پیرەمێردێکی ڕدێن سپی
ئەسعەد عەزیز محەمەد

ئەوەم بە تەواوەتی لەبیر نەماوە لە کەیەوە بۆ یەکەم جار ئەو پیرەمێردە ڕدێن سپییەم بینیوە و لە کوێ بینیومە؟ بەڵام لەوەتەی فامم کردۆتەوە و بەهۆش و ئاگام لە خۆم و دەوروبەرم، ئەو ڕدێن سپییە کارەکتەرێکی سەرەکی نێو خەون و ژیانمە. ئەگەر چیرۆکی ژیانم بنووسرێتەوە و تیایدا ڕۆڵی ئەو پیرەمێردە فەرامۆش بکرێت. ئەوا چیرۆکێکی ناتەواو دەردەچێت، چونکە ئەو پیرە مێردە کارەکتەرێکی بزوێنەر و ڕێنیشاندەری ژیانم بووە، هێشتا ئەوەم زۆر بە باشی لەبیرماوە لە تەمەنێکی زۆر بچووکدا بووم، شەوێکی هاتە خەونم، ناتوانم بەسەرهاتی خەونەکە بەتەواوەتی بگێڕمەوە، بەڵام ئەوەم زۆر بەجوانی لەیاد ماوە کەسبەی خەونەکەم بۆ دایکم گێڕایەوە و وەسفی شێوەی پیرەمێردە ڕدێن سپییەکەی خەونەکەم کرد و گوتم کابرایەکی چوارشانەی باڵابەرزی سوور و سپی نورانی، دوو چاوی سەوزی هەبوو، ئەویش بە خەمێکی قووڵەوە وتی ئەوە باپیرتە نازانم چ سیحرێک لە وشەی (باپیر) دا کۆبۆتەوە، بە بیستنی ئەو وشەیە ئیتر هیچ ترسم لە و پیرەمێردە نەما، زۆر شە و تامەزرۆی ئەوەبووم ئەو پیرەمێردە ڕدێن سپییە لە خەوندا ببینم، بەتایبەتی ئەو کاتانەی خەم و حەسرەتێک لە ناخمدا کۆدەبووەوە، پیرەمێردەکەم بەپشت و پەنای خۆمم دادەنا، ئەو کاتانەی دڵم تەنگ دەبوو، هەستێکی وەهام لەلاپەیدا دەبوو، دەست و پێم بەستراوە توانای خۆ قوتارکردنم نییە، پڕ بەدڵ حەزم دەکرد ئەو پیرەمێردە ڕدێن سپییەم لێ پەیدا بێت و بەهانامەوە بێت، ئێوارەیەکی پایزبوو شەقام و کوچە و کۆڵانی شار لە چاوەڕوانی باراندا بوون، دایکم دینارێکی کاغەزی داپێم و ناردمی بۆ بازاڕ تا شەکر و چا بکڕم، گەیشتمە ناو بازاڕ پارەکەم بزرکردبوو، زۆر گەڕام، گیرفانم پشکنی، بەڕێگەکەدا بەشوێن پارەکە گەڕام نەمدۆزییەوە، دەمزانی ئەو بڕە پارەیە بۆ ئێمە زۆربوو. زۆر خەمبار بووم، بێ ویستی خۆم پڕ چاوم فرمێسک بوو دەستم بە گریان کرد. لەنێو لەپی دەستمدا دەموچاوم شاردبووەوە، دەستێک خرایە سەر شانم و بە دەستەکەی تر دینارە کاغەزەکەی بۆم درێژ کردو وتی ئەم پارەیە هی تۆیە؟ ئەوەندە حەپەسابووم بە دەم قوڵپی گریانەوە وتم ئا ئا کە سەرم بەرزەوە کرد هەمان پیرەمێردی ڕدێن سپی بوو، زۆر پەشۆکام، تەنانەت سوپاسم نەکرد دواتر کە بیرم لە ڕووداوەکە دەکردەوە هەستم بە شەرم دەکرد و لە دڵی خۆمدا دەموت خۆزگە سوپاسم بکردایە. ئەوە یەکەمجار بوو لەدەرەوەی خەون بیبینم و بەڕاستی لە واقیعدا هەست بەبوونی بکەم. زۆر پەیامی شاراوە و پەنهان هەن لە دنیای غەیبدا بە ڕێگەی کەسێک یاخود خەونێک پێتدەگات لەکاتی خۆیدا بە هیچ کلۆجێ لێی تێناگەیت، بەڵام دوای ئاشکرابوونی ڕووداوەکان و زانینی واقیعەکە زۆرباش ئەوە دەزانیت ئەوەی ڕوویداوە بێ هۆ نەبووە، بەڵکوو پەیام و مەرامێکی گرنگی هەبووە. ئەو سەردەمەی لە تەمەنێکدا بووم، خودی تەمەنەکە دەبوایە یان سەرباز و چەکدار بوویتایە یان لە هەموو شوێنێکدا بەدوای ئەوەدا دەگەڕان کۆت و بەند بکرێیت، لە گێژاوی تەمەنی گەنجیت هەڵهاتووی سەربازی بووم، لەگەڵ چەند کەسێکدا درەنگانی شە و گەیشتینە گوندێکی سەرجادەیەکی سەرەکی کە دوو شاری گەورە پێکەوە دەبەستێت. زۆر شەکەت و ماندوو بووین. لەبەر هەیوانی مزگەوتەکە لەسەر پارچە حەسیرەکە خەومان لێکەوت. چەند خولەکێکی بەسەردا تێنەپەڕی لە سەرەتادا وامدەزانی حەقیقەتە پیرەمێردەکە بەنووکە شەقێک کێشای بەپێمدا، وتی زووکە، خێرا بڕۆ ئێرە بەجێبهێڵە. کە چاوم کردەوە ئەوسا زانیم خەونم بینیوە، دنیا زۆر تاریک بوو، جاری دووەم چاوم لێکنا و خەوتمەوە بەهەمان شێوە پیرەمێردەکە نووکە شەقێکی تری لێدام و بەخەبەری هێنامەوە. بەڵام لەبەرئەوەی زۆر ماندوو بووم جارێکی ترڕادەست بە خە و بوومەوە. ئەم جارە پیرەمێردەکە زۆر بە تووڕەیی شەقێکی لێدام، زۆر ئازاری پێگەیاندم، لە ئازاردا بوو، یان لە تووڕەیی و هاواری پێرەمێردە ڕدێن سپییەکە بوو هاواری کرد کوڕە بڕۆ دەستگیرت دەکەن، خێرا بڕۆ... ڕامەوەستە. نازانم لە ئازار بوو یان لە ترس و شۆکی ئەو خەونە ترسناکە، ڕاستەپێ هەستامەوە و هاوڕێکانم بەخەبەر هێنا ئەوانیش زۆر شڵەژان و ترسان، تەنانەت یەکێکیان تا دوای نیوەڕۆی ڕۆژی دواتر هەموو جەستەی دەلەرزی. لە سەرەتادا ویستیان ئەوێ بەجێنەهێڵن، بەڵام پاشان زانیان من سوورم لەسەر ئەوەی ئەوێ بەجێبهێڵن ڕازی بوون، دوای ئەوەی گوندەکەمان بەجێهێشت هێزێکی سەربازی زۆر گەورە پەلاماری گوندەکەیان دا دەیان کەسیان دەستگیر کرد. دوای بیستنی هەواڵی ئەو ڕەشبگیرییەی لەوێ ڕوویدا هاوڕێکانم سوپاسگوزارم بوون. پیرەمێردە ڕدێن سپییەکە وەک کەسێک لەودیو پەردەیەکەوە چاودێری جموجوڵەکانم بکات یان بەشەپۆلێکی نەبینراو ئەفسوناوی هەست و نەست و سۆزم بە بیروهۆشی ئەوەوە بەستراوە و گرێدراوە لەهەر ساتێک بزانێت دڵم تەنگە یان خەمبارم یان تووشی گرفت و کێشەیەک هاتووم ئەو لە خەون بێت یان لە واقیع لە شێوە و ڕوخسارێکی نامۆدا دەردەکەوێت هەوڵی ئەوە دەدات خەم و پەژارەم بڕەوێنێتەوە و دڵنەواییم بداتێ و بەهێزێکی ئەفسوناوی دووروبەدەر لە واقیع چارەسەری گرفتەکانم بکات. پیرەمێردە ڕدێن سپییەکە فریادڕەسمە زۆرجار بەهانامەوە دێت و هاوکاریم دەکات. هەرگیز ئەو شەوەم لەبیر ناچێتەوە لەچوار دیواری ژووری تاکە کەسی زینداندا چاوەڕوانی چارەنووسێکی زۆر نادیار و ترسناک بووم. لە بارێکی دەروونی پەشۆکاو و شڵەژاودا بووم، ئەوەندە خراپ بووم بەتەنیا خوا خۆی دەیزانی لەچ دۆخێکدام، لە زیندە خەونێکدا بەئاگا هاتم، دڵنیام هەموو جەستەم بەخەبەر بوو، چاوم داخستبوو، لەپی دەستی بەر دەستم کەوت گوێم لە گفتو قسەی بوو. زۆر شپرزە و بەپەلە بوو دەستی ڕاکێشام و وتی ئێرە جێگەی تۆ نییە دامەنیشە. هەستە لەگەڵم وەرە، حکومەت عەفویداوە. چاوم کردەوە جگە لە خۆم و چوار دیواری ژوورە تاکە کەسێیەک هیچ کەس لەوێ نەبوو. بەڵام بینینی باپیرم لەخەونمدا هاوشێوەی ئەوە دەهاتە پێش چاوم سەتڵێ ئاو بڕژێنیتە سەر ئاگرێک. ئەو پەرێشانێیەی ناخم خامۆش بووەوە و هەستم بە جۆرێک لە ئارامی و ئاسوودەیی کرد. هێشتا بیست و چوار کاتژمێر بەسەر خەونەکە تێپەڕ نەبوو بەیاننامەی عەفوەکە ڕاگەیەنرا و منیش هاوشێوەی زیندانییە سیاسییەکانی تر ئازاد کرام.
ڕۆژ هات و تێپەڕی و ساڵ لە دوای ساڵ من و پیرەمێردەکە پێکەوە دەیان چیرۆک و سەرگوزشتەی سەیر و دوور لە واقیع کۆمان دەکاتەوە، بەڵام لە هەمووی سەیرتر ئەو کاتەبوو لە ڕۆخی دەریای ئیجەدا پیرەمێردە ڕدێن سپییەکەم بینی، بەڵام لە جیاتی باپیرم پیرەمێردێکی یۆنانی بوو هەرچەندە بە ڕوواڵەت و شێوە هەمان شێوەی باپیرم بوو، ئەو بە هیچ شێوەیەک زمانی کوردی نەدەزانی هیچ کات بەوشێوەیە نەمبینیوە، زۆر بەتووڕەیی مامەڵەی لەگەڵمدا کرد. هەوڵمدا لەگەڵ کۆچەرەکانی تردا بەیەختەکەی بمبات و بەدەریاکەدا بەرەو ئەوروپا کۆچ بکەم. بەڵام لەناو هەموو ئەو خەڵکەدا ڕازی نەبوو من لەگەڵیدا بڕۆم. زۆرم تکا لێکرد بە هیچ شێوەیەک گوێی لێم نەگرت، بە ڕوونی وتی تۆ نابێت لەگەڵ ئەم یەختەدا کۆچ بکەیت. منیش زۆر دڵتەنگ بووم ئەوان ڕۆیشتن بۆ سبەی هەواڵی نقومبوونی یەختەکەیانم بیست ئەوسا بۆم دەرکەوت پیرەمێردەکە دوژمنایەتی لەگەڵ نەکردووم، بەڵکوو چاکەی لەگەڵدا کردووم. پیرەمێردە فریادڕەسەکەم کەسایەتی باپیرم پێبەخشیوە. لە هاوکاری کردنم بەردەوام بوو تاوەکو شەوێکیان لە خەونمدا بینیم تاکێ کڵاشەکەی بزر کردووە بەشوێنیدا دەگەڕێت. زۆر گەڕا نەیدۆزییەوە ئیتر لەوساوە تا ئێستا باپیرم بە دوای کڵاشەکەی دەگەڕێت و نایدۆزێتەوە منیش بە دوای ئەودا دەگەڕێم نایدۆزمەوە لە هەموو شوێنێک بۆی دەگەڕێم لە خەون بێت یان لە کوچە و کۆڵانی شاردا نایدۆزمەوە. لەهەر جێگایەک پیرەمێردێکم بەرچاو بکەوێت سۆراغی باپیرم یان پیرەمێردە ڕدێن سپییەکە دەکەم و نایدۆزمەوە.[1]