تَکاب مرتفعترین و سردترین شهر استان آذربایجان غربی است. این شهر مرکز شهرستان تکاب بوده و یکی از شهرهای باستانی و قدیمی ایران و جهان است که قدمت آن به دوران هخامنشیان و ساسانیان باز میگردد. تخت سلیمان از مهمترین مناطق باستانی و فرهنگی ایران است که در میراث جهانی یونسکو ثبت شدهاست و در 32 کیلومتری تکاب قرار دارد. تکاب به (شهر تاریخ و تمدن)، (پایتخت طلا و جواهرات خاورمیانه)، (شهر معادن)، (پایتخت سیب ایران)، (بهشت زمینشناسی جهان)، (سردترین شهر ایران) و (مرکز گیاهان دارویی ایران) معروف است.[نیازمند منبع] تکاب در بین چهار استان مهم کشور از جمله کردستان، زنجان، آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی قرار گرفتهاست و تنها شهر استان آذربایجان غربی است که با استان زنجان مرز مشترک دارد و همچنین تکاب تنها شهر آذربایجان غربی است که با هر سه استان همسایه آذربایجان غربی مرز مشترک دارد.
تخت سلیمان و زندان سلیمان از مهمترین جاذبههای گردشگری در این شهر است که در میراث جهانی یونسکو ثبت شدهاست؛ همچنین مُهر موبد موبدان منقوش اساطیر کهن و بیشتر در ستایش آب و آتش است، در تخت سلیمان کشف شدهاست.
=KTML_Bold=مردمشناسی=KTML_End=
جمعیت این شهرستان به زبانهای ترکی آذربایجانی و کردی سورانی سخن میگویند. مذهب مردمان این شهرستان نیز شیعه دوازدهامامی، اهل سنت شافعی و اهل حق است.
=KTML_Bold=نام گذاری=KTML_End=
تکاب به معنای آب باریک و زمینی که آب کم و باریکی در آن باشد آمدهاست. تکاب به صورت اسم مرکب به معنی دره، زمینی که در بعضی از جاهای آن آب فرورود و از جای دیگر بر آید.
نام افشار برگرفته از نام قبیله کوچک قرخلو افشار است، که ترکمانان بودند؛ و در حین تاخت و تاز مغولها به ایران، ماندگاه خویش را در حوالی رود اترک رها کردند و به آذربایجان و کردستان روی آوردند. شاه اسماعیل صفوی قسمتی از ایشان را به شمال خراسان کوچانید و در حوالی ابیورد و نسا جای داد. سپس شاه عباس صفوی در اوایل اقتدار خود، به منظور کاهش نفوذ اقوام محلی، ایل افشار را از خراسان کوچانید، و در جلگه سرسبز و خرم ارومیه و منطقه افشار متوطن گردانید، و امور سرحدی این منطقه وسیع و مهم را تقریباً به طول 120 کیلومتر میباشد، در عهده آنها گذاشت و بدین جهت این منطقه به افشار موسوم گردید است. منطقه افشار از دو قسمت مشخص و با دو آب و هوای متفاوت تشکیل یافت، و در منتهیالیه جنوب خاوری آذربایجان غربی، مابین بیجار، گروس، سقز، خمسه زنجان و سراسکند میانه واقع شد است. منطقهای که مرکز آن تکاب است و معروف به محال علیا و منطقه دیگر را که مرکز آن شاهیندژ است محال سفلی مینامند.
=KTML_Bold=پیشینه=KTML_End=
ناحیهای که امروزه تکاب نامیده میشود، در ناحیهای واقع بوده که در سالنامههای آشوری از نیمهٔ دوم سدهٔ 9 قبل از میلاد، زاموآ خوانده میشده، و همواره دستخوش تهاجم آشوریان بودهاست. این ناحیه مسکن اقوام باستانی لولوبی و گوتی بودهاست و بعدها دولت ماننا در آن تشکیل شد و از سدهٔ 7 ق م با تشکیل دولت ماد از مراکز مهم اقتصادی دولت ماننا و ماد بهشمار میرفت.
ازجمله آثار بر جای مانده از دورهٔ مادها در این منطقه، بناهای سنگی غار کرفتو است که با دست در دل سنگ تراشیده شدهاست و نمونهای از معماری سنگی دورهٔ مادها بهشمار میرود. این غار کاربرد دفاعی نیز داشتهاست و مردم برای گریز از تهاجم اورارتوها و آشوریها، در آن پناه میگرفتند. در کاوشهای باستانشناسی آثاری از دورهٔ هخامنشیان در زندان سلیمان و تخت سلیمان به دست آمدهاست. این کاوشها همچنین نشان میدهد که منطقه تکاب در دورههای اشکانی و ساسانی نیز مرکز تمدنهای درخشانی بودهاست که از مظاهر آن، علاوهبر بناهای سنگی غار کرفتو در غرب تکاب، میتوان به آثار ساسانی کوه بلقیس در مشرق تخت سلیمان فعلی هم اشاره کرد.
=KTML_Photo_Begin=https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2024/586984/0001.JPG=KTML_Photo_Alt=0001.JPG=KTML_Style=width:25%;height:20%;float:right;=KTML_Photo_Target_Link=https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2024/586984/0001.JPG=KTML_Photo_End=
=KTML_Bold=وضعیت طبیعی
جغرافیا=KTML_End=
تکاب از نظر جغرافیا، تاریخ و زبان، یکی از شهرهای منطقه آذربایجان (آتورپاتکان) و مکریان محسوب و شناخته میشود.
=KTML_Bold=رودخانهها =KTML_End=
از نظر تقسیمبندی رودهای منطقه تکاب را میتوان به سه نوع دایمی، فصلی و اتفاقی تقسیم کرد. تنها رود پرآب و دایمی این منطقه رودخانه ساروق است که در واقع از طولانیترین رودهای تکاب افشار بهشمار میرود. این رودخانه شاخه اصلی زرینه رود را تشکیل میدهد. از جمله رودهای فصلی قجور چایی و حاج بابا چایی میتوان نام برد از رودخانههای اتفاقی منطقه تکاب رودخانه رجال چایی میباشد.
=KTML_Bold=آب و هوا =KTML_End=
شهر تکاب با ارتفاع 1840 متر مرتفعترین شهر استان آذربایجان غربی است. توپوگرافی ارتفاع و جهت گسترش ناهمواریها و دوری منطقه تکاب از دریا و کانونهای رطوبتی شرایط ویژهای به آب و هوای منطقه بخشیده که بارزترین مشخصه آن، زمستانهای سرد و برفی و تابستانهای معتدل و خشک میباشد. با در نظر گرفتن میانگین بارش سالانه 350 میلیمتر در گروه رژیم بارانی نیمه بیابانی یا نیمه خشک محسوب میشود.
بیشترین دمای تکاب در اوایل تیرماه است که به 36 درجه سانتیگراد میرسد و سردترین دمای تکاب هم در اواخر دی ماه که به 30- درجه سانتیگراد میرسد.
در بیشتر روزهای سرد سال بهطور میانگین این شهر همراه با فیروزکوه رتبه سردترین شهر کشور را به خود اختصاص میدهد. [1]