بەشێ جە کتېبو ئاوەڎانییەکۍ هۆرامانی
ئاماڎەکەرڎەی و هۊرئەوەگېڵنای: #ئەسعەد ڕەشید#
بەشۍ سەڎ و چل و نۊهەمە
ئا شاعېرۍ گرڎشان قیمەتشان دان بە هونەر و فەرهەنگو وېشان، ئانەیچە پاسشە کەرڎەن کە هونەرمەڼۍ و شاعېرۍ جە گرڎ کەسی زیاتەر مورکو نەتەوەییشان پۆوە دیاربۊن، ئانۍ فرېشان گیانو وېشان بەخشان بە خاک و وەڵاتیشان. سەردەمو میرنشینو ئەردەڵانیەکانە سنوورەی شېعریە جوغرافیاو ئەردەڵانیەکاش ترازنان، دلۍ گوڤارو هۆرامانی، لاپەڕە (66) ئامان:
(ئی ڕاڕەوە شېعریە سنوورو جوغرافیاو ئەردەلانیش ترازناو پەلېش کېشتۍ پەی ناوچەکانو دۆر و بەرو سلېمانی و کەرکووکی، پانەیچ ئەدەبو گۊرانی دلۍ پاناییێ و دەرەتانێ فراوانینە بۍ، بە فەرمی دلۍ یەرەپاو ئەردەڵانینە پەی ماوەو شش سەڎ ساڵا باڵادەس بۍ. گەلێ شاعېرۍ گۆرۍ بەنامبانگۍ ئەچا مەدرەسەنە پېڎێ بییۍ، چانېشا:
(خانای قوبادی، صەیدی هۆرامی، بېسارانی، مەولەوی، ئەحمەڎ بەگی کوماسی، مەهجووری، ...هتر).
چېگەنە پەرسێ مێنە دلۍ دنیاو ژیوایماوە، ئاڎیچە ئانېنە: ئەرۍ چی زوانو ئېمە تاکو ئیسە نەبېیەن بە زوانی ستاندارد؟ بەڵام من ئەچێنە جوابو ئی پەرسۍ مڎەوە: هەر جە کۊنۆ هونەرو هۆرامانی ئا جوابشە دانۆ، پېسە نویستەو ئا دیکۆمێنتا، یام ئا قەباڵا، کە وەڵۍ زایینی ئېزیینێ، یام شېعرۍ بڕگەیۍ، شېعرۍ سیاوچەمانەی، یام کتېبو پیروزو ئاڤېستای، ئانە جوابەن پەی گرڎکەسی. دلۍ کتېبو (کاریگەری ئاڤێستای سەرو ڕابەران و پیرانو یارسانیۆ) لاپەڕە (111) ئامان:
چەربارەو بە پېخامئاوەرزانای (زەردەشت)ی، دلۍ بەندو (9) کتېبو (بارگە بارگەنە) ئامان:
مێردان خواجام مێردان خواجام، یەری ئازمایی مێردام خواجام، زەردەشت پېڎابی وە فەرمان شام، ئاوێستاش ئاوەرد پەرێ خاس و عام.
دیارەن گرڎو پېخامئاوەرەکا کیاستۍ خوڎای گۆرەینۍ پەی سەرو میللەتە جیاوازەکا، یۊ ئەچا پېخامئاوەراچشە کیاستەن پەی سەرو نەتەوەو ئاریانڤاچەکا. دلۍ لێکۆدایی کورڎی کەلامو خوڎای گۆرەی (قورئان) و مەلاو گۆرەی (مەڵڵا محەمەڎو کۊیەی)نە ، لاپەڕە (150)، بەرگی دوەمەنە فەرماوۊ: (وما ارسلنا من ڕسول الا لیطاع بآزن اللە)، خوڎا هیچ پېخامئاوەرێش نەکیاستەن (الا) پەی (وەرفەرمانی) و ئیطاعەش بکریۊن بە ڕازیبییەو خوڎای گۆرەی، ئاانەی پېخامئاوەرو خوڎای بۊن بە ڕازی بېیەو خوڎای حوکم کەرۊن.
یانی گرڎو میللەتەکان کاتو وېشەنە ئەدەب و فەرهەنگو وېشانەو وېشان بېیەنشان، تاکو ئا ڕوە میللەتەکۍ مەنان، فەرهەنگ و ئەدەبیچشان مەنۊن، پاسەبۊ ئەشۊم ئېمەیچ وېمان بە کەم نەزانمېن، چوونکوم تاریخما ئینا وەڵۍ تاریخو فرەو میللەتەکاوە، سەرچەمەش ڕۊشنەن، خوڎای گۆرەیچ زوڵمش ئەو هیچ میللەت و نەتەوێ نەکەرڎەن، مەگەر وېشان زوڵمشان کەرڎەبۊن ئەو وېشان. هونەری ڕەسەن بە نەمری مەنۊوە، بەڵام فرەو جاری کەسۍ نەزانې دەس بەران پەی هونەری، ئانە زوڵمێ گۆرەن جە هونەرەکەی و هەم جە میللەتەکەیچ، کە مەبان بە هۊکارو دلېنە بەردەی دەیان و سەدان ئاوازە ڕەسەنا دلۍ وەڵاتو ئاریانڤاچی، ئا جۊرە بەنام هونەرمەڼۍ تەنیا مەخسەڎشان کیسەشانەن. گەر لایێ بکەرمێ پەی هونەری ڕەسەنیمان، وینمۍ وەڵتەر بە خاسی گەشەش کەرڎەن.
مەشۊم ئانەیە بزانمۍ گرڎو میللەتانو جەهانی وەڵۍ گرڎ چېوێنە هەرمانە پەی هونەرو وېشان مەکەران، مەشۊم ئېمەیچ بە خاترەو مەنەیۆ ڕەسەنی هونەرەکەیمان و گەشە پەنەکەرڎەیش تەقەلێ بڎەیمۍ، ئیتر کەم بېگانە پەرەسی بکەرمۍ و بواچمۍ فڵانە وەڵات هونەرەکەش وەڵۍ کۆتەن، بە پېچەوانۆ هونەرو ئېمە (هۆرامان) تاریخێ وەڵینەش هەن، مەشۊم بشناسمېش بە وەچەکانمان، ویر و ئاوەزشان پا هونەرە ڕەسەنەیە ئاشنا بکەرمۍ، ئانەیچ بە دەرەجەی یوەم میدیای کورڎی چەنەش وەرپەرسەن، ئڼە قیمەت نەڎۊ بە هونەرو میللەتەکا تەری و هونەرو وېمان پەشتەو گۊشان بوزۊن. بەشێ جە کتېبو ئاوەڎانییەکۍ هۆرامانی، نویستەی: هیدایەت گوڵپی، فاڕای پەی سەرو زوانی هۆرامی: ئەسعەد ڕەشید.[1]