🏠 Destpêk
Virrêkirin
کوردیی ناوەڕاست
Kurmancî - Kurdîy Bakûr
English
کرمانجی - کوردیی باکوور
هەورامی
لەکی
Kurdîy Nawerast - Latînî
عربي
فارسی
Türkçe
עברית
Ελληνική
Française
Deutsch
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Peywendî
Em kîne
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
Zêde
Kurdipedia
🔎 کوردیی ناوەڕاست Menu
🏠|📧|Em kîne|Pirtûkxane|📅
🔀 Babet bi helkeftê
❓ Harîkarî
📏 Rêsayên bikar înanê
🔎 Lêgerîna pêşketî
➕ Virrêkirin
🔧 Amraz
🏁 Ziman
🔑 Hijmara min
✚ Babetê nwî
📕 civak, zanin û zayendîtî 1
...[1]
📕 civak, zanin û zayendîtî 1
📕 MÎRÎTÎYA AX Û XWELÎYÊ
...[1]
📕 MÎRÎTÎYA AX Û XWELÎYÊ
📕 KEÇA KAFIROŞ
...[1]
📕 KEÇA KAFIROŞ
📕 DÎROKA TENDURUSTÊ 05
Dîroka Tendurustê 05
Abdusamet Yîgît[1]
📕 DÎROKA TENDURUSTÊ 05
📕 DÎROKA TENDURUSTÊ 04
DÎROKA TENDURUSTÊ
Di çerçoveya xwezaya tendurusta civakî a li kurdistanê de
Abdusamet Yîgît[1]
📕 DÎROKA TENDURUSTÊ 04
📕 Wezîrê Eşo Kurdanê Mezin
Wezîrê Eşo Kurdanê Mezin
Qanatê Kurdo
📕 Wezîrê Eşo Kurdanê Mezin
📕 DÎROKA TENDURUSTÊ 03
Dîroka Tendurustê
[1]Abdusamet Yîgît
📕 DÎROKA TENDURUSTÊ 03
📕 Perîyên Wêjeyê
Perîyên Wêjeyê
Edebîyata Jinên kutdên Rojava
Fener Rojbiyanî
📕 Perîyên Wêjeyê
📕 DÎROKA TENDURUSTÊ 02
DÎROKA TENDURUSTÊ 02
Abdusamet Yîgît[1]
📕 DÎROKA TENDURUSTÊ 02
📕 DÎROKA TENDURUSTÊ 01
DÎROKA TENDURUSTÊ 01
Abdusamet Yîgît[1]
📕 DÎROKA TENDURUSTÊ 01
📕 Hîkaeted Kurmancî
Hîkaeted Kurmancî
amadekar: Hêriş Kemal Rêkanî
📕 Hîkaeted Kurmancî
📕 Dîroka hizra kurd 07
Dîroka hizra kurd 07
Abdusamet Yîgît[1]
📕 Dîroka hizra kurd 07
📕 Dîroka hizra kurd 06
Dîroka hizra kurd 06
Abdusamet Yîgît[1]
📕 Dîroka hizra kurd 06
📕 Dîroka hizra kurd 05
Dîroka hizra kurd
Abdusamet Yîgît[1]
📕 Dîroka hizra kurd 05
📕 Dîroka Hizra Kurd 04
Dîroka Hizra Kurd
Abdusamet Yîgît[1]
📕 Dîroka Hizra Kurd 04
📕 Dîroka hizra kurd 03
Abdusamet Yîgît
📕 Dîroka hizra kurd 03
📕 Gewherê Gotinan
Ako Mohamed Mirzadayy[1]
Ji Soranîyê:
Kajîn Şewket
📕 Gewherê Gotinan
📕 Dîroka hizra kurd 02
Abdusamet Yîgît
📕 Dîroka hizra kurd 02
📕 Dîroka hizra kurd 01
Abdusamet Yîgît
📕 Dîroka hizra kurd 01
📕 Zembîlfiroş 2
Abdusamet Yîgît
2010-Almanya-Berlin
📕 Zembîlfiroş 2
📷 Mîr Celadet û birayê xwe Dr. Kamîran Bedirxa
Mîr Celadet û birayê xwe Dr. Kamîran Bedirxa in, li Helebê, Hotêla Baron.. Haziriya xwe û beşdariyê di şoreşa Agrî de dikirin..
📷 Mîr Celadet û birayê xwe Dr. Kamîran Bedirxa
📕 Epistemolojiyê
Abdusamet Yîgît[1]
2021
📕 Epistemolojiyê
📕 Emerxanê Şikak; Ji serhildana Simko heta Komara Kurdistanê (1906-1946)
Lêkolîn û berhevkirin:
Mihemedsalih Qadirî
Mijar: Dîroka tevgera rizgarîxwaziya Kurdistanê
Edîtor: Şehab Xalidî
Berg: Şener Ozmen
Dîzayna Navê: Luqman Reşîdî
Çapa Yekem: 2021, Stembol
📕 Emerxanê Şikak; Ji serhildana Simko heta Komara Kurdistanê (1906-1946)
📕 Felsefeya Dahûrè
Abdusamet Yigit
2021
📕 Felsefeya Dahûrè
📕 Felsefeya Mantiqê
Abdusamet Yigit
2021
📕 Felsefeya Mantiqê
📖 Kurtebas
Di Leyla û Mecnûna Hozanvan...
👫 Kesayetî
Pakîze Refîq Hîlmî
📖 Kurtebas
Damezirênereka Komeleya Pêş...
📖 Kurtebas
Sirgûnekî Peymana Lozanê ji...
👫 Kesayetî
Hêvîn Hiso
👫 Ebû Henîfe Dînewerî (Dînewerî) | Pol: Kesayetî | Zimanê babetî: 🏳️ Kurmancî - Kurdîy Bakûr
⠪ Share
Facebook
Twitter
Telegram
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
📋 Copy Link to Clipboard
👍
⭐ Helsengandna babetî
⭐⭐⭐⭐⭐ Nayab
⭐⭐⭐⭐ Gelek başe
⭐⭐⭐ Navincî
⭐⭐ Xirap nîne
⭐ Xirap
☰ Zêde
⭐ Bu nav lîsteya kumkirîya
💬 Raya xu derbareyi vî babeyi binvêse!

✍️ Ghurrinikariyên babetî!
🏷️ Metadata
RSS

📷 Gûgla wêna bu babetê helbijartî!
🔎 Gugl derbareyi babetê helbijartî!
✍️✍️ Vî babetÎ baştir bike
| 👁️‍🗨️

Ebû Henîfe Dînewerî (Dînewerî)
Dînewerî an jî Ebû Henîfe Dînewerî (z.1820 Kirmaşan − m. 24'ê Tîrmehê 1895 Dînewer) riweknas, astronom, erdnas, matematîkzan û dîroknasê kurd e.
Jînenîgarî
Dînewerî di sala 815'an an jî 820'an de li Rojhilata Kurdistanê li bajarê Kirmaşanê ji dayik bûye, Navê wî yê rastî Ehmed e, Navdanka wî Ebû Henîfe (Bavê Henîfe) ye, Navê bavê wî Dawid e û navê kalikê wî jî Wenand e.
Wenand bixwe li ser dînê zerdeştîtiyê bû piştî Belavbûna îslamê bûye misilman.
Dînewerî bernavka xwe cihê ku lê ji dayîkbûye ji Herêma Dînewerê digre û di 24'ê Tîrmehê 1896an de li Dînewerê wefat kiriye.
Perwerdehî û xebatên Dînewerî
Dînewerî perwerdehiya xweya astronomî, matematîk û mekanîkê li bajarê Îsfehanê girtiye, perwerdehiya xweya fîlolojî û helbestiyê jî li bajarê Kufe û Besreyê girtiye. Li Kufeyê li cem Îbn Sîkkît (m. 858) ders hildaye.
Dînewerî zanistvanê kurd yê pirralî ye, ne tenê li ser qadek du qadan di gelek qadan de çixir kolaye û rê daye pêş zanyarên dû xwe. Di warê riweknasiyê (botanîk) de, di warê zoolojiyê de, di warê zimannasiyê (fîlolojî) de, di warê mentiqê de, di warê dîrokê de, di warê erdnîgariyê de, di warê astronomiyê de, di warê meteorolojiyê de, di warê matematîk û mekanîkê de berhem nivîsiye û van berhemên wî ji alî zanyarên mezin ên dû wî weke çavkaniyên herî bi bawerî hatine bikarhanîn. Di heman demê de avakarê îlmê qethiyetê ye. Di nava misilmanan de weke Bavê riweknasiyê hatiye bi navkirin. Ji ber ku bi pirralîbûna xwe bala gelek zanyarên biyanî kişandiye, gelek zanyarên biyanî li ser lêkolîn kirine. Li Ewrûpayê di derdora zanistî de weke “Dehayê Kurd” tê naskirin.
Dînewerî di derdorê sala 850an de ji bo xebatên xwe yên li astronomiyê çavdêrî ava kiriye û du sed sal ev çavdêriya wî hatiye xebitandin. Ebdurehman Sûfî di sala 946'an de tê Dînewerê digere çavdêriya Dînewerî dîtiye lê piştî erişên moxolan ev çavdêrî bi temamî ve hatiye xirabkirin.
Di Serdema Zêrîn a Îslamê de gelek pirtûk li ser zanist û dîrokê nivîsandiye. Pirtûka wî a herî bi nav û deng Kitab el-Nebat (Pirtûka Giha) ye. Her çiqas pelên wî negîhîştibin wexta me jî, Dînewerî 13 cîld jî tefsîra Quranê nivîsiye. Yaqût Hemawî (1179–1229) ji bo tefsîra Dînewerî gotiye Pêşiya wî tu kesek weke Dînewerî baş Quranê tefsîr nekiribû.
Xebatên wî yên li ser kurdan
Dînewerî bûye ji zanyarên yekemîn ku li ser dîrok û antroplojiya kurdan lêkolîn kiriye û pirtûkeke bi navê Ensab el-Ekrad (Jêdera Kurdan) nîvîsandiye. Di vê berhema xwe de ji dîrokên kevnar heya roja xwe bav û kalên kurdan girtiye dest. Dîsa di dîrokê de yekem car wî xerîteya Kurdistanê xêz kiriye. navê Kurdistanê di xeriteya xwe de bikarhaniye.
Gotinên ji bo Dînewerî
Berhemên Dînewerî bala gelek lêkolîneran kişandiye. Di der barê Dînewerî de ji zanyaran çend nirxandin jî wisa ne:
Mehrdad Izady dibêje;
“ Mîna gelek kesên di dema wî de jiyan Ebû Henîfe Dînewerî jî ne kesayetekî bi demekê an bi komekê bisînor e. Berovajî kesayeteke hemû deman û cîhanî ye. Dema berhemên wî tên lêkolînkirin yekser tê dîtin ku Ebû Henîfe Dînewerî bi nerîna kurdekî mijaran digire dest. Lewma jî berhemên wî yên destpêkê der barê reh û kokên kurdan de ne.
Bruno Silberberg (Lêkolînerê Alman) jî dibêje;
“ Piştî lêkolînên hezar salî, bêhtir ji pirtûkên Dioscorides û Theophraste yên Grêkan sûd dihate wergirtin. Lê di vê mijarê de berhema Dînewerî ji aliyê agahî û naverokê ve berfirehtir e. Dînewerî ne tenê aliyê nebatan yên xuya dike, aliyê wan yên tibî, xwarinê û hemû taybetmendiyên din tarîf dike. Hemûyan tasnîf dike û şert û mercên lê şîn dibin û digihin tarîf dike. Berhema Dînewerî ji berhemên Dioscorides û Theophraste yên yewnan ku wan jî li ser netaban nivîsaniye berfinehtir e. ”
Yaqût Hemawî di berhema xwe a bi navê Ebû Hayyan et-Tewhîdî Takrîzu’l- de gotiye ku
“ Dinya heta ku bigere behsa berhem, zanîn û fezîleta Dînewerî, Cahiz û Ebu Zeyd bidin dîsa jî kêm e ”
Berhemên wî
Berhemên li ser zanista matematîk û xwezayiyê
Kitab el-Cebr we'l-muqabele (Pirtûka Cebîrê)
Kitab el-Nebat (Pirtûka Giha)
Kitab el-Kusûf (Pirtûka Girtina Berê Rojê)
Kitab el-redd ela reşad el-îsfexanî (Pirtûka Valaderxistina Çavdêriyên Astronomik yên El-Îsfahanî)
Kitab el-Hisab (Pirtûka Hesab)
Kitab'ul-Bahsi fî Hisab îl-Hind (Pirtûka Analiza Aritmatika Hindistanê)
Kitab'ul-Cem wet-Tefrîk (Pirtûka Aritmetikê)
Kitab'ul qible wez-zewal (Pirtûka Pozîzyona Stêrkan)
Kitab'ul Enwa (Pirtûka Rewşa Hewayê)
Îslah'ul Mantiq (Îslahbûna Vacê)
Berhemên li ser zanista civakî
Ensab el-Ekrad (Jêdera Kurdan)
Ahbar'ut-Tiwal (Tevahiya Dîrokê)
Kitab el-Kebîr (Di Dîrokê de Pirtûka Mezin)
Kitab el-Fusaha (Pirtûka Retorikê)
Kitab'ul-Buldan (Pirtûka Erdnîgarî)
Kitab eş-Şîr we'ş-Şu'ara (Pirtûka Helbest û Helbestvanan).
Dînewerî tevê van berheman 13 cîld jî tefsîra Quranê nivîsiye.


🗄 Çavkanî
[1] 📡 | 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | kurdistanica
📚 Faylên peywendîdar: 2
🖇 Babeten peywestkiri: 2
👫 Kesayetî
1.👁️ئەبو حەنیفەی دینەوەری
📅 Rêkewt û Rûdaw
1.👁️24-07-1896
📂[ Zêde...]

⁉️ Taybetmendiyên babetî
🏷️ Pol: 👫 Kesayetî
🏳️ Zimanê babetî: 🏳️ Kurmancî - Kurdîy Bakûr
📅 Date of Death: 24-07-1896
🏙 Bajêr: ⚪ Dînewer
🏙 Bajêr: ⚪ Kirmaşan
👫 Corê kes: 📿 Ayînî
👫 Corê kes: ✍ Mêjûnûs
👫 Corê kes: No specified
👫 Corê kes: No specified
🎓 Education: No specified
👥 Netewe: ☀️ Kurd
⚤ Regez: 👨 Piyawan
🗺 Ulat - Herêm: ➡️ Rojhelatê Kurdistan
🌐 Ziman - Şêwezar: 🏳️ K. Lurî

⁉️ Technical Metadata
©️ Xudanê vî babetî mafa weşanê babetî dane Kurdîpêdiya, supas!
✨ Kwalîtiya vî babetî: 99% ✔️
99%
✖️
 30%-39%
Xirap👎
✖️
 40%-49%
Xirap
✖️
 50%-59%
Xirap nîne
✔️
 60%-69%
Navincî
✔️
 70%-79%
Gelek başe
✔️
 80%-89%
Gelek başe👍
✔️
 90%-99%
Nayab👏
99%
✔️
Ev babete ji layê: (Jiwan O Ehmed) li: Jan 31 2020 9:13PM hatiye tumarkirin
👌
✍️ Ev babete bu dwîmahîk car ji layê: (M. B.)ve: Feb 2 2020 12:23AM hatiye rast vekirin
☁️ Nav û nîşanên babetî
🔗
🔗
⚠️ Ev babete bi 📏 Standardî kurdîpêdiya hêşita ne druste û pêdivî bi darrşitineka babetî û zimanî heye!
👁 Ev babete 1,801 car hatiye dîtin

📚 Attached files - Version
Cur Version 💾📖🕒📅 👫 Navê tumarkerî
📷 Fayla wêneyî 1.0.139 KB Jan 31 2020 9:52PMJiwan O Ehmed
📊 Amar
   Babet 385,833
  
Wêne 65,126
  
Pertuk PDF 12,591
  
Faylên peywendîdar 53,635
  
📼 Video 205
  
🗄 Çavkanî 16,570

📚 Pirtûkxane
  📖 civak, zanin û zayendî...
  📖 DÎROKA TENDURUSTÊ 05
  📖 DÎROKA TENDURUSTÊ 04
  📖 DÎROKA TENDURUSTÊ 03
  📖 Zêde...


📅 Krunulujiya rwîdana
  🗓️ 29-11-2021
  🗓️ 28-11-2021
  🗓️ 27-11-2021
  🗓️ 26-11-2021
  🗓️ 25-11-2021
  🗓️ 24-11-2021
  🗓️ 23-11-2021


💳 Komeka Darayî
👫 Hevkarên Kurdîpêdiya
💬 Buçûnên hewe
⭐ Kumkirî
📌 Actual
Di Leyla û Mecnûna Hozanvan Haris Bitlîsî Da
Ebdulrehman Mizurî
Wergêr:Aso Zagrosi
Leyla û Mecnûn Çîrokeka hozaniye,ji vehandina hozanvanê hêja û qedirgiran Haris Bitlîsîye.Rojhelatvana nemir xanima M.B. Rudenko sala 1965 z,li ser destnîviseka êkane ku niviserekê nenas Ji Hacî Feyruz efendî ra nivisibû û çapkirîye.Di vê gotarê da me hîvîye hinek dor û mirariya pirr gewhera wê helînin,yan qefteka gul û xînkên rind û bênxoş ji gulşena pirr xemilya wê vedurîn û danine ber Singê xwendevanên xoştevî.
Pêtviye bêjim di vê vekolînê da me pişta
Di Leyla û Mecnûna Hozanvan Haris Bitlîsî Da
Pakîze Refîq Hîlmî
Pakîze Refîq Hîlmî, sala 1924 li Silêmanî, li dema ku bavê wê ravêjkarê bawerpêkirî Mêlîkê Kurdistan Şêx Mahmûd bû, ji dayîk bû.
Li sala 1929 bi yawerîya hejmarek keç û kurên bajêrê Silêmanîyê li Hucreya Melle Emînê Mamiz ji bo demek kurt xwand. Li sala 1931’ê çû ji bo Dibistana destpêkê û sala 1937 ev qonaxa navbirî temam kir.
Li sala 1938’an mala Pakîzexanê barkir, çû Bexdayê li wê derê wê qonaxa amadeyî bi Erebî û paşê jî beşê mamostetîyê xwand.. Piştî temamkirina vî beşî, ew wekî rêvebira
Pakîze Refîq Hîlmî
Damezirênereka Komeleya Pêşxistina Jinên Kurd (1919)
Seîd Veroj/ Damezirênereka Komeleya Pêşxistina Jinên Kurd (1919): Encûm Yamûlkî (1895-1968)
Encûm Yamûlkî; keça Mistefa Yamûlkî Paşa ye. Mistefa Yamûlkî, di sala 1866an de li bajarê Silêmanyê ji dayik bûye û di sala 1888an de bi Safiye Xanima keça Husên Paşa û xweha Seîd Paşa re zewicîye. Seîd Paşa, bavê Şerîf Paşayê namdar e û di dema Abdulhemîdê II. de, wezîfeyê serokatîya Şûraya Dewletê û demek jî Wezîrtîya Derve kirîye. Ji zewaca wan kurek û sê keç çêbûne; Azîz, Zehra, Encûm û Melîha. Encûm
Damezirênereka Komeleya Pêşxistina Jinên Kurd (1919)
Sirgûnekî Peymana Lozanê ji Lîsteya 150an: Elî Îlmî Fanî
Seîd Veroj:Sirgûnekî Peymana Lozanê ji Lîsteya 150an: Elî Îlmî Fanî
Elî Îlmî Fanîzade, lawê Abdulbaqî Fanî Efendî yê Silêmanî ye. Malbata wan bi paşnavê “Fanî” û “Fanîzade” têne naskirin. Kalikê wan bi eslê xwe xelkê Erdelan in, hatine başûrê Kurdistanê û li bajarê Silêmanî bi cî bûne. “Mihemed Abdulbaqî, lawê Ehmed Înayetulla Efendî ye û di 26ê Hezîrana sala 1850an de ji dayik bûye. “Ehmed Înayettulah; merivekî şair, alim û xetnûs bû. Perwerdeyîya seretayî li bajarê Silêmanî xwendîye û paşê ji
Sirgûnekî Peymana Lozanê ji Lîsteya 150an: Elî Îlmî Fanî
Hêvîn Hiso
Ji welatiyên herêma Efrînê ya Rojavayê Kurdistanê ye, sala 1983\'an li bajarê Sûriyê Helebê hatiye dinyayê û li wir xwendina xwe ya sertayî, amadeyî û navîn bi dawî kiriye. Ji dema xwendina amadayî de têkilî nivîsê û bi taybet nivîsandina helbestê bûye.
Di sala 2012\'an dest bi nivîsînin û berhevkirina helbestan bi zimanê Kurdî kir û berhevoka xwe ya yekemîn bi navê (Hestên Kujer) sala 2017\'an ji weşanên Yekîtiye Rewşenbîrê Kantona Efrînê weşand. Her wiha di nava karên çandî û rewşenbîrî de mijû
Hêvîn Hiso

Kurdipedia.org (2008 - 2021) version: 13.11
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| dirustkirina laperî 0,437 çirke!
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293


Kurdipedia Project is an initiative of
(Bakhawan Software 1998 - 2021)