلیل
⚠️ ئەم بابەتە بەزمانی (🏳️ کرمانجی - کوردیی باکوور) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
⚠️ ئەڤ بابەت ب زمانا (🏳️ کرمانجی - کوردیی باکوور) هاتیە نڤیساندن، کلیک ل ئایکۆنا بکە ژ بو ڤەکرنا ڤی بابەتی ب ڤی زمانا کو پی هاتیە نڤیساندن!

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل:📖 کورتەباس
🏳️ زمانی بابەت:🏳️ کرمانجی - کوردیی باکوور
📙 پەڕتووک - کوورتەباس⚔ مێژوو
📄 جۆری دۆکومێنت⊶ زمانی یەکەم
🌐 زمان - شێوەزار🏳️ کرمانجیی سەروو
🗺 وڵات - هەرێم⬇️ باشووری کوردستان

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
✨ کوالیتیی بابەت: 68% ✔️
68%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Jan 19 2017 10:03AM تۆمارکراوە
✍️ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Jan 19 2017 10:05AM باشترکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
⚠️ ئەم بابەتە بەپێی 📏 ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
👁 ئەم بابەتە 7,326 جار بینراوە

📚 فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن 💾📖🕒📅 👫 ناوی تۆمارکار
📷 فایلی وێنە 1.0.124 KB Jan 19 2017 10:03AMمانو بەرزنجی
✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
⠪ بەشکردن
Facebook
Twitter
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ

دبستانا کوردا ل باژارێ خۆیێ ل سالا 1913

📚 فایلی پەیوەندیدار: 0
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 0
🔤 سدبستن | 🏷️ پۆل: وشە و دەستەواژە | زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
✍️
سدبستن
🔤 وشە و دەستەواژە

1- بندبرنهادن: بەستن، بەستنەوە، بەند‏کردن، بیناندن، بیناندنەوە، بینانەوە، بێندن، بێنین، پەتکردن، پەتک کردن، پێچانەوە، جەردکردن، دابەسان، ڕاگیر‏‏‏کردن، ڤە‏بەستن، ‏قفڵکردن، گرتن، گرتەی، مدرنای، نژاندن، وە‏بەستن، مدرنای، وەستاندن، 2- سدبستن: بەربەند بەستن، بەربەند قایم کردن، بەنداوهەڵبەستن، بەنددابەستن، بەنددروستکردن، 3- دەبەنک کردن، هۆنینەوە (مووروو...)، 4- بند زدن: جەرزیەکردن، گاوکردن، گاوکردنەوە، گەوکردن، گەو کردنەوە، 5- توقع داشتن: بەتەمابوون، پێداپەرموون، پێشبینی کردن، چاوەڕوانبوون، چاوەڕوانکردن، چاوەڕوانی ‏ لێبوون، چاوەڕوانی‏ لێکردن، چاوەڕوانی‏ لێ هەبوون، چاوەڕێ بوون، لێ‏ چاوەڕوانبوون، 6- تووشی قەرزداریبوون، وەبنقەرزان کەوتن، قەرزداربوون، قەرزوەرگرتن، 6- وەرگرتنی شتێک لەکەسێک بەپاڕانەوەو پێ داگرتن، 7- ئەستاندنی شتێک لەکەسێک بەفێڵ، بندبستن [1]
⚠️ تێبینی: کوردیپێدیا بەهیوایە تەواوی وشە و دەستەواژە کوردییەکانی هەموو شێوەزمانەکان بە پێناسی رێزمانییان و خستنە رستەیانەوە کۆبکاتەوە و وێنەی پێویستیش بۆ زۆریان پەیدابکات، تکایە یارمەتیی کوردیپێدیا بدە...

🗄 سەرچاوەکان
[1]📕 پەڕتووک | 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | کاوە - فەرهەنگی فارسی - کوردی - بەرگی 1؛ دانانی: عەبدوڵڵا ئیبراهیمی؛ چاپی یەکەم - 2012

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل:🔤 وشە و دەستەواژە
🏳️ زمانی بابەت:🏳️ کوردیی ناوەڕاست
🗺 وڵات - هەرێم➡️ رۆژهەڵاتی کوردستان

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
©️ خاوەنی ئەم بابەتە بەسوپاسەوە، مافی بڵاوکردنەوەیی بە کوردیپێدیا بەخشیوە! یان بابەتەکە کۆنە، یاخود بابەتەکە موڵکی گشتییە.
✨ کوالیتیی بابەت: 82% ✔️
82%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Feb 18 2019 10:50PM تۆمارکراوە
👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Feb 18 2019 11:19PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
⚠️ ئەم بابەتە بەپێی 📏 ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
👁 ئەم بابەتە 15 جار بینراوە

✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
⠪ بەشکردن
Facebook
Twitter
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
سدبستن
🔤 وشە و دەستەواژە

📚 فایلی پەیوەندیدار: 0
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 1
📕 پەڕتووکخانە
1.👁️کاوە - فەرهەنگی فارسی - کوردی - بەرگی 1
📂[ زۆرتر...]
🏁 زمانەکان...
🏁 زمانەکان بابەت%
کوردیی ناوەڕاست227,290%61.98
هەورامی61,572%16.79
Kurmancî - Kurdîy Bakûr56,532%15.41
عربي10,008%2.72
کرمانجی - کوردیی باکوور4,711%1.28
فارسی2,255%0.61
English1,783%0.48
Kurdîy Nawerast - Latînî1,182%0.32
Türkçe482%0.13
Nederlands190%0.05
Française188%0.05
Deutsch159%0.04
Pусский61%0.01
Svenska54%0.01
لەکی46%0.01
Italiano35%0.00
עברית29%0.00
Español27%0.00
日本人18%0.00
Ελληνική13%0.00
中国的11%0.00
Fins11%0.00
Norsk10%0.00
Հայերեն10%0.00
🏷️ پۆل...
🏷️ پۆل بابەت%
🔤 وشە و دەستەواژە227,784%62.11
👫 کەسایەتییەکان25,149%6.85
📕 پەڕتووکخانە22,040%6.01
🏰 شوێنەکان21,062%5.74
✌️ شەهیدان19,117%5.21
💬 پەند و ئیدیۆم12,035%3.28
📅 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)10,352%2.82
📝 بەڵگەنامەکان5,201%1.41
📷 وێنە و پێناس4,874%1.32
🚼 ناوی کوردی4,849%1.32
📊 ئامار و راپرسی4,838%1.31
📖 کورتەباس2,561%0.69
☂️ پارت و رێکخراوەکان1,656%0.45
🔣 هەمەجۆرە1,138%0.31
📄 بڵاوکراوەکان (گۆڤار، رۆژنامە و ...)949%0.25
😊 گاڵتەوگەپ732%0.19
🎵 کارە هونەرییەکان552%0.15
💎 شوێنەوار و کۆنینە477%0.13
💚 ئەنفالکراوان422%0.11
👪 هۆز - تیرە - بنەماڵە196%0.05
🌏 نەخشەکان179%0.04
📼 ڤیدیۆ161%0.04
👩 دۆزی ژن105%0.02
🌳 ژینگەی کوردستان96%0.02
🍛 خواردنی کوردی74%0.02
🎥 ئالبومەکان33%0.00
🔧 بەرهەمە کوردستانییەکان30%0.00
🏆 یارییە کوردەوارییەکان17%0.00
🔬 زانست14%0.00
💣 کەلوپەلی سەربازیی بەکارهاتوو لە کوردستان4%0.00
💕 هۆنراوە2%0.00
📕 پەڕتووکخانە...
📕 پەڕتووکخانە - 🏷️ پۆلPDF
💰 ئابووری95
📈 ئامار64
⁉️ ئایین و ئاتەیزم855
📖 ئەدەبی / رەخنەی ئەدەبی513
☭ ئەدەبی کرێکاری44
🐉 ئەفسانە33
📙 ئەنسیکلۆپیدیا8
😞 ئەنفال، هەڵەبجە و جینۆساید207
📖 بیبلۆگرافیا122
📄 بەڵگەنامەیی70
📃 پرۆگرام65
⛑ پزیشکی - تەندروستی87
🎒 پڕۆگرامی خوێندن66
🎒 پەروەردە112
☠ تیرۆریزم48
🌏 جوگرافیا47
📖 چیرۆک405
⚡ چیرۆکەکانی توندوتیژی2
☀️ دۆزی کورد732
📖 دەروونناسی107
📜 راپۆرت181
📰 راگەیاندن167
📖 رامیاری، جیۆپۆلیکیک و پەیوەندیی نێودەوڵەتی785
📖 رۆمان597
☢ زانست78
🌐 زمانەوانی و رێزمان383
👩 ژنان95
🌿 ژینگە4
🎦 سیناریۆ8
👮 سەربازی14
🎭 شانۆ / شانۆگەری177
📘 فەرهەنگ184
🤔 فەلسەفە / هزر316
🏕 گەشتنامە80
🔎 لێکۆڵینەوە243
📖 مافی مرۆڤ10
🚼 منداڵان183
🎵 موزیک15
⚔ مێژوو1,045
🎶 هونەری90
🔣 هەمەجۆرە623
🌼 هەڵبەست925
📄 وتار و دیمانە206
🏀 وەرزش10
🌾 کشتوکاڵ35
🎋 کلتوور / فۆلکلۆر148
📅 کڕۆنۆلۆژیا27
📚 کۆبەرهەم20
💻 کۆمپیوتەر32
👪 کۆمەڵایەتی75
👪 کۆمەڵناسی77
📚 کۆی بڵاوکراوەکان36
📝 یاداشت312
⚖ یاسایی139

Kurdipedia.org (2008 - 2019) version: 11.12
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0,952 چرکە!
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293 +31619975574