پەرتووکخانە پەرتووکخانە
گەڕان

کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!


بژاردەی گەڕان





گەڕانی ورد      کیبۆرد


گەڕان
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆمارکردنی بابەت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
ئامرازەکان
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
زمانەکان
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
هەژماری من
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
گەڕان تۆمارکردنی بابەت ئامرازەکان زمانەکان هەژماری من
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 دەربارە
 بابەت بەهەڵکەوت
 چالاکییەکانی ڕۆژی
 ڕێساکانی بەکارهێنان
 ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
 بیروڕاکانتان
 دڵخوازەکان
 کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
 چالاکییەکان - کوردیپێدیا
 یارمەتی
بابەتی نوێ
کارە هونەرییەکان
ئەلبوومی مەهاباد
30-05-2024
شادی ئاکۆیی
کارە هونەرییەکان
ئەلبوومی کینە ئەم؟
30-05-2024
شادی ئاکۆیی
پەرتووکخانە
فەرهەنگی کینایە
30-05-2024
کشمیر کەریم
کارە هونەرییەکان
ئەلبوومی گەڵاوێژ
29-05-2024
شادی ئاکۆیی
ژیاننامە
دانا موتیع جەباری
28-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
توانا موتیع جەباری
28-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ڤیدیۆ
مووچەکەمان زیاد دەکا
28-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
موتیع جەباری
28-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
ئاژوان کیانی
28-05-2024
شادی ئاکۆیی
پەرتووکخانە
یار و نەیار
28-05-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
ئامار
بابەت 518,864
وێنە 106,275
پەرتووک PDF 19,333
فایلی پەیوەندیدار 97,324
ڤیدیۆ 1,398
ژیاننامە
تەها کەریمی
ژیاننامە
خاڵە ڕەجەب
ژیاننامە
خانمە خوسرەوی
ژیاننامە
سەید کامیل نیزامی
ژیاننامە
فایەق حامید ئەسعەد
БОРЬБА КУРДСКИХ ЭМИРАТОВ ЗА НЕЗАВИСИМОСТЬ В КОНЦЕ ХVIII – ПЕРВОЙ ТРЕТИ ХIХ В
کوردیپێدیا، مێژووی دوێنێ و ئەمڕۆ بۆ نەوەکانی سبەینێ ئەرشیڤ دەکات!
پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: Pусский
بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
نرخاندنی بابەت
نایاب
زۆر باشە
باش
خراپ نییە
خراپ
بۆ ناو لیستی دڵخوازەکان
ڕای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!
گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە
Metadata
RSS
گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
کوردیی ناوەڕاست0
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

БОРЬБА КУРДСКИХ ЭМИРАТОВ ЗА НЕЗАВИСИМОСТЬ В КОНЦЕ ХVIII – ПЕРВОЙ ТРЕТИ ХIХ ...

БОРЬБА КУРДСКИХ ЭМИРАТОВ ЗА НЕЗАВИСИМОСТЬ В КОНЦЕ ХVIII – ПЕРВОЙ ТРЕТИ ХIХ ...
БОРЬБА КУРДСКИХ ЭМИРАТОВ ЗА НЕЗАВИСИМОСТЬ В КОНЦЕ ХVIII – ПЕРВОЙ ТРЕТИ ХIХ В.
Вартаньян Эгнара Гайковна
доктор исторических наук, профессор, профессор кафедры новой, новейшей истории и международных отношений Кубанского государственного университета

Аннотация: В статье анализируется борьба курдского народа за независимость от османского и персидского гнета в конце ХVIII – первой трети ХIХ вв. Светлой страницей в освободительной борьбе курдов явилась борьба под руководством эмира княжества Соран Мир Мохаммеда в 1820–1830-е гг. Необходимость централизации Османской империи была побудительным мотивом подавления в начале XIX в. курдского сепаратизма. Курдское освободительное движение в рассматриваемый период было ступенью в становлении самосознания народа и оставило след в истории региона.
Одной из актуальных проблем современной истории является курдская проблема. Возникновение курдского вопроса было естественным результатом борьбы курдских эмиратов за независимость. Территории, насел.нные курдами, входили в состав Османской империи и персидского государства Сефевидов.
В результате разгрома при Чылдыране в 1514 г. османами войск персидского шаха, большая часть курдской территории перешла к туркам. Раздел этот стал началом многовекового разъединения курдского народа и барьером на пути их национальной консолидации. И хотя курдам была обещано самоуправление, по султанскому фирману от 1515 г. на курдских землях было образовано 18 княжеств, а в дальнейшем их число возросло [1, с. 11].
Курдское освободительное движение в конце ХVIII–XIX вв. было важной ступенью в становлении самосознания народа и оставило неизгладимый след в истории региона.
Курдистан в конце ХVIII – начале ХIХ вв. находился в состоянии феодальной раздробленности. Отдельные попытки объединения княжеств были безуспешными. Престиж Порты вследствие экономического и военно-политического упадка Османской империи в начале XIX в. пошатнулся до такой степени, что властям приходилось силой оружия подчинять независимых курдских пашей. Большинство курдских княжеств Османской империи (Бабан, Соран, Амеди, Бохтан и Хакяри) и Ирана (Ардалан) фактически не подчинялись центральным властям. Необходимость централизации Османской империи была побудительным мотивом подавления в начале XIX в. курдского сепаратизма, стремление османских правителей уничтожить последние очаги независимости курдов послужило причиной мощных для того времени восстаний курдов.
Немаловажное значение имело и начало сближения Османской империи с Ираном, что проявилось в сокращении числа пограничных столкновений между двумя соперничающими государствами. В этой связи нужды в курдах как военных союзниках Ирана не было. Более того, Тегеран и Стамбул все больше тревожились фактами сближения между курдскими эмирами и возможностью их консолидации. Эти политические процессы особенно отчетливо прослеживались в эмиратах Ардалан и Бабан, где курды стали отказываться от участия в военных походах своих правительств. В частности, правители княжеств Равандуз, Ботан и Бахдинан отказались принимать участие в русско-турецкой войне 1828–1829 гг., правитель Хакяри заявил о своем нейтралитете во время этой войны, а Баязидский паша даже был готов сотрудничать с русскими [2, с. 11].
Небольшое княжество Бабан располагалось в стратегически важном районе ирано-турецкой границы. В 1789 г. в этом княжестве, в районе Сулеймании, произошло крупное антитурецкое восстание под руководством Абдуррахмана-паши (управлял эмиратом Бабан с 1789 по 1813 гг.). Используя традиционное соперничество между Ираном и Турцией, Абдуррахман-паша провозгласил независимость Бабана [3]. Провинциальным властям Багдада было приказано Портой отправить карательную экспедицию и наказать эмира. Абдуррахман-паша с 20-тысячным войском разгромил силы багдадского губернатора Кючюк Сулеймана и низложил его [4]. Острая конфронтация между курдским эмиром, новым правителем Ирака и Ираном продолжалась до 1813 г. Бабанский эмир хорошо понимал, что турки и персы используют курдов в своих целях и стараются их расколоть.
После смерти Абдурахман-паши в 1813 г. возможности нового эмира, слабого и безвольного, все более ограничивались Портой, а в 1851 г. княжество Бабан окончательно распалось [5, с. 67]. Эмират Ардалан боролся с властями Персии, однако иранские правители искусно манипулировали делами племен, выдавая своих дочерей за вождей, их сыновей, и в конечном счете ардаланское княжество оказалось под контролем каджарских властей [6, с. 11–12].
Светлой страницей в борьбе курдского народа за независимость является история Соранского эмирата (восточный вилайет Османской империи) при эмире Мир Мохаммеде, известном среди курдов как «слепой паша» или «эмир Сорана». Эмир Мир Мохаммед после смерти отца в 1826 г. объявил себя эмиром-мансуром, т. е. независимым правителем. Молодой правитель, изучая реформаторские начинания Мухаммеда Али-паши в Египте, построил в своей столице г. Ревандуз несколько заводов по производству оружия и боеприпасов, создал хорошо организованную армию из 10 тыс. воинов, организовал чеканку монеты [7, с. 11].
В начале 1830-х гг. власть Мир Мохаммеда распространилась на большую территорию от Мосула до иранской границы. Эмир помышлял присоединить к своей территории и курдские районы Ирана, чем диктовалась необходимость изменений в гражданском управлении эмирата, т. е. в создании совета из шести сардаров, управлявших административными делами и ведавших строительными работами, в создании совета ученых и мудрецов для выработки свода законов и т. д.
К концу весны 1833 г. Мир Мохаммед контролировал уже большинство районов южного Курдистана (эмираты Соран, Бадинан, Мосул) и приблизился к границам эмирата Ботан. Во избежание военных столкновений Мир Мохаммед предложил эмиру Ботана заключить двусторонний антитурецкий договор, однако ботанский эмир сам надеялся на господство в пределах Курдистана и отказался от предложения [8, с. 24–25].
Мир Мохаммед, хорошо разбираясь в сложной политической ситуации, нашел союзника в лице энергичного наместника Египта Мухаммеда Али, который превратил подвластную ему провинцию в самостоятельное владение, создал сильную армию и находился в конфронтации с османским султаном Махмудом II.
Мухаммед Али обещал Мир Мохаммеду освободить курдов от османского владычества [9, с. 164]. Когда Порта узнала о договоре между Мухаммедом Али и Миром Мохаммедом, опасаясь отделения территории Курдистана и Шама (Сирии), она хитростью привлекла на свою сторону оппозиционных Мир Мохаммеду правителей. В результате Мир Мохаммед был вынужден возвратиться в Равандуз и готовиться к сопротивлению османским властям [10].
Для Мир Мохаммеда благоприятным фактором был политический кризис в Османской империи и соперничество султана с наместником Египта. Внимание Порты в 30-е гг. ХIХ в. было привлечено к Египту в связи с успешными военными действиями Мухаммеда Али против султана, поэтому турецкие власти не могли выделить достаточных сил для подавления курдского освободительного движения. Общая численность турецкой регулярной армии в 1830-е гг. составляла примерно 70 тыс. человек (для сравнения: войска Мухаммеда Али насчитывали 200 тыс. человек) [11]. Поход египетских войск на турецкую столицу едва не привел к полному военному и политическому разгрому султанского государства. Лишь острое соперничество между великими державами воспрепятствовало полному разделу османских владений.
После того как был временно урегулирован конфликт с египетским пашой, султан Махмуд II обратил внимание на Курдистан. В 1834 г. 20-тысячная турецкая армия во главе с Мехмед Рашид-пашой «огнем и мечом» прошла через курдские эмираты. По существу, произошло вторичное завоевание Курдистана, сопровождавшееся неимоверными жестокостями. Наследственные курдские паши были низложены, курдский сепаратизм сломлен, страна временно умиротворена.
Мир Мохаммед, однако, решил присоединить к своему эмирату курдские территории, находившиеся по иранскую сторону границы. Персидские пограничные владения в течение длительного времени были легкой добычей быстрой и подвижной курдской конницы. В начале октября 1835 г. отряды курдов вторглись из Турции в Иран и заняли пограничный округ. Попытки со стороны иранского шаха разбить войска эмира были безуспешными. Мир Мохаммед уделял много внимания укреплению обороноспособности своих владений, приглашал в эмират известных оружейников и строителей. Численность войск Мир Мохаммеда в этот период достигала 15 тыс. человек (кстати, в 80-тысячной иранской армии служило около10–12 тыс. курдов) [12, с. 26–27]. Ситуация изменилась, когда в начале лета 1836 г. пошли слухи о том, что османский султан собирается начать новый поход против ревандузского эмира. Мир Мохаммед, стремясь избежать войны на два франта (с Ираном и Османской империей), вернулся в Ревандуз. Пользуясь разногласиями между Ираном и Турцией, он предложил иранскому шаху сотрудничество в войне против Османской империи, признание власти иранского шаха над Курдистанаом и уплату в персидскую казну налогов в обмен на оказание помощи курдам. Однако иранский двор отказался от этого предложения, не желая идти на обострение отношений с османами, а также не доверяя курдскому эмиру [14, с. 27].
Нужно учитывать и такой внешнеполитический фактор, как англо-русское соперничество на Востоке.
Для усиления своего влияния в Османской империи и Иране Англия решила разыграть «курдскую карту», т. е. выступила против курдского сепаратизма. Дабы не допустить нового военного столкновения между Турцией и Ираном, Россия и Англия предложили свое посредничество в заключении мира [15]. Однако в августе 1836 г. турецкая армия окружила Ревандузскую крепость, Мохаммед-паша принял условия почетной капитуляции и сдался. Соранский эмират попал под прямое управление османских властей [16, с. 20].
Из изложенного можно сделать вывод о том, что курдские эмираты поглощались Османской империей по причине как внутриполитических процессов, происходящих в них, так и внешнего фактора – позиций великих держав Запада, имеющих на Ближнем и Среднем Востоке свои торгово-экономические и геополитические интересы. Однако освободительная борьба курдского народа способствовала росту их организованности и самосознания.

Ссылки:
1. Джалил Д. Курды Османской империи. Багдад, 1986. С. 11.
2. Вартаньян Э.Г., Арам Али Мустафа. Курдская проблема и позиция России (СССР) в ХIХ – первой трети ХХ вв. Краснодар, 2007.
3. Шарафканди С. Краткая история национального движения курдов. Стокгольм, 1995. С. 6 ; Камран-Али-Бадрхан. Курдистан // Дружба. М., 2003. № 5. С. 41–45.
4. Васильева Е.И. Юго-Восточный Курдистан с VII до XIX вв. (Краткая история Ардалана и Бабана). М., 1991. С. 70 ; Рич К. Дж., Мухамед Х. Путешествие Рича в Курдистан. 1820. Тебриз, 1991. С. 114–115.
5. Мартин ван Бронэсун. Ага, шейхи, государство. Стокгольм, 1996.
6. Реза М. Годс. Иран в ХХ в. Политическая история. М., 1994.
7. Джалил Д. Указ. соч.
8. Шарафканди С. Указ. соч.
9. Али Сейдо Гаурани. Из Аммана в Амеди. Путешествие по Южному Кудистану. Сулеймания, 2000.
10. Там же. С. 173–174 ; Шарафканди С. Указ. соч. С. 24–25.
11. Халфин Н.А. Борьба за Курдистан (курдский вопрос в международных отношениях XIX в). М., 1963. С. 46 ; Петросян Ю.А. Османская империя. Книга о могущественной восточной империи, угрожавшей Европе и сокрушенной Россией. М., 2003. С. 285.
12. Лазарев М.С. Курдистан и курдская проблема (90-е годы XIX в. – 1917 г.). М., 1964.
13. Таяри М.А. Ирано-турецкие военные конфликты и курды в первой четверти XIX в / Автореферат дис. …канд. ист. наук. Тбилиси, 1986. С. 21–22; Халфин Н.А. Указ. соч. С. 46-47.
14. Шарафканди С. Указ. соч.
15. Вартаньн Э.Г., Мустафа Арам Али. Политика России в Закавказье и курдский вопрос (первая половина ХIХ в.) //Проблемы новистики и исторического славяноведения:
памяти С.В. Павловского. Краснодар, 2010. С. 174 ; Халфин Н.А. Указ. соч. С. 48–49.
16. Вартаньян Э.Г., Арам Али Мустафа. Указ. соч.References (transliterated):
1. Jalil D. Kurdy Osmanskoy imperii. Bagdad, 1986. P. 11.
2. Vartan.yan E.G., Aram Ali Mustafa. Kurdskaya problema i pozitsiya Rossii (SSSR) v XIX – pervoy treti XX vv. Krasnodar, 2007.
3. Sharafkandi S. Kratkaya istoriya natsionalnogo dvizheniya kurdov. Stokgol.m, 1995. P. 6 ; Kamran-Ali-Badrkhan. Kurdistan// Druzhba. M., 2003. No. 5. P. 41–45.
4. Vasil.eva E.I. Yugo-Vostochniy Kurdistan s VII do XIX vv.(Kratkaya istoriya Ardalana i Babana). M., 1991. P. 70 ; Rich K. J., Mukhamed H. Puteshestvie Richa v Kurdistan. 1820. Tebriz, 1991. P. 114–115.
5. Martin van Bro·eesun. Aga, sheykhi, gosudarstvo. Stokgol.m, 1996.
6. Reza M. Gods. Iran v XX v. Politicheskaya istoriya. M., 1994.
7. Jalil D. Op. cit.
8. Sharafkandi S. Op. cit.
9. Ali Seydo Gaurani. Iz Ammana v Amedi. Puteshestvie po Yuzhnomu Kudistanu. Suleymaniya, 2000.
10. Ibid. P. 173–174 ; Sharafkandi S. Op. cit. P. 24–25.
11. Khalfin N.A. Bor.ba za Kurdistan (kurdskiy vopros v mezhdunarodnykh otnosheniyakh XIX v). M., 1963. P. 46 ; Petrosyan Y.A. Osmanskaya imperiya. Kniga o mogushchestvennoy vostochnoy imperii, ugrozhavshey Evrope i sokrushennoy Rossiey. M., 2003. P. 285.
12. Lazarev M.S. Kurdistan i kurdskaya problema (90-e gody XIX v. – 1917 g.). M., 1964.
13. Tayari M.A. Irano-turetskie voennye konflikty i kurdy v pervoy chetverti XIX v / Avtoreferat dis. …kand. ist. nauk. Tbilisi, 1986. P. 21–22; Khalfin N.A. Op. cit. P. 46-47.
14. Sharafkandi S. Ukaz. soch.
15. Vartan.n E.G., Mustafa Aram Ali. Politika Rossii v Zakavkaz.e i kurdskiy vopros (pervaya polovina XIX v.) //Problemy novistiki i istoricheskogo slavyanovedeniya: pamyati S.V. Pavlovskogo. Krasnodar, 2010. P. 174 ; Khalfin N.A. Op. cit
16. Vartanyan E.G., Aram Ali Mustafa. Op. cit.
[1]
ئەم بابەتە بەزمانی (Pусский) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
Этот пункт был написан в (Pусский) языке, нажмите на значок , чтобы открыть элемент на языке оригинала!
ئەم بابەتە 1,765 جار بینراوە
هاشتاگ
سەرچاوەکان
[1] ماڵپەڕ | Pусский | teoria-practica.ru
فایلی پەیوەندیدار: 1
بابەتە پەیوەستکراوەکان: 3
پەرتووکخانە
ڕێکەوت و ڕووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
زمانی بابەت: Pусский
ڕۆژی دەرچوون: 10-05-2013 (11 ساڵ)
پۆلێنی ناوەڕۆک: مێژوو
جۆری دۆکومێنت: زمانی یەکەم
زمان - شێوەزار: ڕووسی
تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
کوالیتیی بابەت: 99%
99%
ئەم بابەتە لەلایەن: ( ڕاپەر عوسمان عوزێری )ەوە لە: 08-02-2022 تۆمارکراوە
ئەم بابەتە لەلایەن: ( ڕۆژگار کەرکووکی )ەوە لە: 08-02-2022 پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: ( ڕۆژگار کەرکووکی )ەوە لە: 08-02-2022 باشترکراوە
ناونیشانی بابەت
ئەم بابەتە بەپێی ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
ئەم بابەتە 1,765 جار بینراوە
فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن ناوی تۆمارکار
فایلی وێنە 1.0.159 KB 08-02-2022 ڕاپەر عوسمان عوزێریڕ.ع.ع.
کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!
وێنە و پێناس
زانا خەلیل و فەرهاد پیرباڵ لە کۆلێژی ئادابی زانکۆی سەڵاحەدین، هەولێر ساڵی 1995
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای حەسەن ئاباد
ژیاننامە
سابات محەمەد ساڵح
ژیاننامە
نیشتیمان عەبدولقادر ئەحمەد
ژیاننامە
ئاژوان کیانی
شوێنەوار و کۆنینە
قشڵەی قوشتەپە
پەرتووکخانە
دیوانی سێینە، ئەندێشەی نووسەرێک بۆ کوردستان
وێنە و پێناس
هەولێر ساڵی 1974
کورتەباس
سۆبەی دار
ژیاننامە
شەم سامان
وێنە و پێناس
گۆڕەپانی پەلەوەر (مەیدانی مریشکان)ی هەولێر ساڵی 1978
وێنە و پێناس
بازاڕی کورانی مەخموور لە هەولێر ساڵی 1984
پەرتووکخانە
چەپکێ ڕەخنەى شانۆیی 3
ژیاننامە
موتیع جەباری
پەرتووکخانە
سایکس-پیکۆنامە - وەشانی 1
پەرتووکخانە
کۆڵبەرنامە - وەشانی 1
وێنە و پێناس
موحسین ئاوارە، نەژاد عەزیز سورمێ، محەمەدئەمین دهۆکی، کەمال میراودەلی، شێرکۆ بێکەس ساڵی 1976
پەرتووکخانە
یار و نەیار
ژیاننامە
دانا موتیع جەباری
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای نارین
پەرتووکخانە
لۆزاننامە - وەشانی 2
شوێنەوار و کۆنینە
ئەشکەوتی کاڵدار
پەرتووکخانە
ژینانامە - وەشانی 1
ژیاننامە
توانا موتیع جەباری
ژیاننامە
سروە ساڵەیی
ژیاننامە
حەیدەر عەبدولڕەحمان مامە
پەرتووکخانە
ڕەخنەی شانۆی کوردی
پەرتووکخانە
فەرهەنگی کینایە
کورتەباس
نێچيرڤان بارزانى: پێویستە گرنگييەکى زياتر بە هونەر و کولتوور بدەين
کورتەباس
سواکردنەوە
پەرتووکخانە
سیاسەت و پلانی زمان بۆ هەرێمی کوردستان
ژیاننامە
مژدە عەبدولحەمید
کورتەباس
قەڕاستە و خزمەت کردنێ کەرێ
شوێنەوار و کۆنینە
سیاهگل.. پەرستگەی سەردەمی ساسانییەکان
کورتەباس
نێچیرڤان بارزانى پێشوازى لە میرى ئێزدییان کرد

ڕۆژەڤ
ژیاننامە
تەها کەریمی
01-01-2009
هاوڕێ باخەوان
تەها کەریمی
ژیاننامە
خاڵە ڕەجەب
04-09-2010
هاوڕێ باخەوان
خاڵە ڕەجەب
ژیاننامە
خانمە خوسرەوی
20-09-2015
سەریاس ئەحمەد
خانمە خوسرەوی
ژیاننامە
سەید کامیل نیزامی
31-05-2018
سەریاس ئەحمەد
سەید کامیل نیزامی
ژیاننامە
فایەق حامید ئەسعەد
15-03-2022
سەریاس ئەحمەد
فایەق حامید ئەسعەد
 چالاکییەکانی ڕۆژی
بابەتی نوێ
کارە هونەرییەکان
ئەلبوومی مەهاباد
30-05-2024
شادی ئاکۆیی
کارە هونەرییەکان
ئەلبوومی کینە ئەم؟
30-05-2024
شادی ئاکۆیی
پەرتووکخانە
فەرهەنگی کینایە
30-05-2024
کشمیر کەریم
کارە هونەرییەکان
ئەلبوومی گەڵاوێژ
29-05-2024
شادی ئاکۆیی
ژیاننامە
دانا موتیع جەباری
28-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
توانا موتیع جەباری
28-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ڤیدیۆ
مووچەکەمان زیاد دەکا
28-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
موتیع جەباری
28-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
ئاژوان کیانی
28-05-2024
شادی ئاکۆیی
پەرتووکخانە
یار و نەیار
28-05-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
ئامار
بابەت 518,864
وێنە 106,275
پەرتووک PDF 19,333
فایلی پەیوەندیدار 97,324
ڤیدیۆ 1,398
کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!
وێنە و پێناس
زانا خەلیل و فەرهاد پیرباڵ لە کۆلێژی ئادابی زانکۆی سەڵاحەدین، هەولێر ساڵی 1995
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای حەسەن ئاباد
ژیاننامە
سابات محەمەد ساڵح
ژیاننامە
نیشتیمان عەبدولقادر ئەحمەد
ژیاننامە
ئاژوان کیانی
شوێنەوار و کۆنینە
قشڵەی قوشتەپە
پەرتووکخانە
دیوانی سێینە، ئەندێشەی نووسەرێک بۆ کوردستان
وێنە و پێناس
هەولێر ساڵی 1974
کورتەباس
سۆبەی دار
ژیاننامە
شەم سامان
وێنە و پێناس
گۆڕەپانی پەلەوەر (مەیدانی مریشکان)ی هەولێر ساڵی 1978
وێنە و پێناس
بازاڕی کورانی مەخموور لە هەولێر ساڵی 1984
پەرتووکخانە
چەپکێ ڕەخنەى شانۆیی 3
ژیاننامە
موتیع جەباری
پەرتووکخانە
سایکس-پیکۆنامە - وەشانی 1
پەرتووکخانە
کۆڵبەرنامە - وەشانی 1
وێنە و پێناس
موحسین ئاوارە، نەژاد عەزیز سورمێ، محەمەدئەمین دهۆکی، کەمال میراودەلی، شێرکۆ بێکەس ساڵی 1976
پەرتووکخانە
یار و نەیار
ژیاننامە
دانا موتیع جەباری
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای نارین
پەرتووکخانە
لۆزاننامە - وەشانی 2
شوێنەوار و کۆنینە
ئەشکەوتی کاڵدار
پەرتووکخانە
ژینانامە - وەشانی 1
ژیاننامە
توانا موتیع جەباری
ژیاننامە
سروە ساڵەیی
ژیاننامە
حەیدەر عەبدولڕەحمان مامە
پەرتووکخانە
ڕەخنەی شانۆی کوردی
پەرتووکخانە
فەرهەنگی کینایە
کورتەباس
نێچيرڤان بارزانى: پێویستە گرنگييەکى زياتر بە هونەر و کولتوور بدەين
کورتەباس
سواکردنەوە
پەرتووکخانە
سیاسەت و پلانی زمان بۆ هەرێمی کوردستان
ژیاننامە
مژدە عەبدولحەمید
کورتەباس
قەڕاستە و خزمەت کردنێ کەرێ
شوێنەوار و کۆنینە
سیاهگل.. پەرستگەی سەردەمی ساسانییەکان
کورتەباس
نێچیرڤان بارزانى پێشوازى لە میرى ئێزدییان کرد

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.5
| پەیوەندی | CSS3 | HTML5

| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0.234 چرکە!