🏠 دەستپێک
تۆمارکردنی بابەت
کوردیی ناوەڕاست (# 245,520)
Kurmancî - Kurdîy Serû (# 56,789)
English (# 2,763)
کرمانجی - کوردیی سەروو (# 4,843)
هەورامی (# 61,831)
لەکی (# 17)
Kurdîy Nawerast - Latînî (# 1,154)
عربي (# 11,358)
فارسی (# 2,504)
Türkçe (# 1,632)
עברית (# 10)
Ελληνική (# 13)
Française (# 279)
Deutsch (# 576)
Nederlands (# 127)
Svenska (# 57)
Español (# 34)
Italiano (# 38)
Pусский (# 768)
Fins (# 11)
Norsk (# 13)
日本人 (# 18)
中国的 (# 11)
Հայերեն (# 10)
پەیوەندی
دەربارە!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
زۆرتر
Kurdipedia
🔎 English Menu
🏠|📧|دەربارە!|پەڕتووکخانە|📅
🔀 بابەت بەهەڵکەوت
❓ یارمەتی
📏 رێساکانی بەکارهێنان
🔎 گەڕانی ورد
➕ تۆمارکردنی بابەت
🔧 ئامرازەکان
🏁 زمانەکان
🔑 هەژماری من
✚ بابەتی نوێ
👫 عادل شێخانی
ناو: عادل
نازناو: عادل شێخانی
ژیاننامە
بانگخوازێکی ئیسلامیە و نووسەرە مامۆستای یاریدەدەرە لەزانکۆی سلێمانی، و ئیمام و خەتیبە لە مزگەوتی (چوار چرا) لە شاری سلێمانی، خوێندنی ماستەر و دکتۆرای لە زانکۆ
👫 عادل شێخانی
📕 لەگەڵ شاعیراندا
ناونیشانی پەڕتووک: لەگەڵ شاعیراندا
ناوی نووسەر: عادل شێخانی [1]
📕 لەگەڵ شاعیراندا
🧩 قەسری سپی و سۆندەی شین
قەسری سپی و سۆندەی شین.
پێکهاتەی سەلکی پیاز واڕێکەوتووە کە توێ توێیە و ڕەنگی سپییە، لە مەتەڵەکەدا بە قەسر چووێنراوە کە قات قاتە، قەسری سپی واتە: سەلکی پیازی سپی، سۆندەی شین (لە ناوچەی پشدەر بە ڕەنگی
🧩 قەسری سپی و سۆندەی شین
📖 چارەنووسی کورد لەڕێکەوتنامەی نێوان دەوڵەتە زلهێزەکاندا
چارەنووسی کورد لەڕێکەوتنامەی نێوان دەوڵەتە زلهێزەکاندا
ڕەسوڵ بۆسکێنی

کۆتاییەکانی سەدەی پانزەیەم نیشتمانی کورد تابلۆیەکی گەشاوە و جوان بوو، بۆ میرنشینە پشتاوپشتەکانی کورد، هەریەک لەوانە پێگە و جێگا
📖 چارەنووسی کورد لەڕێکەوتنامەی نێوان دەوڵەتە زلهێزەکاندا
📖 کەسایەتی ڕادیۆیی
کەسایەتی ڕادیۆیی
پەیکار عوسمان

- (ڕۆژی یەکەم نمایشێک لە تیڤییدا، ڕۆژی دووەم پاڵەوانێک لە سۆسیالمیدیادا، ڕۆژی سێیەم فشبوونەوەیەک لە ڕادیۆدا) ئەمە چیرۆکی ڕووداوەکانی ئێمەیەو ئێستا ئێمە لەفەراغی ڕوود
📖 کەسایەتی ڕادیۆیی
📖 خۆشویستن و یەکتر قبووڵکردن
خۆشویستن و یەکتر قبووڵکردن
کەنار قاسم

ئەوەی بینیم لەوێ، خەڵک و کەلتورێکی تەواو جیاواز، کەلتوری خۆشویستنی یەکتر و قبووڵکردنی یەک. دیمەنێکی تێکەڵ لە تراژیدییا و خۆشەویستی، من نەمدەزانی لە کامیان بڕو
📖 خۆشویستن و یەکتر قبووڵکردن
📖 دەستدرێژی سێکسی و پەیوەندی ئارەزومەندانە
دەستدرێژی سێکسی و پەیوەندی ئارەزومەندانە
پەیمان عیزەدین

تێکەڵیەکی زۆر هەیە لەنێوان دەستدرێژی سێکسی و تاوانی ئابڕوبەرانە و پەیوەندی سێکسی ئارەزومەندانە.
لە ڕوداوی جیاجیادا کە تایبەت بن بە پەیوەندی
📖 دەستدرێژی سێکسی و پەیوەندی ئارەزومەندانە
📖 مرۆڤبوون دۆخێکی مەترسیدارە
مرۆڤبوون دۆخێکی مەترسیدارە
حسێن لەتیف

1-جۆرێک لە مەیموون هەبوون، لە دۆخی مەیموونی بێزاربوون، بوون بە مرۆڤ.
مرۆڤیش هەرکات لە دۆخی مرۆڤبوون بێزاربوو، عاشق دەبێت، عاشقی بوون دەبێت، بوون بە هەموو ڕەه
📖 مرۆڤبوون دۆخێکی مەترسیدارە
📖 بیرەوەرییەکانی سوڵتان عەبدولحەمید
بیرەوەرییەکانی سوڵتان عەبدولحەمید
ڕانانی: سەردەم

یەکێکی تر لە کتێبە باش و دانسقەکانی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، بریتییە لە کتێبی (بیرەوەرییە سیاسییەکانم)ی سوڵتان عەبدولحەمید، کە لە لایەن نووسەر و
📖 بیرەوەرییەکانی سوڵتان عەبدولحەمید
📕 قوڕ خوێن
ناونیشانی پەڕتووک: قوڕ خوێن
ناوی نووسەر: حەسەن فالح
ناوی وەرگێڕ: دانا عەسکەر
وەرگێڕان لە زمانی: عەرەبی
دەزگای پەخش: ناوەندی فێربوون

ململانێی نێوان ڕووناکیی و تاریکیی، دژکارییەکی ڕیشەیی بەردەوا
📕 قوڕ خوێن
📖 ئایا خاک پیرۆزە؟
ناونیشان: ئایا خاک پیرۆزە؟
ناوی نووسەر: شەماڵ محەمەد محەمەدئەمین

زۆر جار بابەتی پیرۆزیی خاک دێتەگۆڕێ و خەڵکی بەسەر دوبەرەی دژبەیەک دابەش دەکات، ناسیۆنالیستەکان خاکی خۆیان و دیندارەکانیش شوێنی دابە
📖 ئایا خاک پیرۆزە؟
📼 بافڵ تاڵەبانی چی لەبارەی ئەژی ئەمینەوە دەڵێت؟
شوێن: هەولێر
ڤیدیۆ: بافڵ تاڵەبانی چی لەبارەی ئەژی ئەمینەوە دەڵێت؟
ساڵ: 2022
[1]
📼 بافڵ تاڵەبانی چی لەبارەی ئەژی ئەمینەوە دەڵێت؟
📕 گەڕانەوەم بۆ ئەفریقیا؛ لەنێو ماسییەکاندا بەرگی یەکەم، بەشی یەکەم
ناونیشانی پەڕتووک: گەڕانەوەم بۆ ئەفریقیا؛ لەنێو ماسییەکاندا بەرگی یەکەم، بەشی یەکەم
ناوی نووسەر: پێشەوا کاکەیی
ساڵی چاپ: 2022
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم [1]
📕 گەڕانەوەم بۆ ئەفریقیا؛ لەنێو ماسییەکاندا بەرگی یەکەم، بەشی یەکەم
📕 گەڕانەوەم بۆ ئەفریقیا؛ گیکویوو و تیرەی کچانی مۆمبی بەرگی یەکەم، بەشی دووەم
ناونیشانی پەڕتووک: گەڕانەوەم بۆ ئەفریقیا؛ گیکویوو و تیرەی کچانی مۆمبی بەرگی یەکەم، بەشی دووەم
ناوی نووسەر: پێشەوا کاکەیی
ساڵی چاپ: 2022
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم [1]
📕 گەڕانەوەم بۆ ئەفریقیا؛ گیکویوو و تیرەی کچانی مۆمبی بەرگی یەکەم، بەشی دووەم
🧩 قەسری سپی ڕێیە لە کاروانان دەگری
قەسری سپی ڕێیە لە کاروانان دەگری.
قەسری سپی، مەبەست لە بەفرە، مەتەڵەکە قەسر و بەفری بەیەک چوواندووە لە سپێتی و گەورەییدا، بەفر لە وەرزی زستاندا دەبارێ، وەک قەسر لەسەر یەک کەڵەکەدەبێ، دەبێتە مایەی ڕێ
🧩 قەسری سپی ڕێیە لە کاروانان دەگری
🧩 فلکە و پەنجا دنکە
فلکە و پەنجا دنکە.
مێژووی ئەم مەتەڵە تازەیە، دەگەڕیتەوە بۆ درووستبوونی شار و پەیدابوونی سەیارە، فلکە لە شاردا هەیە، سەیارەی بەدەوردا دەسوڕێتەوە، فلکە: مەبەست لە گوڵەگەنمە، پەنجا دنکە: مەبەست لەو دەن
🧩 فلکە و پەنجا دنکە
📕 پرینسیپەکانی ئەدەبناسیی بەراورد
ناونیشانی پەڕتووک: پرینسیپەکانی ئەدەبناسی بەراورد
ناوی نووسەر: ئەلیکساندەر دیما
ناوی وەرگێڕ: ئەنوەر قادر محەمەد
وەرگێڕان لە زمانی: ڕووسی
شوێنی چاپ: سلێمانی
دەزگای پەخش: غەزەلنووس
ساڵی چاپ: 2021
📕 پرینسیپەکانی ئەدەبناسیی بەراورد
🔤 چرادان
چرادان
چرادان: ئه و شوێنەی چرای لێدانراوە پێيان گوتووە چرادان، بەزۆری تەختەدارێک بووە لە دیوار دراوە، وەک ڕەفەیەکی بچووک وابووە، چرای لەسەر دانراوە، بەهۆی دوکەڵی چراکەوە ڕەش و پيس بووە، ئەمە وەک ئيد
🔤 چرادان
📕 ئەزموونی نووسین
ناونیشانی پەڕتووک: ئەزموونی نووسین _ شیعر، وتار، وەرگیران، توێژینەوە و پاشکۆیەک.
ناوی نووسەر: ئەنوەر قادر محەمەد
شوێنی چاپ: سلێمانی
دەزگای پەخش: سەردەم
ساڵی چاپ: 2021
ژمارەی چاپ: 1024
ئەم بەرهەم
📕 ئەزموونی نووسین
📕 ئەوینی باڵا
ناونیشانی پەڕتووک: ئەوینی باڵا
ئامادەکردن و وەرگێڕان: کامیل محەممەد
وەرگێڕان لە زمانی: عەرەبی
شوێنی چاپ: سلێمان
چاپخانە: چوارچرا
ساڵی چاپ: 2022
ژمارەی چاپ: یەکەم

ئەوینی باڵا، کۆمەڵە چیرۆکێکی
📕 ئەوینی باڵا
👫 کەسایەتییەکان
قەدری جان
👫 کەسایەتییەکان
سابیر کوردستانی
👫 کەسایەتییەکان
سابیر سەعید شوکری (رازی شاعیر)
👫 کەسایەتییەکان
ئەحمەد سەعید؛ نابینا ئامانی
📷 وێنە و پێناس
چەند کەسایەتیەکی قوتابخانەی...
👫 Abdullah Cevdet | پۆل: کەسایەتییەکان | زمانی بابەت: 🇹🇷 Türkçe
⠪ بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🏁 وەرگێڕان
کوردیی ناوەڕاست0
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0
✍️✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
| 👁️‍🗨️

Abdullah Cevdet
Abdullah Cevdet

Abdullah Cevdet Karlıdağ (d. 9 Eylül 1869, Arapgir, Malatya - ö. 29 Kasım 1932, İstanbul), Osmanlı İmparatorluğu’nun son yıllarında ve cumhuriyetin kuruluş döneminde yaşamış Türk siyasetçi, düşünür, göz hekimi, şair ve çevirmen.

Osmanlı ve Türkiye’de Batıcılık akımının önde gelen isimlerinden birisidir. Fikirleri, İkinci Meşrutiyet dönemi düşünce yapısının şekillenmesinde etkili oldu. Sonradan İttihat ve Terakki’ye dönüşecek İttihâd-ı Osmânî Cemiyeti’nin kurucusu beş tıbbiyeliden birisi Abdullah Cevdet idi (diğerleri İbrahim Temo, İshak Sükûti, Mehmet Reşit ve Hikmet Emin). Ancak yaşantısı siyasal alanda etkin görevler alarak değil, bir düşünce üreticisi olarak devam etti. Dönemindeki ana düşünce akımlarının çerçevesinde kendine özgü görüşler geliştirerek düşünce tarihinde özel bir yer edindi. Türkiye’nin ilk kadın ve işçi hakları savunucularındandır. Tıp, felsefe, sosyoloji, siyaset alanlarında yetmişten fazla eserin yazarı veya çevirmenidir.

Hayatı
1910 yılında Abdullah Cevdet
9 Eylül 1869 günü Arapgir’de dünyaya geldi. Kürt kökenlidir. Kimi kaynaklara göre 1867 doğumludur. Babası Diyarbakır’a birinci tabur kâtiplerinden Hacı Ömer Vasfi Efendi’dir. İlköğrenimini Hozat ve Arapgir’de tamamladıktan sonra ailesiyle Harput’a gitti. 1885’te Ma‘mûretülazîz (Elazığ) Askerî Rüşdiyesi’nden mezun oldu.
On beş yaşında İstanbul’a giderek Kuleli Askerî Tıbbiyye İdâdîsi’ne girdi. Üç yıl sonra mezun oldu ve eğitimine Askeri Tıbbiye’ye devam etti.

Tıbbiye yılları
Tıbbiyedeki öğrenciliği sırasında okulda hakim olan biyolojik materyalist eğilimlerden etkilendi. Ludwig Büchner’e ait, kendisini çok etkileyen “Kraft und Stoff” adlı kitabın bir bölümünü biyolojik materyalist görüşleri herkesin anlayacağı bir dille anlattığı için “Fizyolociya-i Tefekkür” (1890) adıyla Türkçeye çevirdi. Onun çevirilerini hedef alan çeşitli reddiyeler kaleme alındı. Aynı yıl beyin fonksiyonları üstüne “Dimağ” adlı kitabı yayımladı. Ertesi yıl İslâm âlimleriyle biyolojik materyalist filozofların fikirlerini bağdaştırmaya çalışan “Fünûn ve Felsefe” adlı çalışmasının ilk taslağını hazırladı. Okuldaki son yılında biyolojik materyalizm ve beyin fonksiyonları üzerine “Fizyolociya ve Hıfz-ı Sıhhat-i Dimâğ” ve “Melekât-ı Akliyye” adlı iki kitap daha yayımlayan Abdullah Cevdet, aynı konular üzerinde Maârif, Musavver Cihan ve Resimli Kitab mecmualarında makaleler yazdı.

Felsefi fikirlerin topluma ancak siyaset aracılığı ile aktarılabileceğini düşünüyordu. Bu düşünceyle çeşitli siyasi hareketlerin içinde yer aldı. 1889’da dört arkadaşı ile birlikte “İttihad-i Osmânî Cemiyeti” adını verdikleri bir cemiyet kurdular. Daha sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne dönüşen bu cemiyet, 1908 Devrimi’ne önayak olmuş, 1918’e kadar devlet yönetimine egemen olmuştur. II. Abdülhamit’e karşı yürütülen propagandanın önde gelen isimlerinden biri olan Abdullah Cevdet, siyasal faaliyetleri nedeniyle öğrenimi boyunca birkaç kez tutuklandı, bir süre okuldan uzaklaştırıldı.

Tıbbiye’deki öğrenciliği sırasında edebiyatla da ilgilendi ve Abdülhak Hamid’in isteğine uyarak şiirlerini kitap haline getirdi. Ömer Cevdet adıyla yayımladığı bu ilk eserlerinde özellikle Namık Kemal, Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamid ve Halit Ziya’nın etkileri sezilir. 1890 yılında yayımladığı ilk şiir kitabı Hiç’ten sonra Tuluat (1891) ve Masumiyet (1893) adlı şiir kitaplarını da yayımlamıştır.
Temmuz 1894’te tıp öğrenimini tamamladı, göz hekimi oldu.

Sürgün yılları
El yazısı ve imzası
Okulu bitirdikten sonra İstanbul’da Haydarpaşa Numune Hastanesi’nde göreve başladı. Kolera salgını nedeniyle aynı yıl kasım ayında geçici görevle Diyarbakır’a gönderildi; İttihat ve Terakki’nin Diyarbakır şubesini kurdu. Bu şehirde bulunduğu sırada Mehmet Ziya Bey (Gökalp)’in intihar girişiminde ilk müdahale eden ve onu kurtaran kişi oldu ve Ziyâ Gökalp’in cemiyete intisâbına önayak oldu.

Bu arada Büchner’in Natur und Geist adlı eserini Goril adıyla çevirdi. Eseri, “Hikmet Müslüman’ın kayıp malıdır.” hadisiyle sundu.

1895’te İstanbul’a döndüğünde İttihatçı hareketleri tehlikeli görüldüğünden bozgunculukla suçlanarak tutuklandı ve başkentten uzaklaşması için Trablusgarp Merkez Hastanesi’nin göz hekimliğine getirildi. Fakat cemiyet adına çalışmalarına orada da devam etti. Bir buçuk yıl görev yaptıktan sonra hapsedildi. Dört ay sonra serbest bırakıldığında , Fîzan’a sürülmesinin kararlaştırıldığını öğrenince, önce Tunus’a kaçtı; oradan 1897 yılında Fransa’ya geçti.

İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin iki gruba ayrıldığını, Mizancı Murat ve arkadaşlarının Serhafiye Ahmed Celâleddin Paşa arasında imzalanan anlaşma gereğince İstanbul’a geri döndüğünü gördü. Cenevre’ye geçerek Tunalı Hilmi ve Dr. Çerkez Mehmet Reşit gibi Jön Türkler'le buluştu. İki fırkaya ayrılan Jön Türkler’den Ahmet Rıza Bey’in liderliğindeki gruba katıldı. İshak Sükûti ile birlikte derneğin yayın organı olan Osmanlı gazetesini Türkçe - Fransızca olarak çıkardı ve istibdat karşıtı yazılar yazdı. Batı eserlerinden çeviriler yaptı; çevirdiği yapıtlar arasında Schiller’in Giyom Tell adlı draması vardır. Bu esere yazdığı önsözü daha sonra “İki Emel” adıyla kitap olarak yayımladı. Ayrıca Vittorio Alfieri’nin, Della Tirannide(1789) adlı kitabını, İstibdad” adıyla çevirdi. Cenevre’de yayınladığı şiir kitaplarından birisi olan Kahriyat adlı eserinde sanat kaygısından ziyade siyasi özlemlerle kaleme alınmış özgürlük, vatan sevgisi temalı olan ve hemen hemen hepsi II. Abdülhamid hakkında olan, onu hürriyet düşmanlığı ile suçlayan şiirlere yer verdi.

Yayımladığı yazılardan rahatsız olan padişah Abdülhamit, siyasi yazılar yazmaması ve İstanbul’a dönmemesi koşuluyla kendisini Viyana elçilik doktorluğuna atamayı önerince teklifi kabul etti. Onun Abdülhamit’e jurnalcilik yaptığı ve gazeteyi kapatıp Viyana’da doktorluğu kabul etmesinin bunun kanıtı olduğu öne sürülmüştür ; öte yandan diğer yayın çalışmalarını sürdürebilmek için gazeteyi kapatmaları karşılığında alacakları parayı kabul ettikleri de iddia edilir. 1903’e kadar Viyana sefareti tabipliğini sürdürdü. Bu görevi sırasında belirli ölçüde muhalefete devam etse da daha çok şiirle meşgul oldu ve sembolist şiir çevrelerinde ilgiyle karşılanan kitaplar yayımladı.

Siyasi faaliyetlerini gizlice devam ettirdiğini saraya bildiren büyükelçi Mahmut Nedim Paşa’yı tokatlaması üzerine 1903’te Avusturya’dan sınır dışı edildi. Cenevre’ye dönerek Ethem Ruhi Bey ile buluştu; Osmanlı İttihat ve İnkılap Cemiyeti’ni kurdu ve örgütün yayın organı olarak yeniden Osmanlı gazetesini çıkardı.

İçtihad
1904’te İçtihad adlı bir basımevi kurdu. Basımevinde Batılılaşma yanlısı eserler bastı, İçtihad adlı bir dergi çıkardı. 1904 yılından öldüğü 1932 yılına kadar dönem dönem kesintiye uğramakla birlikte İçtihad’ı çağrıştıran Cehd, İşhâd, İştihâd, Âlem, Eski İçtihad isimleri altında Cenevre, Mısır ve İstanbul’da bu dergiyi yayımlamayı sürdürmüştür.


Abdullah Cevdet'e ait bir karikatür. Altındaki yazı: «Darvin» nazariyesinin temsili
Abdullah Cevdet, 1905’te Cenevre’de kısa bir süre görüşme imkânı bulduğu Mısırlı reformist din âlimi Muhammed Abduh’un fikirlerinden de etkilendi. Aynı yıl Osmanlı hükümetinin baskısı sonucu İsviçre hükümeti kendisini sınır dışı ettiğinde, basımevini Kahire’ye taşıdı.
Kahire’de Teşebbüs-ü Şahsi ve Adem-i Merkeziyet Cemiyeti’nin önemli bir üyesi haline geldi. 1906’da başlayan ve bazı vergilerin kaldırılması ile birlikte meşrutiyet talebini de dile getiren Erzurum ayaklanmasını destekleyen yazılar yazdı. Meşrutiyet ilan edildiğinde hemen yurda dönmedi, bir süre daha Mısır’da kaldı.

Doğu ile Batı arasında fikir alışverişinin yapılabildiği bir ortam yaratmayı amaçlıyordu. Bu amacı çerçevesinde Sâdî, Mevlânâ ve Hayyam’ın yanı sıra Shakespeare, Schiller, Byron’dan çeviriler yaptı. 1908’de Reinhardt Dozy’nin Essai sur l’Histoire de l’Islamisme (İslamcılığın tarihi üzerine deneme) adlı iki ciltlik eserini Tarih-i İslamiye başlığı ile çevirip yayımladı. İslâm’ı ve İslâm peygamberini çok ağır biçimde eleştiren bu kitap, Osmanlı kamuoyunda büyük infiâle yol açtı; Şubat 1910’da yasaklandı, toplatıldı ve mevcut nüshâlar Galata Köprüsü’nden atılarak imhâ edildi. Abdullah Cevdet Bey, eseri Müslüman tarihçilerin Dozy’nin yanlışlıklarını düzeltmelerine imkân tanımak amacıyla tercüme ettiğini iddiâ etti.

Yurda dönüş ve mütareke yılları
1910’da İstanbul’a döndü. Kendi matbaası İçtihad Evi’ni kurdu. Kütüphane-i İçtihad dizisini yayımladı. İçtihad dergisini 24'üncü sayıdan itibâren neşretmeye devam etti. Cağaloğlu’ndaki evi, aydınların sık sık gelip gittikleri, tartıştıkları bir mekân hâlini aldı ve bu özelliği, Abdullah Cevdet Bey’in ölümüne kadar da sürdü. Ölümünden sonra şahsî kütüphanesi ve arşivi, kızı Gül Karlıdağ tarafından korunarak muhafaza edilmiştir. Nâdide eserler, günümüzde hâlâ ayakta duran Cağaloğlu’ndaki İçtihad Evi’nin en üst katında, kullandığı mobilya ve diğer eşyalarla birlikte saklanmaktadır.
Abdullah Cevdet Bey ve kerimesi Gül Hanımefendi
İttihat ve Terakki yönetimine karşı eleştirel tutumu nedeniyle baskılara maruz kalan Abdullah Cevdet Bey, 1914’te basımı durdurmak zorunda kalmıştı. Bir süre İkdam gazetesinde imzasız başyazılar yazdı. İşgal yıllarında Sadrazam Damat Ferit Paşa tarafından Sıhhiye Genel Müdürlüğü’ne atanan Abdullah Cevdet Bey, kadınlara ilk kez genelev vesikası verilmesi uygulamasını başlatınca halktan gelen tepki üzerine görevden alındı. İngiliz Muhipler Cemiyeti’nin kuruluşunda rol oynadı, Kürt Teali Cemiyeti’nde de çalıştı. “Seçkin” insanların yetişmesine yönelik bir eğitimi ve biyolojik materyalizmi savunan Abdullah Cevdet Bey, daha cumhuriyet kurulmadan yıllar önce Latin harflerine geçilmesi gerektiğini vurguladı ve kadın hakları konusundaki görüşleriyle dikkat çekti. Bahâîlik hakkında hazırladığı yazı dizisi ile dinî çevrelerin tepkisini çekti, kovuşturmaya uğradı.[1]

I. Dünya Savaşı sonrası
İşgal yıllarındaki İngiliz yanlısı tutumu ve Kürt milliyetçisi örgütlerde yer almasından dolayı I. Dünya Savaşı sonrasında siyasal iktidarın gözünden düşmüştü. Cumhuriyet döneminde hakkında ömür boyu devlet hizmetinden men cezası verildi. Ömrünün kalan kısmını şiir yazarak, çeviri yaparak ve İçtihad’ı neşri ile uğraşarak geçirdi. Shakespeare’den Mevlânâ’ya ve Ömer Hayyam’a uzanan geniş ilgi alanında tercümeler ortaya koydu.
Cumhuriyetin ilk yıllarında Cevat Paşa’nın Elazığ milletvekilliğinden çekilmesi üzerine onun yerine meclise girmesi söz konusu olduysa da 1925’te tarımı geliştirmek üzere göçmen getirilmesine ilişkin sözleri nedeniyle “damızlık adam getirmek istiyor” şeklinde söylenti çıkarılınca siyasetle ilişkisini kesti.
1928 yılında cumhurbaşkanı Atatürk’ün isteğiyle Fransız filozof Jean Meslier’nin kaleme aldığı din eleştirisi kitabını çevirdi; eser, Akl-ı Selim adıyla Devlet Matbaası’nda, Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları arasında yayımlandı. 1931 yılında şiirlerini Karlıdağ’dan Ses adıyla kitaplaştırdı.
29 Kasım 1932’de İstanbul’da kalp krizinden hayatını kaybetti. Dinsizlikle suçlanan Abdullah Cevdet Bey’in Ayasofya Camii’ne getirilen cenazesi sahipsiz kalmış, cenaze namazının kılınmaması gerektiği ifade edilmişse de Peyami Safa’nın ricası üzerine namazı kılınmış, birkaç belediye görevlisi tarafından Merkezefendi Mezarlığı’na defnedilmiştir. Burhan Bozgeyik’in Meşhurların Son Anları adlı kitabında ise cenaze namazının kılınamadığı, cenazesini taşıyacak araba bulunamadığı, Fener Rum Patrikhanesi’nden araba istenerek haç sembollü araba ile mezarlığa götürülüp birkaç belediye görevlisince defnedildiği anlatılmaktadır.[1]

Eserleri
Şiir kitapları
Hiç (1890)
Türbe-i Masumiyet (1890)
Tulûat (1891)
Mensur kitabı
Ramazan Bahçeleri (1891)
Düşünce eserleri
Dimağ (1890)
Fizyolacya-i Tefekkür (1892)
Fünun ve Felsefe (1897)
Çevirileri
Weber’den Asırların Panoraması
Gustave Le Bon’dan Asrımızın Hususu Felsefiyesi
Hayyam’dan Rubaiyat
Mevlana’nın Divanından Seçmeler
Gustave Le Bon’dan Dün ve Yarın (1921)
Gustave Le Bon’dan İlm-i Ruh-i İçtimai (1924)
Gustave Le Bon’dan Ameli Ruhiyat (1931)
Jean Meslier’den Akl-ı Selim (Sağduyu Tanrısızlığın İlmihali) (1928)[1]

⚠️ ئەم بابەتە بەزمانی (🇹🇷 Türkçe) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
⚠️ Bu madde (🇹🇷 Türkçe) dilinde yazılmış olan, orijinal dilinde öğeyi açmak için simgesini tıklayın!


🗄 سەرچاوەکان
[1] 📡 ماڵپەڕ | 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | Wikipediya
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 1
📅 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
1.👁️09-09-1869
📂[ زۆرتر...]

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏳️ زمانی بابەت: 🇹🇷 Türkçe
📅 رۆژی لەدایکبوون: 09-09-1869
📅 رۆژی کۆچی دوایی: 29-11-1932 (63 ساڵ)
👫 جۆری کەس: 🔄 وەرگێڕ
👫 جۆری کەس: ✍ نووسەر - لێکۆڵەر
⚤ رەگەزی کەس: 👨 نێر
🌐 زمان - شێوەزار: 🏳️ کرمانجیی سەروو
🌐 زمان - شێوەزار: 🇹🇷 تورکی
🌐 زمان - شێوەزار: 🇸🇦 عەرەبی
🏙 شار و شارۆچکەکان: ⚪ مەلاتێ
🏡 شوێنی نیشتەنی: 🌎 هەندەران
💓 لەژیاندا ماوە؟: ✖️ نەخێر
👥 نەتەوە: ☀️ کورد
🗺 وڵات - هەرێم: ⬆️ باکووری کوردستان
🗺 وڵات - هەرێم (کۆچی دوایی): 🇹🇷 تورکیا

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
✨ کوالیتیی بابەت: 99% ✔️
99%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
99%
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (سارا کامەلا)ەوە لە: Apr 9 2022 7:50AM تۆمارکراوە
👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (ئاراس ئیلنجاغی)ەوە لە: Apr 9 2022 9:36AM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
✍️ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (ئاراس ئیلنجاغی)ەوە لە: Apr 9 2022 8:08AM باشترکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
⚠️ ئەم بابەتە بەپێی 📏 ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
👁 ئەم بابەتە 348 جار بینراوە

📚 فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن 💾📖🕒📅 👫 ناوی تۆمارکار
📷 فایلی وێنە 1.0.163 KB Apr 9 2022 8:07AMسارا کامەلا
📚 پەڕتووکخانە
  📖 پەیماننامەی لۆزان 24ی ...
  📖 تاوانی زمانیی لە ناو ک...
  📖 کۆدەکانی جیۆپۆلیتیکی س...
  📖 کۆدەکانی جیۆکلتووری سی...
  📖 زۆرتر...


📅 کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان
  🗓️ 10-08-2022
  🗓️ 09-08-2022
  🗓️ 08-08-2022
  🗓️ 07-08-2022
  🗓️ 06-08-2022
  🗓️ 05-08-2022
  🗓️ 04-08-2022


💳 کۆمەکی دارایی
👫 هاوکارانی کوردیپێدیا
💬 بیروڕاکانتان
⭐ کۆکراوەکان
📊 راپرسی
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی رێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم راپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
📌 رۆژەڤ
قەدری جان
قەدری جان-ی شاعیر، رامیارکار، چیرۆکنووس، وتارنووس و وەرگێڕ، یەکێک لە شۆڕەسوارەکانی بوارە جیاجیاکان، ساڵی 1911 لە شارۆچکەی دیرک لە نزیک ماردین لە دایکبووه.
ساڵی 1928 بۆ 1931 لە خانەی مامۆستایان خوێندوویەتی. بەهۆی جموجۆڵی رامیارییەوە لە دەست تەنگەتاوی دەسەڵاتی تورک نیشتمانەکەی بەجێهێشتووەو رووی کردۆتە رۆژئاوای کوردستان، لەوێ خوێندنی خانەی کشتوکاڵی تەواوکردووه، بۆتە مامۆستا.
دوای چەند ساڵێک چۆتە مۆسکۆ، لەوێ چاوی بە بارزانی کەوتووه. پاش گەڕانەوەی بارزانی بۆ نیشتمان، قەدری جان روودەکاتە بەغدا و دەب
قەدری جان
سابیر کوردستانی
سابیر محەمەد ئەحمەد، ناسراو بە سابیر کوردستانی، لە ساڵی 1955 لە شاری کەرکوک لەدایکبووە، ژیانی هاوسەری پێکهێناوە و خاوەنی سێ کچ و کورِێکە. لە ساڵی 1970 بۆ جاری یەکەم لە قوتابخانەی ئیمام قاسم لە شاری کەرکوک لە یادی دامەزراندنی یەکێتی قوتابیانی کوردستان گۆرانی گووتووە، هەر لەو کاتەوەش توانی خۆی وەکو گۆرانیبێژێک بناسێنێت، لە ساڵی 1971 یەکەم گۆرانی لە کەناڵی تەلەفزیۆنی کەرکوک تۆمارکرد، لە ساڵی 1972 گۆرانییەکی لە ئێزگەی دەنگی کوردی لە بەغدا تۆمار کرد..[1]
بەهۆی نەخۆشی کۆرۆناوە لە 10-08-2020 گیانی لە
سابیر کوردستانی
سابیر سەعید شوکری (رازی شاعیر)
شاعیر لە دیوانەکەیدا خۆنووسی کردووە و دەنووسێت: (ئەم کۆمەڵە هۆنراوەیەی لەم دیوانەدا بەرچاو دەکەوێ، زادەی مێشک و دڵمە، هەروەها بەرهەمی پێگەیشتووی پلە بە پەلی ئەم ژیانەمە. لە بواری وێژەدا هەنگاوم ناوە بەپێی توانام بەم جۆرە دامڕشتوون. ئەگەرچی گشتیان قۆناغی ماندووێتیم پێوە چەشتوون، هەریرکر بەپێی بەهرە و بوونی ڕەخساودا گوتراون، بەڵام لە ناتەواوی خاڵی نین، وەنەبێ خوانەخواستە لە بڵاوکردنەوەیان پەلەم کردبێ. دیارە باوەڕی پتەوم بەو پەندە کوردییە هەیە، کە دەڵێ: هەڵەشەیی و پەلەکردن پەشیمانی لە دوایە. من ئێس
سابیر سەعید شوکری (رازی شاعیر)
ئەحمەد سەعید؛ نابینا ئامانی
مامۆستا ئەحمەد سەعید کە ناسراو بە نایبنا ئامانی
لەساڵی 1939ز لەگوندی سەردەرەی سەرشیوی سەقز لەڕۆژهەڵاتی کوردستان لەدایکبووە.
بەهۆی نەخۆشییەوە لە تەمەنی نۆ مانگیدا چاوەکانی لەدەست دەدات ونابینا دەبێت.
لەتەمەنی 14 چواردە ساڵیدا بەمەبەستی خوێندن روودەکاتە شاری سلێمانی و دەچێتە مزگەوتی گەورەو لەوێ دەست دەکات بەخوێندنی مەلایەتی و(هەموو قورئانی پیرۆز) لەبەردەکات.
لەساڵی 1959 بڕوانامەی (تعلیم القرآن وتجویدە)بەدەست هێناوە، بۆ یەکەمجار وەک (قارئ القرآن) لەمزگەوتی (ربع سراج الدین لەبەغداد)دامەزراوە.
ئەحمەد سەعید؛ نابینا ئامانی
چەند کەسایەتیەکی قوتابخانەی محەمەد ڕەزا شا لە شاری مەهاباد ساڵی 1949
شوێن: مەهاباد
ساڵی گیرانی وێنەکە: 1949
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: دانیشتووەکان لە چەپەوە: (یوسف تەوحیدی، قادر لاهیجانی، مستەفا ئەژدەری، جەلیل گادانی، سەید ڕەحیم سەمیمی)
ڕاوەستاوەکان لە چەپەوە: (ئیبراهیم سەدیقی، شاملوو، ڕەحیم خەتیبی، عەلی قازی محەمەد(کوڕی ڕەش)، مستەفا ئیسحاقی، سەید حەسەن بابا تاهیری، سەید عەبدوڵڵا حوسەینی، ئەسەد کاکا غازادە، ئاغای تارانی)
ناوی وێنەگر: نەناسراو. [1]
چەند کەسایەتیەکی قوتابخانەی محەمەد ڕەزا شا لە شاری مەهاباد ساڵی 1949


Kurdipedia.org (2008 - 2022) version: 14.08
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 1.688 چرکە!
009647701579153 | 009647503268282
| 0031654710293


Kurdipedia Project is an initiative of
(Bakhawan Software 1998 - 2022)