ئاسیمیلە (ئەوەتاونای) نەرم و پیلانەی پلیکانەییە
نوستەی: #ئیبراهیم میکە عەلی#
(میلان کوندیرا) بنویس و ویرمەندی فەرەنسی (1929-2022ز.) جە کتیٛبو (الضحک والنسيان - خوای و ویرشیەیۆ)ینە، ماچوٛ: هەنگامەی یووەمە پەی ئەسەڕیەیۆ و ماڵایرەی ئاوەز و زەینە یام حافیزەو حەر ئیتنیک و میللەتێوی، ئانیٛنە بە بەرنامە، وردە وردە و نەرم نەرمێو؛ تاریٛخیش، کتیٛبەکاش، گوٛرانییەکاش، واچیٛ و کەلیمەکاش و ئینجا زوانەکەیش، کەسایەتیەکاش و ئەرەمەرزیایەکاش یوەیوەی گردی، وەرچەموو خەڵکەکەیشۆ و (بەتایبە لاو جواناوە) سووکیٛ کریا و هەوڵیٛدریا حەنڎاو حورمەتگیٛرتەی و باوەڕپەنەبیەیشا و یاگەپایشا دلیٛ گلیٛرگەی و زەینو خەڵکینە کەمکریوٛوە.
ئی قسیٛ (میلان کوندیرا) یە بەتایبە پەی ئا خەڵک و ئیتنیکا کە ڕووەو حەشیمەتیۆ ڕیٛژەشا کەمتەرا و دەسەڵاتی سیاسیی و بژیٛویی و ئەرەیاونای (ڕاگەیاندن)شا نیا، فرەتەر مانا مڎوٛ.
ئەڵبەت بارسای سەرکەوتەی یام کەلەلایی ئیجوٛرە بەرنامە نەگریس و فاشیستییا، وەڵیٛچانەی و زیاتەرچانەی پۆ سازنەرا و بەرنامەمجەراشۆ بەسیابوٛوە، بە جوٛرێو جەجوٛرەکا بەنڎا پۆ جمایۆ و مامەڵەو وەرپەلامارەکاشۆ، یانێ ئەگەر خەڵکەکە ویٛش فەرهەنگەکەو ویٛش سووک تەماشەنەکەرۆ، نەخشەو پیلانو ناحەزەکاش بەئاسانی سەرنمەگیٛروٛ.
خەڵکی هوٛشیار و بەئاگا فرە کەمتەر گنوٛ دلیٛ تەڵەو ئیجوٛرە بەرناما، جیاتی ئانەی گوٛش پەی سازنەراو ئا جوٛرە بەرناما شلکەروٛ، جایش ئینا لاو پاریٛزنای و گەشەدای بە مڵکی فەرهەنگیی و سامانەی ئابووریی و ژیوای ویٛشۆ.
خوٛ سازنەر و پیلانمجو ئا جوٛرە بەرناما نمەیا و ڕاسەوڕاس پا ئیتنیک و خەڵکا کە گەرەکشانە فەوتناشا بواچا فەرهەنگەکەتا یام تاریخەکەتا یام ئەدەبیاتەکەتا خراپا و فڕەشدەیدیٛ و زەینەی تاریٛخیەو ویٛتا چەنەش ماڵدیٛرە.
بەڵکو مەیا دلیٛ گردینو فەرهەنگەکەینە سەروو بەشە وردەکاشۆ مردا و یوەیوەی کارشا سەرۆکەرا و حەرجارێو و بەجوٛرێوی وزاشا وەرو پەلاماریٛ.
پەی نموونەی؛ ماچا فڵانە گوٛرانیەتا ئاوڕووبەرەنە یام نزمە و بیٛکلاسەنە، یام کوٛنیٛ و قەڎیمیانیٛنە یام... تاد.
ماچا: فڵانە ئەرەمەرزیاتا پیلانەو ناحەزا ئینا پەشتیشۆ، خیٛڵەکیی و ناوچەییا، کەسەکیٛش بیٛسەوادیٛ و چینیٛ و چامنیٛنیٛ، ئینا خزمەتو مەرامێوی تایبەینە و... تاد.
ماچا: فڵانە و فیسارە کەلیمیٛ دلیٛ زوانەکەیتا پەی ئاروٛی نمەشیا و بەکارئاوردەیشا عەیبەن و بیٛکلاسین و نیشانیٛ جیامەنەینە و... تاد.
ماچا: فڵانە کەسایەتیتا چینەن و چامنەن و... تاد.
ماچا و ماچا و ماچا.
ئیٛنڎە ماچا و ماچاوە تا وردە وردە ئا باس و وەرباسیٛ وەرەچەمو خەڵکەکەیۆ قیمەتشا نمەمانوٛ و کزیارە و پیٛسەو چنڎ کوٛڵەکێوەی ئاستەیۆ میللەتەکەی، وردە وردە لار و لویٛریٛ کریا و حەرئان و ساتێونە پەیشهەن مەڕیاوە و داریاوە.
دیارا بە مەڕیای و کەوتەی حەریوٛ چا کوٛڵەکا، یانەو بیەی فەرهەنگیی و تاریٛخیی و ئەشناسەکەیچ هاڕەکەروٛ و مێرەواری.
بەسپاسۆ ئی بابەتە جە تاقمەو Zarrawa ی هورگیٛریان و سەرنەوایۆ ئەرەمتەیشنە بڕێوی دەسکاریم کەردەن.[1]