اقلیم / منطقه کوردستان: شرق کوردستان
شهر / استان: #استان کوردستان#

سد تالوار در شهرستان #بیجار#، استان کوردستان و در مجاورت مرز استان‌های کوردستان و زنجان و #همدان# واقع شده‌است. هدف از اجرای این طرح تأمین آب آشامیدنی شهر همدان و روستاهای در مسیر خط لوله، افزایش سطوح زیر کشت و تولید کشاورزی دشت خورخوره در شهرستان بیجار استان کوردستان، توسعه صنایع وابسته به کشاورزی، اشتغال‌زایی و پیشگیری از مهاجرت بی‌رویه روستائیان، افزایش متوسط درآمد کشاورزان، ایجاد شرایط توسعه و رشد بخش‌های مختلف اقتصادی و جلوگیری از سیل و مهار طغیان رودخانه تالوار است.

=KTML_Bold=مشخصات=KTML_End=
سد تالوار آب مورد نیاز 7٬500 هکتار از اراضی دشت خورخوره در شهرستان بیجار استان کوردستان را تأمین می‌کند. این سد از نوع خاکی با هسته رسی است و دارای ارتفاع از پی 88 متر و طول تاج 529 متر بوده و با حجم کل مخزن 500 میلیون متر مکعب، سالانه 231 میلیون مترمکعب آب را تنظیم می‌نماید.
حوضه آبریز سد تالوار 6٬441 کیلومتر مربع است و میزان آورد متوسط رودخانه 283 میلیون متر مکعب در سال است. این طرح برای 12٬000 نفر به‌طور مستقیم و 8٬000 نفر به‌طور غیر مستقیم شغل ایجاد می‌کند.

=KTML_Bold=زیر آب رفتن آثار باستانی=KTML_End=
با احداث سد تالوار، نگرانی از زیر آب رفتن 10 اثر ملی ثبت شده و هشت اثر تاریخی شناسایی شده استان کوردستان ایجاد شد. از مشکلات عمده در این زمینه، تخصیص نیافتن بودجه برای کاوش و علاج آثار باستانی در دریاچه سد بود، به طوری که حتی تا بعد آبگیری کاوش بسیاری از محوطه‌های باستانی انجام نشده بود. هیچ سازه باستانی بزرگی در دریاچه سد وجود نداشت و همه آثار و سازه‌ها با هزینه کم یا زیاد قابل انتقال به خارج دریاچه سد بودند.
=KTML_Photo_Begin=https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2026/672118/0001.JPG=KTML_Photo_Alt=0001.JPG=KTML_Style=width:20%;height:20%;float:left;=KTML_Photo_Target_Link=https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2026/672118/0001.JPG=KTML_Photo_End=
نخستین‌بار در سال 2009 یک تیم باستان‌شناسی با بررسی محدوده آبگیری سد تالوار متوجه غرق شدن 22 محوطه باستانی شد. از میان این محوطه‌ها، تپه قشلاق برای کاوش انتخاب شد.
تا سال‌ها پس از آبگیری اولیه سد تالوار در تراز آب پایین در سال 2015 ، کاوش، حفظ و ضبط آثار باستانی در محوطه‌های باستانی داخل آبگیر این سد ادامه داشت.

=KTML_Bold=انتقال آب به همدان=KTML_End=
پروژۀ انتقال آب سد تالوار به همدان از سال 1386 آغاز شد و تا سال 2021 نزیدک به 40 درصد پیشرفت فیزیکی داشت. در جریان سفر ابراهیم رئیسی به استان همدان در مرداد 2023 دوهزار میلیارد تومان بودجه به این پروژه اختصاص پیدا کرد و برای آن ضرب‌العجل تعیین شد، به گونه‌ای که 2 ماه پس از سفر رئیسی در ماه مهر به بهره‌برداری رسید. دبی انتقال آب در ابتدا 400 لیتر در ثانیه بود، اما با پیشرفت پروژه و افزایش تدریجی آن در مهر 2024 به 1800 لیتر در ثانیه رسید.[1]